ABD'de dizel fiyatlarının rekor seviyelere çıkması, Donald Trump yönetiminin gündemindeki önemli sorunlardan biri oldu. Washington'ın Avrupa Birliği ülkelerinden stratejik dizel rezervlerini piyasaya sürmesini istediği öne sürüldü.
Alman Der Spiegel'in haberine göre ABD yönetimi, AB ülkelerinden 180 gün içinde toplam 120 milyon varil dizeli stratejik rezervlerden piyasaya sürmelerini istedi. Washington'ın talebin karşılanmaması halinde Avrupa'ya dizel ihracatını durdurabileceği mesajını verdiği belirtildi.
Der Spiegel'in Alman hükümeti ve AB Komisyonu kaynaklarına dayandırdığı habere göre ABD, Avrupa'dan 120 milyon varil dizeli 180 gün içinde piyasaya sürmesini istedi.
Bu talebin, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkelerin mart ayında aldığı rezerv kararı dışında olduğu belirtildi. ABD Enerji Bakanlığı'nın talebi Almanya Ekonomi ve Enerji Bakanlığı'na gönderdiği bir mektupla da ilettiği öne sürüldü.
Washington'ın talebinin yerine getirilmemesi halinde Avrupa'ya dizel ihracatını durdurabileceği belirtildi.
Alman basını, "ABD'nin hamlesi Brüksel'de endişeye yol açtı. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in ekibi gelişmeyi endişeyle karşılarken, Washington ile üst düzey görüşmeler başladı" ifadelerine yer verdi.
Trump, 30 Eylül'de yaptığı açıklamada dizel ihracatına yasak getirme seçeneğini değerlendirdiğini söylemişti. Beyaz Saray'ın seçenekleri arasında rafinerilerden gönüllü ihracat kısıtlamaları istemek de bulunuyor.
ABD yönetiminin Avrupa'dan rezervlerini kullanmasını istemesinin arkasında ülkedeki yüksek yakıt fiyatları bulunuyor.
İran'daki savaşın enerji arzına etkisi, Hürmüz Boğazı'ndaki sorunlar ve Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik saldırıları küresel dizel piyasasını etkiledi. ABD'de dizelin galon fiyatı kısa süre önce 6,53 dolara çıkarak rekor kırdı.
Yüksek fiyatlar özellikle tarım ve taşımacılık sektörlerini etkiledi. Yakıt fiyatlarındaki artış, 3 Kasım'daki ara seçimler öncesinde Trump yönetimi ve Cumhuriyetçiler üzerindeki baskıyı da artırdı.
Washington'ın istediği 120 milyon varil dizel, 16 milyon tondan fazla yakıta denk geliyor.
Almanya'nın toplam stratejik dizel rezervi 4 milyon tonun biraz üzerinde bulunuyor. AB'nin toplam stratejik rezervi ise yaklaşık 39 milyon ton seviyesinde.
Bu rezervlerin tamamı karayolu dizelinden oluşmuyor. Rezervlerde ısıtma yağı gibi diğer gaz yağı ürünleri de bulunuyor.
Almanya ve Fransa, AB'nin stratejik dizel rezervlerinin yaklaşık yüzde 35'ini elinde tutuyor.
AB, dizel ihtiyacının yaklaşık yüzde 80'ini kendi kaynaklarıyla karşılıyor. Kalan yüzde 20'lik bölüm ise ithalatla karşılanıyor. Bu ithalatın yaklaşık yarısı ABD'den geliyor.
Almanya'nın ABD dizeline bağımlılığı ise daha düşük seviyede. ABD'den gelen dizel, Almanya'nın toplam iç talebinin yaklaşık yüzde 5'ini karşılıyor.
Bu nedenle ABD'nin Avrupa'ya dizel ihracatını durdurmasının doğrudan bir arz krizine yol açması beklenmiyor. Ancak uzmanlar, böyle bir kararın fiyatları yükseltebileceği konusunda uyarıyor.
Commerzbank Başekonomisti Jörg Krämer, ABD'nin ihracat yasağı getirmesi halinde dizel fiyatlarının yüzde 20 ila 25 arasında artabileceğini söyledi. AB Komisyonu da fiyatlarda sert bir yükseliş yaşanabileceğini belirtti.
Avrupa ülkeleri mart ayında stratejik petrol rezervlerinin bir bölümünü piyasaya sürme kararı almıştı. Karar, dünya genelinde yaklaşık 400 milyon varil petrolün piyasaya sürülmesini kapsıyordu.
AB ülkeleri bu miktarın yüzde 20'sini karşılamayı taahhüt etmişti. Almanya'nın ise yaklaşık 2,65 milyon tona denk gelen 19,5 milyon varil petrolü piyasaya sürmesi planlanmıştı.
Ancak ABD'nin şimdi istediği 120 milyon varil dizelin, mart ayında alınan kararın dışında ek bir talep olduğu bildirildi.
AB Enerji Komiseri Dan Jorgensen, daha fazla acil durum rezervinin piyasaya sürülüp sürülmeyeceğini Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol ile görüştüklerini açıkladı.
Jorgensen, bu konuda henüz karar alınmadığını söyledi.
