Viện Y học Phòng không - Không quân đề xuất phát triển hệ thống cấp cứu đường không quốc gia

Viện Y học Phòng không - Không quân đề xuất phát triển đội máy bay cứu thương chuyên dụng, chuẩn hóa đào tạo bác sĩ và điều dưỡng từng bước hình thành hệ thống cấp cứu đường không quốc gia.

Đề xuất được đại diện Viện Y học Phòng không - Không quân, chia sẻ tại Hội nghị trao đổi chuyên môn về cấp cứu đường không, sáng 12/9. Phát triển hệ thống cấp cứu hàng không nhằm đáp ứng nhu cầu cứu chữa bộ đội, ngư dân ở biển đảo và ứng phó thiên tai, thảm họa.

Theo BS Nguyễn Hải Đăng, Viện Y học Phòng không - Không quân, cấp cứu đường không (Aeromedical Evacuation - AME) là một trong những ứng dụng quan trọng của y học hàng không, cho phép vận chuyển nhanh bệnh nhân, thương binh nặng từ các khu vực địa hình chia cắt, biển đảo xa xôi hoặc vùng bị thiên tai đến cơ sở điều trị chuyên sâu.

Việt Nam có bờ biển dài hơn 3.260 km, hàng nghìn đảo lớn nhỏ và nhiều khu vực miền núi, biên giới, nhu cầu này ngày càng rõ nét. Đặc biệt tại Trường Sa, nhà giàn DK1 và các vùng biển xa, những trường hợp như đa chấn thương, chấn thương sọ não, nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc hội chứng giảm áp ở thợ lặn có thể diễn biến nhanh, trong khi vận chuyển cấp cứu bằng đường biển mất nhiều giờ, thậm chí 24-48 giờ.

"Đường không có thể là phương thức duy nhất đưa người bệnh vượt qua khoảng cách địa lý trong khung thời gian quyết định sự sống còn", BS Đăng nói.

Từ thực tế này, Viện Y học Phòng không - Không quân đề xuất chuyển cấp cứu đường không từ các chuyến bay đơn lẻ sang một hệ thống được tổ chức, chuẩn hóa và vận hành thống nhất ở cấp quốc gia. Một trong những nội dung trọng tâm là quy hoạch và phát triển đội máy bay chuyên dụng cấp cứu, thay vì chủ yếu sử dụng máy bay vận tải quân sự cải tiến theo từng nhiệm vụ.

Theo đề xuất, đội bay có thể gồm máy bay cánh bằng tầm trung được trang bị cấu hình hồi sức tích cực (ICU) và trực thăng thế hệ mới có hệ thống tời cứu hộ, sàn y tế cố định, phù hợp với nhiệm vụ tìm kiếm cứu nạn và vận chuyển bệnh nhân trong điều kiện địa hình phức tạp. Đồng thời, mở rộng mạng lưới bãi đáp trực thăng tại các bệnh viện đa khoa tỉnh, bệnh viện tuyến Trung ương và những khu vực trọng điểm, tạo thành mạng lưới tiếp nhận - vận chuyển - điều trị liên thông.

Để hệ thống vận hành an toàn, cần xây dựng Bộ Tiêu chuẩn quốc gia về cấp cứu đường không, trong đó quy định năng lực kíp y tế bay, tiêu chuẩn an toàn của thiết bị y tế trên máy bay và quy trình phối hợp giữa quân y và dân y. Chi phí vận chuyển cấp cứu đường không đối với bệnh nhân nặng cũng được đề xuất nghiên cứu để lồng ghép vào chính sách bảo hiểm y tế và các chính sách an sinh đối với khu vực biển đảo.

Cấp cứu trên máy bay khác biệt đáng kể so với cấp cứu trên mặt đất. Thay đổi áp suất, nồng độ oxy, rung xóc, tiếng ồn, gia tốc và không gian hạn chế có thể tác động trực tiếp đến người bệnh cũng như thiết bị y tế. Người bệnh cần được đánh giá khả năng chịu đựng chuyến bay trước khi vận chuyển; thiết bị phải tương thích với môi trường hàng không; kíp y tế cần được đào tạo chuyên biệt. Vì vậy, viện đề xuất xây dựng Trung tâm Huấn luyện Cấp cứu đường không mô phỏng, với cabin máy bay mô phỏng có thể tái tạo các điều kiện như tiếng ồn, rung lắc, thay đổi áp suất và ánh sáng ban đêm. Đây sẽ là nơi đào tạo bác sĩ bay, điều dưỡng bay và huấn luyện lực lượng quân y, dân y về hồi sức trong môi trường hàng không.

Tại hội nghị, Đại tá Nguyễn Quang Luyến, Chủ nhiệm Hậu cần - Kỹ thuật Quân chủng Phòng không - Không quân, cho rằng cấp cứu đường không là lĩnh vực y tế kỹ thuật cao, có tính đặc thù và liên ngành, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chỉ huy, lực lượng bay, kíp y tế, cơ sở chuyển bệnh và cơ sở tiếp nhận.

Tuy nhiên, hiệu quả của mỗi chuyến bay phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ chỉ định vận chuyển, chuẩn bị người bệnh, năng lực kíp y tế đến trang thiết bị và phương tiện bay. Do đó, cấp cứu đường không cần được tổ chức thành quy trình chuyên môn đồng bộ, có huấn luyện, kiểm tra và chuẩn hóa thường xuyên.

Dịp này, các chuyên gia tập trung trao đổi về mô hình tổ chức, cơ chế kích hoạt nhiệm vụ, đánh giá và chuẩn bị người bệnh, tổ chức kíp y tế, trang thiết bị, chăm sóc hồi sức trong môi trường bay và kinh nghiệm thực tiễn trong nhiệm vụ biển đảo, tìm kiếm cứu nạn và các phái bộ Liên Hợp Quốc. Viện Y học Phòng không - Không quân phối hợp với các cơ quan tham mưu kế hoạch nghiên cứu, huấn luyện, diễn tập, từng bước hoàn thiện quy trình cấp cứu đường không.