Gợi ý quy định mới để xử lý xe chạy chậm ôm làn trái trên cao tốc Việt Nam

Một chiếc xe chạy chậm ôm làn trái có thể khiến cả dòng xe phía sau phải phanh, bám sát hoặc liên tục chuyển làn để vượt.

Trực tiếp lưu thông và quan sát các phương án đang được đề xuất (như quy định làn trái chỉ dùng để vượt hoặc nâng tốc độ tối thiểu lên 80 km/h), tôi thấy vẫn còn nhiều điểm chưa thực sự tối ưu:

Thứ nhất, phần lớn cao tốc tại Việt Nam hiện chỉ có 2-3 làn mỗi chiều. Dành riêng hẳn một làn chỉ để vượt trong điều kiện mật độ giao thông đông đúc sẽ dồn áp lực quá tải lên các làn còn lại.

Mặt khác, thao tác "sang làn trái vượt, về lại làn phải, lại sang làn trái để vượt" lặp đi lặp lại tạo ra chuỗi lạng lách ở tốc độ cao, có thể nguy hiểm hơn nhiều so với việc duy trì dòng xe lưu thông ổn định.

Thứ hai, việc chỉ nâng tốc độ tối thiểu lên 80 km/h cũng không giải quyết triệt để. Trên các tuyến cao tốc 100-120 km/h, một chiếc xe duy trì 80 km/h ở làn ngoài cùng vẫn tạo ra chênh lệch tốc độ lớn, làm cản trở toàn bộ dòng xe phía sau.

Theo tôi, giải pháp căn cơ hơn là bổ sung quy định cụ thể về trách nhiệm của xe đi làn trái khi có tín hiệu xin vượt từ xe liền sau mà lại không thể chuyển sang làn đường bên phải để nhường đường cho xe sau vượt (do vướng các xe đang di chuyển bên làn phải):

1. Nếu phía trước còn khoảng trống rộng (vượt xa khoảng cách an toàn tối thiểu theo quy định): Xe phía trước bắt buộc phải tăng tốc (trong giới hạn tốc độ cho phép) để tạo khoảng cách an toàn và chủ động chuyển sang làn bên phải nhường đường.

2. Nếu phía trước đang vướng xe khác (không đủ khoảng cách an toàn) không thể tăng tốc: Xe phía trước phải bật tín hiệu xin vượt phương tiện tiếp theo để truyền thông điệp nhường đường theo chuỗi.

Nếu áp dụng quy định này cùng việc tăng mạnh mức xử phạt đối với hành vi "chạy chậm không nhường đường / không tăng tốc để nhường đường khi đủ điều kiện", chúng ta sẽ đạt được nhiều lợi ích:

- Giải quyết gốc rễ vấn đề: Tạo phản ứng dây chuyền tác động trực tiếp đến chiếc xe dẫn đầu đoàn chạy chậm, buộc xe này tăng tốc hoặc nhường đường, giải tỏa ùn tắc ngay lập tức.

- Tính khả thi cao trong phạt nguội: Căn cứ vi phạm dựa trên con số định lượng về khoảng cách an toàn tối thiểu (bằng mét) đã được pháp luật quy định. Trích xuất camera hoàn toàn đủ cơ sở pháp lý để xử phạt.

- Tối ưu 100% hạ tầng và tiết kiệm ngân sách: Không bị lãng phí một làn đường và không tốn chi phí điều chỉnh biển báo.

Làn sát dải phân cách là làn ưu tiên cho lưu thông tốc độ cao. Những tài xế tay lái yếu, xe tải nặng hoặc chủ động muốn đi chậm hoàn toàn có quyền chọn đi làn bên phải hoặc đường quốc lộ, hạn chế tối đa việc di chuyển trên làn trái (sát dải phân cách).

Việc cố tình ôm làn trái chạy chậm rồi viện cớ "xe nặng" hay "áp lực" là sự thiếu trách nhiệm với cộng đồng.