Phòng lớn xe chủ động giữ khoảng cách, xe phía sau cũng ít dí sát đuôi, tôi không bị áp lực phải tăng tốc hoặc đổi làn liên tục.
Mấy hôm nay, trước kỳ nghỉ Quốc khánh, tôi chuẩn bị kế hoạch lái xe từ TP HCM về Nha Trang thì nghe rộ lên câu chuyện CSGT xử phạt các xe không bảo đảm khoảng cách an toàn trên cao tốc. Tôi đã chạy cao tốc khá nhiều, nhưng thú thật trước đây chưa bao giờ nghĩ việc giữ khoảng cách lại có thể trở thành một áp lực lớn đến vậy. Tôi bắt đầu lôi các clip hướng dẫn ra xem, tìm hiểu phải cách xe phía trước bao nhiêu mét, nhìn biển báo thế nào, ước lượng khoảng cách ra sao?
Bởi trên cao tốc, đâu phải cứ mình muốn giữ khoảng cách là giữ được. Có lúc vừa tạo được một khoảng trống đủ an toàn thì một chiếc xe từ làn bên cạnh vượt lên rồi cắt ngay vào phía trước. Khoảng cách lập tức bị thu hẹp. Nếu đúng lúc ấy camera AI ghi nhận lỗi thì sao? Tôi đang cố tuân thủ luật nhưng lại bị hành vi của người khác đẩy vào tình huống khó xử. Có lẽ nhiều tài xế khác cũng từng có tâm trạng tương tự.
Vì vậy, chuyến đi Nha Trang dịp lễ này, tôi quyết định xuất phát thật sớm. 4 giờ 30 phút sáng 29/8, tôi lên đường. Khi vào cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết, lượng xe không phải là ít. Một ngày bắt đầu kỳ nghỉ dài, khá nhiều gia đình cũng tranh thủ đi sớm giống tôi. Nhưng chạy được một đoạn, tôi bắt đầu nhận ra một điều khá lạ. Các xe hôm nay chạy từ tốn hơn hẳn.
Xe phía trước giữ khoảng cách với xe trước nữa. Xe phía sau cũng ít dí sát vào đuôi xe mình. Hai làn xe nối nhau thành những hàng khá đều đặn, mỗi xe có một khoảng trống rõ ràng phía trước. Điều thú vị hơn là số lần bật xi nhan đổi làn ít hẳn. Tôi gần như chỉ cần chọn một làn, giữ tốc độ ổn định, duy trì khoảng cách với xe phía trước rồi chạy. Và bỗng nhiên, hôm nay tôi thấy lái xe thật khỏe. Phải chăng chính câu chuyện xử phạt khoảng cách mấy ngày qua đã tạo ra hiệu quả nhanh hơn những gì người ta mong đợi?
>> Nỗi lo bị phạt khoảng cách an toàn trên cao tốc vì xe 'điền vào chỗ trống'
Trước đây, đi cao tốc nhiều khi giống một trận chiến. Những ai thường xuyên lái xe đường dài có lẽ từng trải qua cảm giác này. Một xe phía trước chạy hơi chậm. Xe mình bắt đầu áp sát, xi nhan trái, nhìn gương, chờ xe phía sau, chuyển làn, tăng tốc, vượt, rồi lại xi nhan phải để trở về làn. Chạy được vài phút lại gặp một xe khác, quy trình ấy cứ lặp đi lặp lại.
Trong khi tôi tìm cách vượt xe phía trước thì phía sau cũng có những chiếc khác đang tìm mọi cách vượt mình. Có xe chạy sát đuôi. Có xe vừa vượt lên đã cắt ngay vào trước đầu xe. Có xe đổi làn liên tục, cứ thấy một khoảng trống là tìm cách chèn vào. Thế là cả cung đường dài đôi khi giống một trường đua. Người nọ cố vượt người kia. Xe này vượt xe kia. Mỗi người đều có cảm giác nếu không vượt thì mình sẽ bị chậm. Thế nên, tay lái luôn căng, mắt liên tục nhìn gương, não liên tục tính toán xe nào đang tới, xe nào chuẩn bị vượt, khoảng trống nào có thể nhập làn.
Chạy vài trăm cây số như vậy thực sự rất mệt. Điều đáng nói là sau tất cả những lần tăng tốc, giảm tốc, chuyển làn và vượt nhau ấy, đôi khi đến trạm dừng chân lại gặp đúng những chiếc xe mình đã cố vượt cách đó vài chục km. Ta tưởng mình đang chạy nhanh, nhưng có khi chỉ đang chạy vất vả hơn.
