Dünyada yoksul sayısı 16 yılda ilk kez arttı

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ile Oxford Üniversitesi bünyesindeki Oxford Yoksulluk ve İnsani Gelişme Girişimi (OPHI) tarafından hazırlanan 2026 Küresel Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi, dünya genelinde yoksulluğun boyutlarını ortaya koydu. Rapora göre, incelenen 108 ülkede yaklaşık 1 milyar 198 milyon kişi, yani nüfusun yüzde 18,9'u çok boyutlu yoksulluk içinde yaşıyor.

Raporda yoksulluk yalnızca gelir üzerinden değil; sağlık, eğitim ve yaşam standartlarındaki yoksunluklar dikkate alınarak ölçülüyor. Beslenme, çocuk ölümleri, eğitim süresi, okula devam, temiz içme suyu, sanitasyon, elektrik, barınma, yemek pişirme yakıtı ve varlık sahipliği olmak üzere 10 gösterge değerlendiriliyor.

YOKSUL SAYISI 51,5 MİLYON YÜKSELDİ

Rapora göre dünya genelinde yoksul sayısı bir önceki yıla göre 51,5 milyon arttı.

Böylece, 2010'da Küresel Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi'nin oluşturulmasından bu yana ilk kez küresel ölçekte yoksul sayısında artış görüldü.

Çok boyutlu yoksullukta artış, her ülkede yoksulluk oranının yükseldiği anlamına gelmiyor. Bazı ülkelerde yoksulluk oranı gerilerken nüfus artışı nedeniyle yoksul kişi sayısında artış yaşandı.

EN BÜYÜK ARTIŞ NİJERYA'DA

Ülkelerin farklı dönemlerde yapılan araştırmalarını karşılaştıran rapor, beş ülkede çok boyutlu yoksulluğun arttığını ortaya koydu. Bu ülkeler Afganistan, Orta Afrika Cumhuriyeti, Gine, Kırgızistan ve Nijerya oldu.

Yoksul sayısındaki en büyük artış Nijerya'da kaydedildi. Ülkede 2021-2024 döneminde çok boyutlu yoksulluk yaşayanların sayısı 17,9 milyon arttı. Afganistan'da ise 2015/2016-2022/2023 döneminde yoksul sayısı 5,3 milyon yükseldi.

Buna karşılık Angola ve Zambiya'da çok boyutlu yoksulluk oranı düşmesine rağmen nüfus artışının etkisiyle yoksul sayısı arttı. Mısır, Nepal ve Tacikistan'da ise yoksulluk göstergeleriyle birlikte yoksul nüfus da geriledi.

YOKSULLARIN YARISINDAN FAZLASI ÇOCUK

Rapora göre, çok boyutlu yoksulluk içinde yaşayanların 617 milyonu, yani yüzde 51,5'i 18 yaşın altındaki çocuklardan oluşuyor. Çocukların yaklaşık üçte biri çok boyutlu yoksulluk yaşarken yetişkinlerde bu oran yaklaşık yedide bir düzeyinde bulunuyor.

Yoksulluk içinde yaşayan 1,2 milyar kişinin 534 milyonu ağır çok boyutlu yoksulluk koşullarında bulunuyor. Bu gruptakiler, endekste ağırlıklandırılan göstergelerin en az yarısında yoksunluk yaşıyor.

Raporda ayrıca 952 milyon kişinin çok boyutlu yoksulluğa karşı kırılgan durumda olduğu belirtiliyor. Bu kişiler çeşitli yoksunluklar yaşasa da endeksin yoksulluk eşiğine ulaşmıyor.

YOKSULLUK KIRSAL BÖLGELERDE DAHA YAYGIN

Çok boyutlu yoksulluk, kırsal bölgelerde kentlere kıyasla daha yaygın. Yoksulluk yaşayanların 998 milyonu kırsal alanlarda, 200 milyonu ise kentsel bölgelerde yaşıyor. Buna göre çok boyutlu yoksulların yüzde 83,3'ü kırsal bölgelerde bulunuyor.

Kırsal bölgelerde nüfusun yüzde 28,7'si çok boyutlu yoksulluk içindeyken kentlerde bu oran yüzde 7'de kalıyor. Raporda kırsal alanlardaki çok boyutlu yoksulluk düzeyinin kentsel alanların dört katından fazla olduğu vurgulanıyor.

Bölgesel dağılımda Sahra Altı Afrika 616 milyon yoksul ile ilk sırada yer alıyor. Bu bölgede nüfusun yüzde 51,4'ü çok boyutlu yoksulluk içinde yaşıyor. Güney Asya'da ise çok boyutlu yoksul sayısı 393 milyon olarak hesaplanıyor.

Raporda, tabloya rağmen ilerleme kaydeden ülkeler de bulunuyor. Buna göre 33 ülke, 15 yıldan kısa sürede çok boyutlu yoksulluk endeksi değerini yarıya indirmeyi başardı.