Bệnh do virus hợp bào hô hấp (RSV) ở trẻ dưới một tuổi: Gánh nặng bệnh tật và giải pháp bảo vệ

Bệnh do virus hợp bào hô hấp (RSV) lây lan nhanh, dễ truyền từ người lớn hoặc trẻ lớn sang trẻ dưới một tuổi trong khi chưa có thuốc đặc trị, dễ khiến trẻ nhỏ phải nhập viện.

Hội thảo cung cấp thông tin báo chí "Bệnh do virus hợp bào hô hấp (RSV) ở trẻ dưới một tuổi: Gánh nặng bệnh tật và giải pháp bảo vệ trẻ từ góc nhìn chuyên gia" vừa được tổ chức vào ngày 22/8, tại TP HCM. Chương trình do Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khỏe Trung ương (Bộ Y tế) tổ chức với sự đồng hành của Sanofi - tập đoàn dược phẩm và chăm sóc sức khỏe đa quốc gia của Pháp.

Tại sự kiện, bác sĩ Trương Hữu Khanh - Phó chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP HCM phân tích "RSV là một loại virus công bằng", dù ở điều kiện kinh tế, mức độ chăm sóc hay môi trường vệ sinh nào, trẻ cũng có thể nhiễm. Bệnh rất dễ lây lan thông qua giọt bắn đường hô hấp, vật bám trung gian, hay dễ lây cho trẻ nhỏ từ người lớn và trẻ lớn. Bệnh nguy hiểm nhất ở trẻ dưới 12 tháng.

"Mẹ nào từng có con bị nhiễm RSV sẽ rất ám ảnh cảnh thở khò khè và quá trình điều trị vất vả", ông nói.

Theo bác sĩ Khanh, trẻ dưới một tuổi có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, chỉ bằng khoảng một nửa so với người lớn nên dễ bị tắc nghẽn khi nhiễm RSV, có thể dẫn đến những tổn thương đường hô hấp dưới như viêm tiểu phế quản và viêm phổi. Nếu nhiễm RSV nặng trong năm đầu đời, trẻ sẽ tăng nguy cơ bị các đợt khò khè tái đi tái lại, hen suyễn, giảm chức năng phổi lâu dài.

Hơn cả cúm và bệnh phế cầu, RSV hiện là tác nhân gây ra hơn 60% các ca nhiễm trùng hô hấp cấp tính ở trẻ nhỏ toàn cầu. Đây cũng là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu cho trẻ nhũ nhi với khoảng 66.300 ca tử vong trên toàn cầu. Cứ 10 trẻ thì có 9 trẻ nhiễm virus này trong hai năm đầu đời.

Điều khiến các bác sĩ lo ngại là hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu RSV. Các biện pháp như thở oxy, CPAP hay thở máy chủ yếu là điều trị hỗ trợ, giúp duy trì hô hấp trong khi chờ cơ thể trẻ tự hồi phục. Nhiều trường hợp nhập viện nặng là trẻ sinh đủ tháng và trước đó hoàn toàn khỏe mạnh.

Từ ngày 1/7, Bộ Y tế đưa bệnh do RSV vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm B phải giám sát và báo cáo, tức là thuộc nhóm bệnh lý có khả năng lây nhiễm cao, tốc độ nhanh, số lượng nhiễm nhiều nguy cơ trở nặng cao.

PGS.TS.BS Phạm Quang Thái, Trưởng văn phòng Tiêm chủng mở rộng Khu vực miền Bắc, nhấn mạnh trong bối cảnh chưa có thuốc đặc trị, dự phòng chủ động được xem là "chìa khóa". Tại Việt Nam, các giải pháp hiện có là tiêm vaccine cho phụ nữ mang thai và sử dụng kháng thể đơn dòng nhằm bảo vệ trực tiếp cho trẻ, có thể tiêm ở bất kỳ thời điểm nào sau khi sinh.

Các chuyên gia đồng thuận dự phòng RSV là hướng tiếp cận dựa trên bằng chứng khoa học, đã được triển khai rộng rãi trên thế giới, đặc biệt tại các quốc gia phát triển. Nhiều nước ghi nhận hiệu quả rõ rệt trong giảm gánh nặng bệnh tật, từ sức khỏe trẻ nhỏ, chất lượng sống của gia đình đến những tác động kinh tế - xã hội.