Sáng nay thì khác, cảm giác của tôi gần như ngược lại. Khi phần lớn xe chủ động giữ khoảng cách, nhu cầu vượt nhau tự nhiên giảm xuống. Xe phía trước còn cách một khoảng tương đối xa nên tôi không có cảm giác bị "chặn đường". Xe phía sau cũng ít dí sát đuôi nên tôi không bị áp lực phải tăng tốc hoặc đổi làn ngay lập tức. Cả dòng xe chuyển động khá đều.
Tôi gần như chỉ cần làm ba việc: giữ đúng làn, giữ tốc độ phù hợp và giữ khoảng cách với xe phía trước. Thế là đủ. Tôi ít phanh hơn, ít tăng tốc đột ngột hơn, ít đổi làn hơn, ít phải xử lý những tình huống bất ngờ hơn. Và điều khiến tôi bất ngờ nhất là chạy như vậy không hề chậm. Thậm chí xét trên toàn bộ quãng đường, tôi có cảm giác còn nhanh hơn những lần trước, khi mọi người liên tục tổ chức những "cuộc đua xi nhan - vượt - nhập làn - rồi lại vượt".
Trước đây, khi nhắc đến khoảng cách an toàn, tôi thường nghĩ đơn giản đó là khoảng trống cần thiết để phanh khi xe phía trước gặp sự cố. Nhưng chuyến đi sáng nay khiến tôi nhận ra giữ khoảng cách còn đem lại một lợi ích khác rất lớn: nó thay đổi cách vận hành của cả dòng giao thông. Khi phía trước còn đủ khoảng trống, tài xế không cần liên tục đạp phanh. Khi một xe ít phải phanh, xe phía sau cũng ít phải phanh theo. Khi tốc độ ổn định hơn, nhu cầu chuyển làn để tìm một khoảng trống nhanh hơn cũng giảm. Và khi việc chuyển làn giảm, những tình huống xung đột giữa các xe cũng ít đi.
Đi thêm một đoạn, tôi chợt thấy cảnh tượng trên cao tốc hôm nay khá giống một hàng người đang dần học được cách xếp hàng. Trước đây, dòng xe trên cao tốc nhiều lúc giống một đám đông chưa quen với trật tự hàng lối. Người này tìm cách chen lên trước người kia. Thấy một khoảng trống là lập tức lấp vào. Một chiếc xe cố tình để khoảng cách với xe phía trước nhiều khi lại vô tình tạo ra "cơ hội" để xe khác chen vào. Cứ thế, việc chen làn trở thành bình thường, còn người cố giữ khoảng cách đôi khi lại có cảm giác mình bị thiệt.
Nó rất giống một hàng người mà ai cũng sợ bị người bên cạnh chen lên trước, nên cuối cùng chính mình cũng phải chen. Khi đám đông vận hành như vậy, rất khó yêu cầu một cá nhân đơn lẻ phải cư xử hoàn toàn khác. Tôi chợt nhớ đến những câu chuyện nhiều người vẫn kể về việc một số người Việt khi ra nước ngoài. Vẫn là con người ấy, nhưng khi bước vào một môi trường mà mọi người đều xếp hàng, tuân thủ làn đường, không chen ngang, không vượt ẩu và các quy tắc được thực thi nghiêm túc, họ rất nhanh chóng cư xử theo cách tương tự. Không nhất thiết vì chỉ sau một chuyến bay, con người bỗng trở nên văn minh hơn. Có lẽ đơn giản vì hành vi con người chịu ảnh hưởng rất mạnh từ luật lệ và chuẩn mực của cộng đồng xung quanh.
Tất nhiên, để một quy định thực sự thuyết phục người dân, việc áp dụng và xử phạt cũng cần rõ ràng, hợp lý và tính đến những tình huống khách quan, chẳng hạn một xe khác bất ngờ vượt lên rồi nhập vào khoảng trống an toàn mà tài xế đang duy trì. Nhưng nếu chỉ nhìn vào sự thay đổi hành vi mà tôi chứng kiến trên cao tốc sáng nay, tôi nghĩ việc nhấn mạnh khoảng cách an toàn đang đem lại một hiệu ứng rất đáng ghi nhận.
Có những quy định lúc mới nghe khiến người ta cảm thấy phiền. Nhưng đôi khi chính sự "phiền" ấy buộc tất cả chúng ta cùng thay đổi một thói quen. Và khi đủ nhiều người cùng thay đổi, điều nhận lại là một con đường dễ đi hơn, một chuyến xe ít căng thẳng hơn, một dòng giao thông trật tự hơn, và có thể, cuối cùng, tất cả chúng ta lại đến nơi nhanh hơn bằng cách bớt cố vượt nhau.
Bui Danh Huong
