ABD Kongre seçimlerinde milyonlarca dolarlık reklam ve finansman hamlesi

Kongre’nin kontrolünün belirleneceği kritik seçimlere yaklaşılırken Cumhuriyetçi cephede milyonlarca dolarlık reklam ve seçmen mobilizasyonu kampanyalarının devreye sokulması, partinin sandığa giden son haftalarda mali gücünü daha yoğun biçimde kullanmaya başladığını gösteriyor.

Trump yanlısı büyük siyasi eylem komitesi MAGA Inc., Teksas’taki kritik Senato yarışında Cumhuriyetçi aday Ken Paxton’ı Demokrat rakibi James Talarico karşısında desteklemek amacıyla yaklaşık 10 milyon dolarlık reklam harcaması yaptı. Elon Musk’ın siyasi operasyonlarının merkezinde bulunan America PAC ise yalnızca bu hafta ülke genelindeki Cumhuriyetçi adayları desteklemek için 3,7 milyon dolar harcadı. Böylece Trump ve Musk’a yakın iki siyasi yapı, Cumhuriyetçilerin Kongre’deki gücünü koruma mücadelesine doğrudan mali destek vermeye başladı.

Yedi eyalet ve kritik seçim bölgeleri hedefte

Federal Seçim Komisyonu’na sunulan yeni mali bildirimler, Musk’ın America PAC’inin kampanyayı birkaç kritik yarışla sınırlamadığını ortaya koydu. Komite, 1 Eylül’den itibaren Michigan, Alaska, Ohio, Iowa, Teksas, Maine ve New Hampshire’daki Senato seçimlerini hedefleyen SMS kampanyaları ile dijital ve basılı reklamlar satın aldı. Harcama operasyonu Temsilciler Meclisi yarışlarına da genişletildi; ülkenin en rekabetçi seçim bölgelerinden en az 12’si America PAC’in siyasi kampanyasının hedefleri arasına girdi.

MAGA’nın kasasında bekleyen 400 milyon dolar

MAGA Inc.’in yaklaşık 10 milyon dolarlık Teksas hamlesi, komitenin bu yıl gerçekleştirdiği ilk büyük ölçekli seçim harcaması olması açısından da önem taşıyor. Financial Times’ın aktardığına göre Cumhuriyetçi çevrelerde aylardır MAGA Inc.’in elindeki yaklaşık 400 milyon dolarlık devasa mali rezervin nasıl kullanılacağı tartışılıyordu. Parti içerisindeki temel soru, bu paranın 2026 ara seçimlerinde Cumhuriyetçilerin Kongre çoğunluğunu koruması için mi harcanacağı, gelecekteki seçimlere mı saklanacağı yoksa Trump’ın doğrudan siyasi çıkarları doğrultusunda mı kullanılacağıydı.

Senato’daki Cumhuriyetçilerin lideri John Thune ve diğer Cumhuriyetçi yetkililer bu hafta MAGA Inc.’e açıkça çağrıda bulunarak komitenin kasasını açmasını ve parasını Cumhuriyetçilerin Kongre üzerindeki kontrolünü korumasına yardımcı olmak için kullanmasını istedi. Thune, Fox News’e verdiği röportajda söz konusu mali kaynağın bir bölümünün özellikle Teksas’a yönlendirilmesi gerektiğini savundu. Teksas’ın siyasi reklam açısından oldukça pahalı bir pazar olması, Cumhuriyetçilerin eyaletteki yarış için büyük miktarda kaynağa ihtiyaç duymasının temel nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.

Teksas yarışı Cumhuriyetçi Parti içerisindeki tercihler açısından da dikkat çekici. Trump, halen Senato’da görev yapan Cumhuriyetçi John Cornyn yerine tartışmalı bir siyasi figür olarak değerlendirilen Ken Paxton’ı desteklemeyi tercih etti. MAGA Inc.’in yaklaşık 10 milyon dolarlık reklam bütçesinin Paxton’ın Demokrat James Talarico karşısındaki mücadelesine yönlendirilmesi, Trump’ın parti içerisindeki aday tercihlerini desteklemek için elindeki mali ve siyasi mekanizmaları da harekete geçirdiğini ortaya koyuyor.

14 ay önce üçüncü parti kuracaktı

Elon Musk’ın Cumhuriyetçi seçim kampanyalarına yeniden bu ölçüde dahil olması ise Trump’la yaşadığı sert siyasi anlaşmazlıktan yaklaşık 14 ay sonra gerçekleşiyor. Musk, Trump’ın desteklediği dev vergi ve harcama tasarısı konusunda başkanla kamuoyu önünde sert bir tartışmaya girmiş, anlaşmazlığın büyümesi üzerine Cumhuriyetçilere rakip olacak üçüncü bir siyasi parti kurmakla dahi tehdit etmişti. Bugün ise Musk’ın siyasi fonları yeniden Cumhuriyetçi adayların seçim kampanyalarını finanse ediyor.

