ABD'nin Peşmergeye Yardımlarını Kesmesi İddiası ve IKBY'ye Etkileri

BBC'de ve IKBY yerel basınında yer alan haberlere göre, ABD'nin Peşmerge güçlerine yönelik yıllık 61 milyon doları bulan finansal yardımı içeren desteğinin 30 Eylül'de sona ereceği öne sürülüyor.

Peşmerge güçlerine yardımların kesileceği iddia edilen tarihte, Irak'taki ABD öncülüğündeki DEAŞ karşıtı Uluslararası Koalisyon'un da ülkedeki görev süresinin sona ermesi bekleniyor.

AA muhabirine konuşan uzmanlar, Peşmerge güçlerine yardımların kesilmesi ihtimalinin, ABD/İsrail ile İran arasındaki savaşta çok sayıda insansız hava aracı (İHA) ve füze saldırılarının hedefi olan IKBY'nin güvenliğini ve Washington-Erbil ilişkilerini nasıl etkileyebileceğini ele aldı.

"IKBY'yi saldırılara karşı daha savunmasız bırakacak"

Atlantik Konseyi Kıdemli Üyesi Omar Al-Nidawi, ABD'nin Peşmerge güçlerine yardımının sona ermesi ihtimaline ilişkin "Bu durum, Erbil'de Washington'ın müttefik olarak izlediği yol hakkındaki endişeyi muhtemelen artıracaktır." dedi.

Nidawi, bu duruma örnek olarak, "Iraklı Kürt liderlerin, 2025-2026 çatışmaları sırasında, Suriye merkezi hükümetini güçlendirmek lehine ABD'nin Suriyeli Kürtleri terk ettiği şeklinde gördükleri gelişmeleri endişeyle izlemelerini" gösterdi.

Iraklı Kürtler için en acil güvenlik endişesinin, "İran ve müttefik milislerin IKBY'ye yönelik insansız hava aracı ve füze saldırılarına karşı koruma sağlayacak hava savunma kapasiteleri olduğunu" ifade eden Nidawi, şunları söyledi:

"ABD, son kalan askerlerini çekerken ABD (hava savunma) sistemlerinin de kaybedilmesiyle birleşince, (Peşmergeye) yardım programının sona ermesi IKBY'yi saldırılara karşı daha savunmasız bırakacaktır."

Nidawi, "IKBY'nin, bölgedeki Kürt muhalif grupların varlığı gibi konularda İran'ın taleplerini karşılamak için artan bir baskı altında kalabileceği" görüşünü de paylaştı.

"Yardımlar hiçbir zaman uzun vadeli bir düzenleme olmadı"

Yeni Amerikan Güvenliği Merkezi (CNAS) Orta Doğu Güvenlik Programı üyesi Hamzeh Hadad ise "ABD ile Irak Kürdistanı arasındaki ilişkilerin değişeceğini düşünmüyorum. Günün sonunda, Irak'taki Kürt partilerinin ABD'ye ihtiyacı, ABD'nin onlara ihtiyacından daha fazla." diye konuştu.

Hadad, ABD’nin Peşmergeye yardımları konusunun, "güvenlik konusunda hiçbir zaman uzun vadeli bir düzenleme olmadığını" dile getirdi.

Yardımların kesilmesi ihtimalinin IKBY'yi güvenlik reformunu daha ciddiye almaya zorlayacağını söyleyen Hadad, Irak güvenlik güçleri ile daha fazla koordinasyon yapılması gerekebileceğinin de altını çizdi.

Hadad, "ABD'nin varlığı ve desteği, İran'ın ve Irak'taki silahlı grupların (IKBY'ye karşı) saldırılarını önlememiştir. ABD'nin daha az müdahil olması (Peşmergeye yardımların kesilmesi), Irak Kürdistanı'nın hedef olması için daha az bahane oluşturacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

"IKBY, Peşmerge güçlerini finanse etmekte Bağdat'a daha bağımlı olacak"

IKBY başta olmak üzere Orta Doğu üzerine çalışmalar yapan gazeteci Paul Iddon, Peşmerge güçlerine yardımların durdurulmasının etkisinin mutlaka kötü olacağını düşünmediğini belirterek "Bu yardım başından beri, şu an sona eren (ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyon) DEAŞ karşıtı görev çerçevesinde sağlandı ve asla kalıcı olmayacaktı." diye konuştu.

IKBY yetkililerinin de bu durumu son haftalarda kabul ettiğini aktaran Iddon, koalisyonun muharebe görevinin resmi olarak Aralık 2021'de sona erdiğini ve dolayısıyla bunun "ansızın ve birdenbire ortaya çıkan bir gelişme olmadığını" söyledi.

Iddon, "Aynı zamanda, zamanlama Erbil için biraz endişe verici. Erbil, uzun süredir çoğu memur maaşını zamanında ödemek için mücadele ediyor ve Peşmerge Bakanlığı tarafından istihdam edilen Peşmerge birliklerini finanse etmek için Bağdat'a daha da bağımlı hale gelecek." ifadelerini kullandı.

"Koalisyonun çekilmesi, yardımların kesilmesinden daha çok IKBY güvenliğini etkileyecek"

"Koalisyon güçlerinin çekilmesi, en azından kısa vadede, (Peşmergeye) yardımların kesilmesinden daha çok IKBY güvenliğini etkileyecektir." diyen Iddon, Amerikan ve İngiliz hava savunma sistemlerinin, ABD/İsrail ile İran arasındaki savaş boyunca Erbil'e İHA'lara ve füzelere karşı fiilen önemli ölçüde koruma sağladığını ancak bunların çoğunun geri çekilmekte olduğunu dile getirdi.

Iddon, buna rağmen, bu sistemlerin "hiçbir zaman IKBY'nin stratejik savunmasını sağlamadığını" belirterek, ABD/İsrail-İran savaşı sırasında, füzelerle hedef alınan Peşmergelerin hayatını kaybettiğine ve IKBY liderlerinin konutlarının defalarca İHA'larla hedef alındığına işaret etti.

Koalisyon güçlerinin, Mart 2022 ve Nisan 2024'te İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından düzenlenen füze saldırılarına karşı da Erbil kentini "savunamadığını veya savunmadığını" söyleyen Iddon, şöyle konuştu:

"ABD'nin çekilmesinin, İran ve Iraklı milislerin IKBY'ye yönelik saldırılarında bir azalmaya yol açma ihtimali düşük de olsa var ancak ben buna güvenmezdim. İran/Devrim Muhafızları Ordusunun burada (IKBY'de) İranlı Kürt muhalif gruplara yönelik saldırılarını sürdüreceğini sanıyorum. Bence geri çekilmenin ardından, ara sıra Irak dışındaki üslerden kalkan ABD/koalisyon savaş uçaklarının, bölgeyi hedef alan Iraklı milislerin ve İran'ın insansız hava araçlarını düşürdüğünü göreceksiniz."

ABD-IKBY arasında gelecekte yeni bir güvenlik çerçevesi ihtimali olabilir

Bu durumun, ABD-IKBY ilişkilerinde muhtemelen başka bir geçiş evresi olduğunu kaydeden Iddon, iki aktörün büyük ihtimalle gelecekte yeni bir güvenlik çerçevesi altında faaliyet göstereceği yorumunu yaptı.

Iddon, "ABD yetkilileri, en büyük Amerikan konsolosluğunun Erbil'de inşa edilmesini, devam eden bağların bir kanıtı olarak sürekli vurguluyor. Yine de Irak'ta potansiyel bir güç boşluğu IKBY için endişe verici." ifadelerini kullandı.