VCCI đề xuất áp dụng thuế đơn giản dựa trên doanh thu để hỗ trợ hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ

Nếu yêu cầu tất cả giao dịch đều phải có hóa đơn, chứng từ đầy đủ như một doanh nghiệp lớn, rất nhiều hộ kinh doanh sẽ gặp khó khăn.

"Quán phở mua con gà ở đâu mà có hóa đơn, chứng từ?", đó là câu hỏi được đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nêu ra khi góp ý về chính sách thuế đối với doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh. Tôi sinh ra và lớn lên trong môi trường mà những quán ăn gia đình, những gánh hàng rong, những cửa hàng nhỏ là một phần quen thuộc của cuộc sống. Những người bán hàng ấy không học chuyên ngành kế toán. Họ cũng không có phòng tài chính hay bộ phận pháp chế. Thứ họ có là kinh nghiệm làm nghề, sự chăm chỉ và khát vọng nuôi sống gia đình.

Một quán phở buổi sáng có thể mua gà từ nhiều nguồn khác nhau: có hôm mua từ tiểu thương trong chợ, có hôm mua từ người quen chuyên cung cấp thực phẩm, có hôm mua từ thương lái thu gom ở vùng ven. Nhiều giao dịch được thực hiện bằng tiền mặt. Nhiều giao dịch diễn ra từ rất sớm, khi trời còn chưa sáng. Đó là thực tế tồn tại nhiều năm trong hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ tại Việt Nam. Nếu yêu cầu tất cả các giao dịch ấy đều phải có hóa đơn, chứng từ đầy đủ như một doanh nghiệp lớn, rất nhiều hộ kinh doanh sẽ gặp khó khăn.

Việc áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản dựa trên tỷ lệ doanh thu có thể tác động tới khoảng 5-6 triệu hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ. Đây là một con số rất lớn. Đằng sau con số ấy là hàng triệu gia đình, là những cửa hàng tạp hóa, quán ăn sáng, tiệm cắt tóc, những cơ sở sản xuất nhỏ đang góp phần duy trì sức sống của nền kinh tế.

>> Áp lực 'đơn hàng 10.000 đồng phải có biên lai, chứng từ'

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là làm thế nào để vừa chống thất thu thuế vừa không làm suy giảm động lực kinh doanh? Nếu quản lý quá lỏng lẻo, ngân sách bị ảnh hưởng. Nếu quản lý quá cứng nhắc, hoạt động kinh doanh bị kìm hãm. Điểm cân bằng giữa hai mục tiêu ấy mới là điều quan trọng nhất.

Một quán phở có thể khó chứng minh nguồn gốc từng con gà bằng hóa đơn. Nhưng doanh thu của quán lại có thể được phản ánh thông qua nhiều nguồn dữ liệu khác nhau như thanh toán điện tử, hóa đơn bán hàng, dữ liệu ngân hàng hoặc các nền tảng kinh doanh trực tuyến. Xu hướng của thế giới hiện nay là giảm thủ tục hành chính nhưng tăng khả năng giám sát bằng công nghệ. Nhà nước quản lý hiệu quả hơn. Người dân thuận lợi hơn. Đó mới là mô hình quản trị hiện đại.

Đa số hộ kinh doanh không muốn vi phạm. Đa số người dân cũng không muốn né tránh trách nhiệm. Điều họ cần là một hệ thống đủ đơn giản để có thể tuân thủ ngay từ đầu. Khi người dân dễ thực hiện nghĩa vụ thuế, nguồn thu ngân sách sẽ ổn định hơn. Khi môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, số lượng doanh nghiệp phát triển cũng tăng lên. Cuối cùng, Nhà nước vẫn là bên được hưởng lợi từ một nền kinh tế năng động và minh bạch hơn.

Vũ Thị Minh Huyền