Bayraktar: 2040'ta enerjide bağımsız olacağız

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Antalya'da düzenlenecek COP31 öncesinde Türkiye'nin 2040 enerji vizyonunu açıkladı. Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi'nde düzenlenen Milli Enerji 2040 lansmanında konuşan Bayraktar, "2040'ta, Türkiye Yüzyılı'nda hedefimiz Türkiye'yi enerjide bağımsız kılmaktır." dedi.

Planın merkezinde elektrikleşme var. Bayraktar, Türkiye'nin ekonomisini elektrikleştireceğini belirterek "Türkiye, 2040'ta yüzde 36 elektrikleşmeye ulaşacak." diye konuştu. Kamu, özel sektör, akademi ve medya temsilcilerinin katıldığı yaklaşık bir saatlik sunumda dünyada enerjinin geldiği nokta, Türkiye'nin mevcut durumu ve 2040 hedefleri tek tek ele alındı.

Hedeflerin toplam yatırım ihtiyacı 500 milyar dolar olarak açıklandı. Bakanlığa göre bu yatırımların doğrudan istihdam etkisi yaklaşık 108 bin kişi; dolaylı etkiyle birlikte yaklaşık 250 bin aileye iş kapısı açılması bekleniyor. Sunumdaki rakamların ayrıntılı dökümünü Milli Enerji 2040 planının tablolarla anlatıldığı haberimizde bulabilirsiniz.

Milli Enerji 2040'ın beş temel ayağı

Bayraktar, 2040'ta enerjide bağımsız bir Türkiye hedefine giderken beş temel alana odaklandıklarını söyledi: enerji verimliliği, nükleer enerji, yenilenebilir enerji, petrol ve doğal gaz ile madenler. Bakan, programın özünü "Tek kelimeyle bu programın özünü söyleyecek olursak, artık Türkiye ekonomisini elektrikleştirecek." sözleriyle özetledi.

Bayraktar'a göre ilk adım talebi dönüştürmek. "Türkiye'de enerjide bağımsız olacaksak bizim tüketim alışkanlıklarımızı ve tüketim yöntemlerimizi değiştirmemiz lazım." diyen Bakan, elektrik talebindeki artışın elektrikli araçlardan, veri merkezlerinden, yeşil hidrojen üretiminden, ısı pompalarından ve su arıtmadan geleceğini vurguladı.

Kurulu güç 281 bin megavata çıkacak

Türkiye'nin elektrik kurulu gücü 2025 itibarıyla 123 bin megavat (123 GW) seviyesinde. Plana göre bu rakam 2040'ta yaklaşık 160 bin megavatlık artışla 281 bin megavata çıkacak. Kurulu güç içinde yenilenebilir kaynakların payının yüzde 63'ten yüzde 77'ye yükselmesi hedefleniyor. Bayraktar, bu büyüme için gereken yatırımın yaklaşık 190 milyar dolar olduğunu söyledi.

Hedefe ulaşmak için her yıl en az 2 bin megavatlık YEKA yarışmaları, 6 bin megavatlık deniz üstü rüzgar santrali (RES), mevcut santrallere hibrit kapasite eklenmesi ve 1 megavata kadar kapasite tahsisi planlanıyor. Bayraktar, dağıtık üretimin stratejik önemine dikkat çekerek "Savaşlarda enerji altyapıları temel hedef haline geliyor. Bir megavatın altındaki küçük santrallerin daha yoğun bir şekilde kurulmasını hedefliyoruz." dedi.

Şebekeye 36 milyar dolarlık yatırım

Plan yalnızca santralleri kapsamıyor. İletim tarafında 36 milyar dolarlık yatırım öngörülüyor. Yüksek gerilim hatlarının yaklaşık 77 bin kilometreden 112 bin kilometreye, trafo kapasitesinin ise 200 bin megavat seviyelerinden 316 bin megavata çıkarılması hedefleniyor. Bayraktar, dağıtım lisanslarının önemli bölümünün 2036'da dolacağını hatırlatarak dağıtım şirketlerinde "müşteri velinimettir" anlayışına dayalı bir zihniyet dönüşümü gerektiğini söyledi.

140 GWh depolama ve 20 milyon elektrikli araç

Yenilenebilir payı arttıkça şebekenin esnek olması da kritik hale geliyor. Bayraktar, Türkiye'nin 140 gigavatsaatlik enerji depolamaya ve 6 gigavatlık pompaj depolamalı hidroelektrik santrale ihtiyaç duyduğunu açıkladı. Komşu ülkelerle elektrik bağlantı (enterkonneksiyon) kapasitesinin de 5,4 gigavattan 15 gigavata çıkarılması hedefleniyor.

Elektrikli ulaşım ise planın en önemli esneklik kalemlerinden biri. Bayraktar'ın paylaştığı öngörüye göre 2040'ta Türkiye'de her bin kişiden 147'si elektrikli araca sahip olacak. Türkiye'nin 20 milyonluk elektrikli ve hibrit araç filosuna ulaşması, böylece yaklaşık 41 milyonluk toplam araç stokunun neredeyse yarısının elektrikli hale gelmesi bekleniyor.

Elektriğin yüzde 11'i nükleerden

Nükleer tarafta hedef, 4 bin 800 megavatlık Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin yanına en az 5 bin megavatlık küçük modüler reaktör (SMR) ekleyerek 2040'ta 10 bin megavatlık nükleer kapasiteye ulaşmak. Bayraktar, "2040'a geldiğinde Türkiye toplam elektrik ihtiyacının yüzde 11'ini nükleerden karşılamış olacak. Bu da 15 milyar metreküplük bir doğal gaz ithalatını önleyecek." dedi.

Petrol ve doğal gazda talebin tamamını karşılama hedefi

Türkiye bugün günde 993 bin varil ham petrole ihtiyaç duyuyor. Bayraktar'a göre elektrikli araçlara geçişle birlikte bu talep 2040'ta günlük 718 bin varile düşecek. Şu anda yüzde 15 seviyesinde olan yurt içi ve yurt dışı üretimle 2040'ta bu talebin tamamının karşılanması hedefleniyor. Doğal gazda da benzer bir strateji izleniyor: Bugün ihtiyacının yüzde 15'ini kendisi karşılayan Türkiye'nin, 2040'ta 57 milyar metreküplük talebin tamamını karşılaması amaçlanıyor.

Bayraktar, enerji alanındaki kamu şirketlerinden TEİAŞ, EÜAŞ, Eti Maden, Türkiye Petrolleri ve BOTAŞ'ı "milli şampiyon adayı" olarak nitelendirdi ve bu şirketlerin yapısal dönüşümden geçmesi gerektiğini söyledi.

Rakamlarla Milli Enerji 2040

Yüzde 92 milli üretim

Kurulu güçte yüzde 77 yenilenebilir payı

Yüzde 36 elektrikleşme oranı

Yüzde 40 emisyon azaltımı

Kişi başı yıllık 7.500 kilovatsaat elektrik tüketimi

Günlük 1,7 milyon varil petrol ve doğal gaz eşdeğeri üretim hedefi

500 milyar dolar yatırım, yaklaşık 250 bin aileye istihdam