Znikająca Polska lokalna. Raport PIE o finansowych skutkach depopulacji

Z raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego jasno wynika, że od 2004 roku aż 70 proc. polskich gmin odnotowało spadek liczby mieszkańców. Autorka opracowania „Znikająca Polska lokalna. Finansowe skutki depopulacji gmin”, Agata Mróz, określiła depopulację mianem „ukrytego podatku”. Jej zdaniem, trwałość tego zjawiska ma bezpośredni wpływ na kondycję finansową samorządów.

Autorka opracowania stwierdziła, że trwałość depopulacji przekłada się na finanse i „stopniowo ogranicza zdolność samorządów do tworzenia własnych wpływów budżetowych”.

Rosnące koszty, malejące wpływy

Z analiz PIE wynika, że w gminach dotkniętych depopulacją koszty usług publicznych przypadające na mieszkańca rosną szybciej niż w pozostałych regionach. Mniej mieszkańców oznacza mniejsze wpływy do budżetu, a jednocześnie wyższe wydatki na utrzymanie infrastruktury i zapewnienie podstawowych usług.

Zmiany demograficzne podzieliły powiaty i regiony na „wygrane” oraz „przegrane”. „Przegrane” to takie, z których migrował przynajmniej co trzeci młody człowiek w ciągu dwóch dekad – zauważa demograf z Uniwersytetu Łódzkiego, prof. Piotr Szukalski.

Najbardziej wyludnione regiony

Według raportu, największy odpływ młodych ludzi odnotowano w powiatach hrubieszowskim i krasnostawskim w województwie lubelskim oraz bartoszyckim w warmińsko-mazurskim. Z każdego z tych regionów wyjechało około 40 procent młodych mieszkańców, którzy szukali lepszych perspektyw w większych miastach.

Eksperci podkreślają, że samorządy mają coraz większe trudności z radzeniem sobie z wyzwaniami demograficznymi. Marek Wójcik, ekspert Związku Miast Polskich, zwraca uwagę, że „łatwiej byłoby samorządom i społecznościom lokalnym radzić sobie z wyzwaniami demograficznymi, gdyby takim rozwiązaniom bardziej sprzyjało prawo”.