Musk daha sonra Trump’la yeniden yakınlaşırken MAGA hareketinin önde gelen isimleriyle kurduğu yakın ilişkileri de sürdürdü. Bu siyasi yakınlaşmanın yanı sıra Musk’ın Amerikan federal hükümetiyle güçlü ekonomik ilişkileri bulunuyor. Başta SpaceX ve Tesla olmak üzere Musk’ın kontrolündeki şirketlerin ABD hükümetiyle milyarlarca dolar değerinde sözleşmeleri bulunması, milyarderin hem iş dünyasındaki hem de Washington siyasetindeki ağırlığını daha dikkat çekici hale getiriyor.

Önce 50 milyon dolar, şimdi 100 milyon ihtimali

Tesla’nın sahibi Musk, kendi siyasi faaliyetlerinin merkezindeki America PAC’e yaklaşık 50 milyon dolar aktardı ve bu paranın büyük bölümünü geçen yıl verdi. Komite, haziran ayının sonuna gelindiğinde söz konusu miktarın neredeyse tamamını harcamıştı. Ancak America PAC daha sonra milyonlarca dolarlık yeni kaynak toplamayı başardı. Amerikan medyasına yansıyan değerlendirmelerde Musk’ın 2026 ara seçimlerine yönelik toplam siyasi harcamalarının 100 milyon dolara kadar çıkabileceği belirtiliyor.

Musk’ın Amerikan siyasetindeki bu konumu aslında oldukça yeni. 2024 seçimlerinden önce ülke siyasetinde bugünkü ölçekte önemli bir finansal oyuncu olmayan Musk, başkanlık seçimleri sırasında Trump’ın en önemli destekçilerinden birine dönüştü. Musk’ın desteğiyle America PAC, 2024 seçim döneminde 260 milyon doların üzerinde kaynak topladı. Musk o dönemde seçimlerin önemini Amerikan iç siyasetiyle sınırlı tutmamış, 2024 seçimlerinin insanları Mars’a gönderme hedefinin gerçekleştirilebilmesi açısından da kritik olduğunu savunmuştu.

Mars hedefinden DOGE ve 2 trilyon dolarlık tasarruf sözüne

Trump’ın seçim zaferinin ardından Musk, DOGE olarak bilinen “Hükümet Verimliliği Bakanlığı” girişiminin liderliğini üstlendi ve federal hükümetin harcamalarını 2 trilyon dolar azaltma sözü verdi. Bu süreçte Amerikan dış yardım programlarının tasfiye edilmesine yönelik girişimlere öncülük etti ve çeşitli federal kurumlardaki çalışan sayısının azaltılması için kapsamlı çalışmalar yürüttü. Ancak uygulanan önlemlerin önemli bir bölümü daha sonra geri çevrildi ve DOGE girişimi, başlangıçta ortaya konulan iddialı hedeflerin aksine federal hükümet harcamalarında kayda değer bir düşüş sağlamayı başaramadı.

Trump-Musk ittifakında büyük kavga

Trump ile Musk arasındaki ilişki geçen haziran ayında yeniden ciddi bir krize girdi. Musk, Trump’ın desteklediği büyük vergi ve harcama paketini sert biçimde eleştirerek tasarıyı “devasa, aşırı ve özel çıkarlarla dolu bir harcama paketi” olarak nitelendirdi. Musk o dönemde Amerikan siyasetine bundan sonra büyük miktarlarda para harcamayı bırakabileceğinin sinyalini verdi ancak daha sonra bu tutumundan geri döndü. 2024 seçimlerinden sonraki siyasi harcamaları önceki döneme kıyasla görece sınırlı kalmasına rağmen, Temsilciler Meclisi ve Senato seçimlerinde Cumhuriyetçi adayları destekleyen iki büyük parti komitesine toplam 20 milyon dolar aktardı.

Musk’ın siyasi adaylara yaptığı devasa mali yatırımların geçmiş performansı ise paranın Amerikan siyasetinde güçlü bir araç olmakla birlikte sandıkta zaferi garanti etmediğini gösteriyor. Musk geçen yıl Wisconsin Yüksek Mahkemesi üyeliği için yarışan muhafazakâr bir adayı desteklemek amacıyla 23 milyon dolar harcadı ancak desteklediği aday seçimi 10 puan farkla kaybetti. Musk ayrıca Kentucky’deki Senato yarışında Cumhuriyetçi Nate Morris’i destekleyen bir siyasi komiteye 10 milyon dolar aktardı; ancak Morris daha sonra yarıştan çekildi. Şimdi ara seçimlere iki aydan az süre kala Cumhuriyetçilerin anketlerde gerileyen desteğini tersine çevirmek için Trump’ın 400 milyon dolarlık MAGA kasası ile Musk’ın 100 milyon dolara ulaşabileceği belirtilen seçim bütçesi yeniden sahaya sürülüyor. Böylece Amerikan siyasetinin eski sorusu da yeniden gündeme geliyor: Sandığın kaderini seçmenin tercihi mi belirleyecek, yoksa seçmene ulaşmak için harcanan yüz milyonlarca dolar mı?