Cumhuriyet1 hour agoEnvironment1 min readTürkiye

Himalayalar'da Buzul Çökmesi ve Sel Felaketi: 350 Ölü

Küresel ısınma kaynaklı permafrost erimesi, Nepal ve Tibet sınırındaki bölgelerde devasa toprak kaymalarına ve ani sellere yol açtı.

himalayalar küresel ısınma sel

Quick Look

Himalayalar'da küresel ısınmaya bağlı buzul çökmesi ve toprak kayması sonucu meydana gelen ani selde 350 kişi hayatını kaybetti, 1.000'den fazla kişi kayıp.
Uzmanlar, permafrost erimesi ve taşkın yataklarındaki yapılaşmanın felaketin boyutunu artırdığını belirtiyor.

AI-generated summary

Why It Matters

Himalayalar'da küresel ısınma nedeniyle donmuş toprak tabakasının (permafrost) erimesi, dağların yapısal bütünlüğünü bozarak buzul çökmelerine ve ani sellere neden olmaktadır.

Font size

Asya'nın çatısı olarak kabul edilen Himalayalar'da küresel ısınmanın yol açtığı çevresel tahribat, Nepal ve Tibet sınırındaki köylerde felakete yol açtı. Kaya, çamur ve devasa buz kütlelerinin Bhotekoshi Nehir sistemine akması sonucu yaşanan ani sel felaketinde yaklaşık 350 kişi yaşamını yitirirken, 1.000'den fazla kişinin ise kayıp olduğu açıklandı.

İlk etapta bölgede bir deprem meydana geldiği zannedilse de ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS) tarafından yapılan teknik incelemeler, sismik sarsıntının doğrudan devasa buzul çökmesi ve ardından yaşanan toprak kaymasından kaynaklandığını belgeledi.

ERİMEYEN TOPRAK TABAKASI "PERMAFROST" ÇÖZÜLÜYOR

Columbia Üniversitesi ve Colorado Üniversitesi Boulder bünyesinde görev yapan bilim insanları, felaketin temelinde yüksek irtifalı dağlık bölgelerde bulunan donmuş toprak (permafrost) tabakasının erimesinin yattığını bildirdi. Donmuş toprağın erimesiyle dağların yapısal bütünlüğünün bozulduğu ve dev buzul kütlelerinin tutunamayarak koptuğu saptandı.

Bölgeden alınan veriler, eriyen buzul kütlesinin Lhende Khola Nehri'nin önünü tıkayarak geçici bir göl oluşturduğunu, ardından bu göl setinin patlamasıyla su seviyesinin 30 dakika içinde 9 metre yükseldiğini gösterdi.

TAŞKIN YATAKLARINDAKİ ÇARPIK YAPILAŞMA BİLANÇOYU AĞIRLAŞTIRDI

Uzmanlar, iklim krizinin etkilerinin artmasıyla birlikte yüksek irtifa bölgelerindeki bu tür aniden gelişen doğa olaylarının tahmin edilmesinin imkansız hale geldiğini vurguluyor. Bölgede kontrolsüz artan turizm ve yerleşim faaliyetlerinin risk altındaki insan sayısını artırdığı ifade edildi.

Dağ coğrafyacıları, felaketteki can kayıplarının ana nedenlerinden birinin asla yapılaşmaya açılmaması gereken nehirlere yakın taşkın yataklarına kurulan binalar olduğuna dikkat çekiyor.

KÜRESEL DENİZ SEVİYESİ VE YÜKSEK İRTİFA BÖLGELERİ TEHDİT ALTINDA

Himalayalar'ın yanı sıra Avrupa'daki Alpler ve Güney Amerika'daki And Dağları'nda da donmuş toprak erimesinin hızlandığı bildiriliyor. İklim bilimciler, erken uyarı sistemlerine yatırım yapılmaması ve taşkın alanlarının boşaltılmaması halinde benzer faciaların kaçınılmaz olacağı konusunda uyarıda bulunuyor.

Dünya genelinde 15 milyondan fazla insanın buzul kaynaklı sel riski altında yaşadığı belirtilirken, 2000 ile 2023 yılları arasında eriyen 6 trilyon tondan fazla buzul buzunun küresel deniz seviyesini 18 milimetre yükselttiği kaydedildi.