Pasaportu iptal edildi, doktora yapamadı... AYM’den hak ihlali kararı

Anayasa Mahkemesi (AYM) Genel Kurulu, hakkında yürütülen disiplin ve ceza soruşturmaları gerekçe gösterilerek pasaportu iptal edilen bir kamu görevlisinin bireysel başvurusunu karara bağladı. Mahkeme, başvurucunun Anayasa’nın 20’nci maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkı ile 42’nci maddesinde düzenlenen eğitim hakkının ihlal edildiğine karar verdi.

Memurlar.net’te yer alan habere göre, 8 Ekim 2026’da Genel Kurul’da görüşülen kararın sonuçları 12 Ekim’de ilan edildi.

Başvurucunun pasaportu, hakkında yürütülen disiplin ve ceza soruşturmaları gerekçe gösterilerek idare tarafından iptal edildi. Bu nedenle yurt dışındaki bir üniversitede doktora eğitimine başlayamayan kamu görevlisi, özel hayatına saygı ve eğitim haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle AYM’ye başvurdu.

Başvuruyu inceleyen Genel Kurul, her iki şikâyeti de kabul edilebilir buldu. Esas incelemesinde ise pasaport iptali nedeniyle başvurucunun özel hayata saygı hakkının ve eğitim hakkının ihlal edildiğine hükmetti.

Pasaport kısıtlamalarına ilişkin düzenlemeler, 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 22’nci ve ek 7’nci maddeleri kapsamında daha önce de Anayasa Mahkemesi’nin gündemine gelmişti.

AYM, 24 Temmuz 2019 tarihli kararında, hakkında suç soruşturması veya kovuşturması bulunmayan kişilerin pasaportlarının hâkim kararı olmaksızın Bakanlık tarafından iptal edilmesine olanak tanıyan düzenlemeyi Anayasa’nın seyahat özgürlüğünü güvence altına alan 23’üncü maddesine aykırı bulmuştu.

Mahkeme, Kasım 2024’te Resmî Gazete’de yayımlanan bir başka kararıyla da İçişleri Bakanlığınca genel güvenlik bakımından yurt dışına çıkmasında sakınca bulunduğu tespit edilen kişilere pasaport verilmemesini öngören hükmü iptal etmişti.

Söz konusu kararda, yurt dışına çıkma özgürlüğünün sınırlandırılmasının anayasal güvenceler çerçevesinde ele alınması gerektiği vurgulanmıştı.