Luật khoảng cách an toàn trên cao tốc: Cần thiết hay phức tạp?

Chạy xe 100 km/h trên cao tốc nhưng trong đầu tôi cứ quanh quẩn những con số khoảng cách 35 m, 55 m, 70 m, 100 m với xe khác.

Hôm rồi, tôi chạy 100 km/h trên cao tốc, vừa phải nhìn xe trước, vừa nhìn gương, quan sát xe hai bên và chuẩn bị xử lý nếu có xe chuyển làn. Bây giờ, tôi còn phải tự ước lượng xe phía trước cách mình 65 m hay 70 m. Trong khi đó, xe bên cạnh chỉ cần chuyển vào trước mặt là khoảng cách 70 m tôi đang giữ lập tức còn 30-40 m.

Lúc ấy, điều quan trọng nhất để đảm bảo an toàn không phải là tôi có nhớ chính xác con số 70 m hay không? Điều cần nhất là tôi có nhận ra nguy hiểm và chủ động giảm tốc để tạo lại khoảng cách hay không? Đó mới là phản xạ mà luật giao thông nên khuyến khích.

Xung quanh câu chuyện xử phạt vi phạm khoảng cách an toàn trên cao tốc, theo tôi, mục đích cuối cùng của luật rất đơn giản: để mọi người đi đường an toàn và giao thông được thông suốt. Quy định về tốc độ, vượt xe, chuyển làn hay giữ khoảng cách cũng đều phải phục vụ mục đích đó. Luật càng rõ, càng dễ hiểu, người lái càng dễ làm đúng.

Cao tốc lại khác đường bình thường ở một điểm rất quan trọng: xe chạy nhanh. Khi đang chạy 80, 100 hay 120 km/h, mọi chuyện có thể xảy ra chỉ trong tích tắc. Người lái phải nhìn xe phía trước, quan sát hai bên, nhìn gương, để ý biển báo và liên tục đoán tình huống có thể xảy ra. Chính vì vậy, biển báo trên cao tốc thường phải rõ ràng, đơn giản, nhìn là hiểu.

Không ai muốn một tài xế đang chạy 100 km/h phải vừa lái xe vừa suy nghĩ quá nhiều về những con số. Tất nhiên, giữ khoảng cách là tốt và chắc chắn cần thiết cho an toàn. Xe trước phanh gấp mà xe sau chạy quá sát thì rất dễ xảy ra tai nạn. Có thêm khoảng trống phía trước cũng có nghĩa là người lái có thêm thời gian để phản ứng.

Nhưng câu hỏi ở đây không phải là giữ khoảng cách có tốt hay không? Vấn đề là: có nhất thiết phải quy định cứng khoảng cách 35 m, 55 m, 70 m hay 100 m và xử phạt dựa trên những con số đó hay không?

Bởi vì luật giao thông vốn đã có những quy định để xử lý các hành vi nguy hiểm. Chạy quá tốc độ, vượt ẩu, vượt không bảo đảm an toàn, lạng lách, đánh võng... đều bị xử lý. Không giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước cũng đã là hành vi bị điều chỉnh. Nói đơn giản, luật đã có công cụ để xử lý một người lái xe theo cách gây nguy hiểm cho người khác.

>> Chạy 100 km/h bám đuôi xe trước nhưng kêu khó giữ khoảng cách an toàn

Vậy khi đã có những quy định đó, việc thêm một bảng khoảng cách rất cụ thể cần trả lời được một câu hỏi: nó làm cho cao tốc an toàn hơn bao nhiêu, hay chỉ khiến cho việc lái xe phức tạp thêm?

Tôi cho rằng cần nhìn lại xem quy định khoảng cách bằng những con số cứng trên cao tốc có đang lặp lại một phần những gì luật đã điều chỉnh bằng các quy định về tốc độ, vượt xe và giữ khoảng cách an toàn hay không? Nếu một quy định mới thực sự giúp giảm tai nạn thì nên giữ và thực hiện nghiêm. Nhưng nếu nó chỉ thêm một con số để tài xế phải nhớ, thêm một việc phải ước lượng khi đang chạy tốc độ cao trong khi hành vi nguy hiểm đã có quy định khác điều chỉnh, thì phải đặt câu hỏi liệu quy định đó có thực sự cần thiết?

Cao tốc cần an toàn, nhưng cao tốc cũng cần đơn giản và thông suốt. Luật tốt không nhất thiết là luật quy định thật nhiều. Luật tốt là luật quy định đúng cái cần quy định, để người lái dễ hiểu, dễ làm đúng và có thể tập trung vào việc quan trọng nhất khi ngồi sau vô-lăng: quan sát đường và xử lý nguy hiểm.

Cục CSGT xác định mục tiêu trọng tâm là tuyên truyền, giáo dục nhằm hình thành phản xạ có điều kiện và thói quen tuân thủ quy định về tốc độ, khoảng cách cho người lái xe. Lực lượng chức năng không xử phạt tràn lan mà tập trung vào tài xế cố ý vi phạm, liên tục bám sát đuôi xe phía trước dù đã được nhắc nhở hoặc nắm rõ luật.

Đại diện Cục Cảnh sát giao thông cho biết khoảng cách bị thu hẹp đột ngột do xe khác chuyển làn vào phía trước không đồng nghĩa tài xế phía sau vi phạm. Lực lượng chức năng sẽ xem xét toàn bộ diễn biến để xác định người lái có chủ động duy trì khoảng cách an toàn hay không.

"Quy định về khoảng cách an toàn nhằm tạo đủ không gian và thời gian để phương tiện phía sau xử lý khi xe phía trước gặp tình huống bất ngờ, không phải yêu cầu tài xế duy trì một khoảng cách cố chấp mọi biến động giao thông", đại diện Cục Cảnh sát giao thông nói.

Trần Việt