W badaniu, które objęło ponad 50 tysięcy osób z 15 krajów Europy, naukowcy analizowali związek pomiędzy paleniem papierosów a poziomem odczuwanej samotności. Uczestnicy badania, których średni wiek wynosił 67 lat, odpowiadali na pytania dotyczące ich samopoczucia społecznego, korzystając z uznanej skali samotności UCLA. Skala ta pozwala ocenić, jak często badani czują się pozbawieni towarzystwa, pomijani czy wykluczeni z życia społecznego.
Wyniki były jednoznaczne – osoby palące papierosy deklarowały wyższy poziom samotności niż osoby niepalące. Co więcej, różnica ta utrzymywała się nawet po uwzględnieniu innych czynników, takich jak wiek, płeć czy liczba chorób przewlekłych. W trakcie dwuletniej obserwacji okazało się również, że u palaczy poczucie samotności wzrastało szybciej niż u osób niepalące.
Dr Keir Philip z National Heart and Lung Institute przy Imperial College London, który prezentował wyniki badań, podkreślał, że dotychczas palenie bywało postrzegane jako aktywność sprzyjająca nawiązywaniu kontaktów społecznych. Jednak rzeczywistość wygląda inaczej.
Palenie jest związane ze wzrostem poczucia samotności wśród osób starszych, co sugeruje, że szkodzi nie tylko zdrowiu fizycznemu, ale także psychospołecznemu - wyjaśniał dr Philip.
Jednym z mechanizmów prowadzących do tego zjawiska może być ograniczenie mobilności spowodowane chorobami wywołanymi przez palenie, co utrudnia uczestnictwo w życiu społecznym. Dodatkowo, zmieniające się normy społeczne oraz zakazy palenia w miejscach publicznych i prywatnych sprawiają, że palacze coraz częściej czują się wykluczeni z różnych wydarzeń i spotkań towarzyskich.
Eksperci zwracają uwagę, że samotność staje się jednym z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych współczesnych społeczeństw. Profesor Des Cox z University College Dublin, członek Rady ds. Polityki Europejskiego Towarzystwa Chorób Układu Oddechowego, który nie uczestniczył w tych badaniach podkreśla, że wyniki badania powinny być impulsem do działań zarówno na poziomie indywidualnym, jak i systemowym.
Musimy wspierać osoby palące w rzucaniu nałogu, nie piętnując ich, a jednocześnie jasno komunikować, że palenie nie jest sposobem na życie towarzyskie - zaznacza profesor Cox.
Nowe ustalenia naukowców rzucają wyzwanie powszechnemu przekonaniu, że palenie papierosów sprzyja integracji społecznej. W rzeczywistości, jak pokazuje badanie, jest wręcz przeciwnie, osoby palące są bardziej narażone na izolację i samotność. Eksperci apelują o zmianę społecznej narracji i podkreślają konieczność edukacji na temat psychospołecznych skutków palenia.
Badanie przeprowadzone w ramach programu badawczego finansowanego przez Unię Europejską objęło mieszkańców takich krajów jak Szwecja, Dania, Estonia, Austria, Niemcy, Francja, Holandia, Belgia, Szwajcaria, Luksemburg, Hiszpania, Włochy, Czechy, Słowenia i Izrael. Wyniki są spójne w różnych regionach Europy, co podkreśla uniwersalność problemu.
Specjaliści podkreślają, że skuteczne programy wsparcia w rzucaniu palenia mogą nie tylko poprawić zdrowie fizyczne, ale również przyczynić się do poprawy dobrostanu psychicznego i społecznego. Szczególnie ważne jest, aby młodzi ludzie byli świadomi, że palenie nie jest drogą do nawiązywania relacji, lecz czynnikiem zwiększającym ryzyko wykluczenia społecznego.
W świetle nowych badań palenie papierosów należy postrzegać nie tylko jako zagrożenie dla zdrowia fizycznego, ale także jako istotny czynnik ryzyka dla zdrowia psychospołecznego. W dobie rosnącej samotności, zwłaszcza wśród osób starszych, walka z nałogiem nabiera jeszcze większego znaczenia. Eksperci apelują o szeroko zakrojone działania informacyjne i wsparcie dla osób chcących zerwać z nałogiem, podkreślając, że skutki palenia sięgają znacznie dalej niż dotychczas sądzono.
