Podczas Światowych Igrzysk Robotów Humanoidalnych w Chinach maszyny biegały, boksowały i tańczyły, prezentując rosnące możliwości technologiczne. Krótko po zakończeniu wydarzenia dziennik „PLA Daily”, organ prasowy Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej, wezwał jednak do szybszego przenoszenia nowoczesnych rozwiązań z laboratoriów na wojskowe poligony.
Reuters przeanalizował ponad sto chińskich ogłoszeń zakupowych dla wojska, prac naukowych, patentów, publikacji urzędowych i materiałów firm zbrojeniowych. Z dokumentów wynika, że zainteresowanie wojskowym wykorzystaniem humanoidów wyraźnie wzrosło w latach 2025-2026.
Roboty w budynkach, tunelach i na okrętach
Jedna z analiz, przygotowana w sierpniu 2025 roku przez badaczy ośrodka testowego Narodowego Uniwersytetu Technologii Obronnych (NUDT) w Xi’an, przedstawia scenariusz walki miejskiej. Zakłada on wykorzystanie sześciu robotów bojowych – humanoidów, robotów-psów lub pojazdów bezzałogowych – współpracujących z żołnierzami podczas oczyszczania zajętego budynku, piętro po piętrze i pomieszczenie po pomieszczeniu.
Autorzy prognozowali, że sprzęt potrzebny do realizacji takiej koncepcji może być dostępny w perspektywie od pięciu do dziesięciu lat. Nie sprecyzowali jednak zasad użycia siły, rodzaju uzbrojenia ani sposobu postępowania robotów wobec cywilów.
Zdaniem Juo-Min Chou z tajwańskiego Instytutu Badań nad Bezpieczeństwem i Obronnością Narodową, postępy w utrzymywaniu równowagi, rozpoznawaniu otoczenia i wytrzymałości mogą w przyszłości uczynić humanoidy przydatnymi w budynkach, tunelach czy wnętrzach okrętów. Jednocześnie w prostszych zadaniach logistycznych i rozpoznawczych tańsze oraz łatwiejsze do wdrożenia mogą pozostać roboty kołowe, gąsienicowe i czworonożne.
W publikacjach wojskowych pojawiają się scenariusze stopniowego rozszerzania zadań humanoidów. Artykuł opublikowany w lipcu 2025 roku w „PLA Daily” wskazywał, że ich rola może ewoluować od wsparcia działań bojowych do bezpośredniego udziału w walce. Poruszono również kwestię sytuacji, w której robot mógłby otrzymać zgodę na otwarcie ognia do człowieka uprzednio zweryfikowanego przez operatora.
W grudniu Dowództwo Wschodniego Teatru Działań chińskiej armii opublikowało wygenerowany przez sztuczną inteligencję materiał przedstawiający hipotetyczny przyszły konflikt wokół Tajwanu. W nagraniu roboty humanoidalne i czworonożne wspierały działania przeciwko tajwańskiej obronie.
Przetargi i dane do szkolenia maszyn
W maju 2025 roku chińska armia ogłosiła przetarg na zakup humanoidalnego robota wraz z instalacją i szkoleniem technicznym. Cztery miesiące później w kolejnym postępowaniu, powiązanym z NUDT, poszukiwano systemu inteligentnego postrzegania i precyzyjnej obsługi dla humanoidalnego robota.
Reuters nie ustalił, czy przetargi zostały rozstrzygnięte ani jakie podmioty mogły otrzymać zamówienia.
W czerwcu 2026 roku armia miała przeznaczyć około 300 tys. dolarów na system zbierania i opisywania danych z kamer, radarów i czujników ruchu. Dane miały dotyczyć m.in. terenu, po którym roboty mogą się poruszać. To pokazuje, że zainteresowanie chińskich struktur wojskowych nie ogranicza się do samych konstrukcji mechanicznych, lecz obejmuje też systemy percepcji, manipulacji obiektami i uczenia maszynowego.
W rozwój humanoidalnych systemów włącza się również chiński przemysł zbrojeniowy. Państwowy koncern Norinco prezentował w sierpniu robota Fuxi, opisywanego jako pełnowymiarowa maszyna zdolna do pełnienia służby wartowniczej, rozpoznania w każdych warunkach, inteligentnego patrolowania i realizowania zadań szczególnie niebezpiecznych.
Według materiałów firmy Fuxi może współpracować z systemem zdalnego sterowania. Operator kierowałby humanoidem na odległość, ograniczając konieczność podejmowania przez maszynę samodzielnych decyzji. To istotne, ponieważ autonomia działania w nieprzewidywalnym środowisku pozostaje jednym z największych problemów współczesnej robotyki.
Technologia nadal ma ograniczenia
Reuters podkreśla, że nie znalazł dowodów na operacyjne użycie uzbrojonych humanoidów w jednostkach Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej. Obecne konstrukcje są energochłonne i zawodne poza kontrolowanymi pokazami. Pole walki stawia przed nimi znacznie trudniejsze wyzwania – od złożonego terenu po nieprzewidywalne zachowania ludzi.
Eksperci zwracają także uwagę na kwestie prawne i etyczne. Prawo konfliktów zbrojnych wymaga rozróżniania żołnierzy i cywilów oraz ochrony rannych i osób poddających się. Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża ostrzegał, że systemy autonomiczne mogą mieć trudności z wiarygodną oceną takich sytuacji, ponieważ zależą one od kontekstu, zachowania i intencji człowieka.
Chińskie ministerstwo obrony deklarowało w marcu, że broń wykorzystująca sztuczną inteligencję powinna pozostawać pod ludzką kontrolą. Jednocześnie badacze związani z chińską armią wskazują, że po przełomie technologicznym, spadku kosztów produkcji i uruchomieniu produkcji na dużą skalę humanoidalne maszyny mogą stać się powszechnym elementem wyposażenia wojska.
