Kryzys mieszkaniowy w Europie: badanie TU Wien ukazuje skalę problemu

Badanie przeprowadzone przez zespół z Wiedeńskiego Uniwersytetu Technicznego (TU Wien) jest jednym z najbardziej kompleksowych opracowań na temat dostępności mieszkań w Europie. Analiza ponad 22 milionów ogłoszeń pozwoliła na stworzenie szczegółowych map, które pokazują geografię kryzysu mieszkaniowego na poziomie poszczególnych gmin. Z tych danych wynika, że aż 44 proc. mieszkańców Europy żyje w miejscach, gdzie za jedną trzecią średniego miesięcznego wynagrodzenia można kupić na kredyt mniej niż 50 metrów kwadratowych powierzchni mieszkalnej. To powierzchnia odpowiadająca niewielkiemu mieszkaniu jednopokojowemu lub kawalerce.

Jeszcze bardziej niepokojące są dane dotyczące rynku najmu. Aż 39 proc. Europejczyków nie stać na wynajęcie mieszkania o takiej powierzchni, co oznacza, że niemal dwie piąte mieszkańców kontynentu nie może sobie pozwolić nawet na podstawowe warunki mieszkaniowe.

Najgorzej w dużych miastach

Badanie wskazuje, że najtrudniejsza sytuacja panuje w dużych miastach i aglomeracjach, gdzie ceny nieruchomości rosną znacznie szybciej niż dochody mieszkańców. Szczególnie dotknięte są okolice Paryża, Berlina i Madrytu, gdzie przeciętna osoba może pozwolić sobie na zakup jedynie bardzo małego mieszkania.

Wyniki pokazują, że ponad 70 proc. Europejczyków mieszka w regionach, gdzie nawet 30-letni kredyt hipoteczny pozwala na zakup maksymalnie 75 metrów kwadratowych. To wyraźny sygnał, że dla wielu rodzin marzenie o własnym, przestronnym mieszkaniu staje się coraz mniej realne.

Regiony turystyczne

Nie tylko wielkie miasta borykają się z problemem dostępności mieszkań. Również regiony turystyczne, takie jak wybrzeża czy tereny górskie, stają się coraz mniej dostępne dla lokalnych mieszkańców. Wzrost liczby inwestorów kupujących nieruchomości na wynajem krótkoterminowy oraz rosnąca liczba tzw. drugich domów sprawiają, że ceny nieruchomości w tych miejscach szybko idą w górę, wypierając miejscową ludność.

Kogo dotyka kryzys?

Autorzy badania zwracają uwagę, że kryzys mieszkaniowy szczególnie dotyka osoby, które dopiero wchodzą na rynek nieruchomości oraz te, które często zmieniają miejsce zamieszkania z powodów osobistych lub zawodowych. To właśnie oni najczęściej muszą mierzyć się z wysokimi cenami i ograniczoną dostępnością mieszkań, zwłaszcza w stolicach, dużych miastach, regionach nadmorskich oraz górskich.

W badaniu podkreślono, że problem dostępności mieszkań ma dwa główne źródła: z jednej strony są to rosnące ceny nieruchomości, z drugiej, niewystarczający wzrost dochodów. Eksperci wskazują, że skuteczne rozwiązania muszą uwzględniać oba te aspekty. Choć kryzys mieszkaniowy dotyka niemal wszystkie badane kraje, to jednak poziom dostępności mieszkań jest bardzo zróżnicowany. W niektórych państwach, takich jak Portugalia, Polska czy Holandia, sytuacja jest szczególnie trudna, zarówno dla osób chcących kupić, jak i wynająć mieszkanie.

Co ciekawe, nawet w krajach o wyższych średnich dochodach, takich jak Niemcy czy Francja, mieszkańcy dużych miast muszą liczyć się z bardzo wysokimi kosztami zakupu lub najmu nieruchomości. Badacze zwracają uwagę na to, że wysokie ceny w centrach miast stopniowo wpływają na wzrost cen w sąsiednich regionach, co dodatkowo pogłębia problem.

Wyzwania

Eksperci podkreślają, że największe wyzwania stoją obecnie przed władzami metropolii i regionów turystycznych. To tam potrzebne są najbardziej zdecydowane działania, które mogą zahamować dalszy wzrost cen i poprawić dostępność mieszkań dla osób o przeciętnych dochodach. Wśród możliwych rozwiązań wymienia się m.in. regulacje dotyczące rynku najmu krótkoterminowego oraz ograniczenia w zakresie nabywania drugich domów przez inwestorów. Takie działania mogłyby pomóc w zahamowaniu wzrostu cen i zwiększeniu podaży mieszkań dostępnych dla lokalnych społeczności.

Autorzy badania przyznają, że ich analiza opiera się na cenach ofertowych, a nie transakcyjnych, co może nieco zniekształcać rzeczywisty obraz rynku. Ponadto, dane dotyczące całych gmin nie odzwierciedlają różnic pomiędzy poszczególnymi dzielnicami, a badanie nie uwzględnia takich barier jak konieczność posiadania wkładu własnego przy zakupie mieszkania. Mimo tych ograniczeń, opublikowane wyniki są ważnym sygnałem ostrzegawczym dla polityków i opinii publicznej. Eksperci podkreślają, że bez zdecydowanych działań kryzys mieszkaniowy w Europie może się nasilać, prowadząc do dalszego wykluczenia mieszkaniowego i pogłębiania nierówności społecznych.