ABD, İran’a yönelik şimdiye kadarki en kapsamlı ekonomik saldırıyı başlatmaya hazırlanırken Washington’ın hedefinde bu kez yalnızca Tahran değil, İran’la petrol ve finans ticaretini sürdüren üçüncü ülkeler de var. Tahran ise ABD’nin hamlesine katılacak ülkeleri hedef alacağı ve gerekirse Körfez’den petrol çıkışını tamamen durduracağı tehdidinde bulunuyor.
AMAÇ CAN DAMARLARINI KESMEK
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in dün açıkladığı yeni yaptırım paketi, Washington’ın İran’a karşı yürüttüğü ekonomik savaşta yeni bir aşamaya işaret ediyor. Bessent, hamleyi “ekonomik D-Day” olarak nitelendirirken, amacın İran ekonomisini dış dünyadan mümkün olduğunca izole etmek ve Tahran yönetimi üzerindeki baskıyı artırmak olduğunu söyledi. Amerikalı bakan İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşta “son oyuna” girdiklerini belirterek amaçlarının, “Tahran yalnız kalana kadar her türlü ekonomik can damarını kesmek” olduğunu söyledi. Bessent “Ekonomik D-Day” ifadesiyle İran’a karşı ekonomik açıdan belirleyici bir saldırının başlatılmasını kastediyor.
ÜÇÜNCÜ ÜLKELERE SÜRE VERİLDİ
İran’a yönelik finansal taarruzu “Ekonomik İzolasyon Operasyonu” olarak adlandıran Bessent, İran’a destek veren ülkelerin İran petrolü satın aldığını ve taşıdığını, mali kaynakların İran’a aktarılmasını kolaylaştırdığını, denizde gerçekleştirilen yakıt aktarmalarına göz yumduğunu ve kendi bankalarının İran tarafından kullanılmasına müsamaha gösterdiğini belirterek, “Başkan Donald Trump, dünya liderleriyle İran rejimiyle etkileşimlerini durdurmaları için telefon görüşmeleri yapıyor” dedi. Bessent, “Belirlenen faaliyetlerin durdurulması için her ülkeye kesin bir süre tanındı. Harekete geçmezlerse, Hazine Bakanlığı’nın yetkileri çerçevesinde tek taraflı adımlar atacağız” ifadelerini kullandı.
DOLAR SİSTEMİNDEN ÇIKARILACAK
Bessent ayrıca, İran adına kara para aklanmasını kolaylaştıran tüm finansal kuruluşların, Amerikan doları sisteminden çıkarılacağını söyledi. Yaptırımların İran’ın diğer ülkelerde yararlandığı beş önemli unsur olan dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve deniz taşımacılığını hedef aldığını belirten Bessent, ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlık Kontrol Ofisi’nin (OFAC) İran’a nükleer ve füze teknolojisi, siber operasyonlar konusunda yardımcı olan ve petrol geliri elde etmesine imkân sağlayan 60’tan fazla kişi, kuruluş ve gemiyi yaptırım listesine aldığını açıkladı.
ÇİN’DEN İLK TEPKİ
ABD’nin planının başarısı büyük ölçüde Çin’e bağlı. Çin, İran’ın deniz yoluyla ihraç ettiği petrolün açık ara en büyük alıcısı konumunda. Reuters’a göre İran petrolünün Çin’e sevkiyatı son aylarda ABD baskısı nedeniyle gerilese de ticaret büyük ölçüde devam ediyor. İran petrolünün önemli bir bölümü Çin’e aracılar üzerinden ve alternatif ödeme kanalları kullanılarak ulaştırılıyor. Washington’ın Çinli petrol şirketlerini ve özellikle İran petrolünün finansmanında rol oynayan Çin bankalarını hedef alması halinde yaptırımların geleceğinin ne olacağı merakla beklenirken Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian yaptığı açıklamada, ABD’nin İran’la ticaret yapan ülkelere yönelik yaptırım tehdidinin gerilimi daha da artıracağını ve durumun hiçbir tarafın çıkarına olmayacağını söyledi.
HÜRMÜZ’Ü KİLİTLEME TEHDİDİ
ABD’nin dev ekonomik yaptırımlarına Tahran’dan da sert cevap geldi. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, ABD’nin ekonomik savaşına yardımcı olan bölge ülkelerinin çıkarlarını hedef alacaklarını söyledi. Rızai, İran çevresindeki ülkelerin ekonomik savaşta ABD’ye destek vermeleri halinde Basra Körfezi’ni de Hürmüz Boğazı gibi kapatacaklarını ve bölgeden 1 damla petrolün geçişine izin vermeyeceklerini vurguladı. Öte yandan İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere sunulan hizmetler karşılığında ücret alınmasını öngören maddeyi kabul etti. Tasarının yasalaşması için maddelerin genel kurulda kabul edilmesi, daha sonra Anayasayı Koruyucular Konseyine gönderilmesi, ardından da Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması gerekiyor.
