Rusya'nın muhalif gazetesi Novaya Gazeta kapanıyor: Nobel ödüllü gazeteciden Putin yönetimine tepki

Rusya'da yolsuzluk, insan hakları ihlalleri ve iktidarın uygulamalarına yönelik araştırmacı gazeteciliğiyle tanınan Novaya Gazeta, artan siyasi ve ekonomik baskılar nedeniyle kapanma kararı aldı.

Yaklaşık 30 yıldır kullandığı binadan tahliye edilen gazetenin Moskova'daki merkezinde eşyalar kolilere kaldırılırken, gazete yönetimi Rus makamlarını yayın organını sistematik biçimde faaliyet gösteremez hale getirmekle suçladı.

BBC'nin haberine göre, internet sitelerine erişimi engellenen, basılı yayını durdurulan ve medya lisansı iptal edilen gazete, son olarak okurlarından gelen bağışların bankalar tarafından kabul edilmemesi nedeniyle ekonomik kaynaklarını da kaybetti.

Gazetenin kurucularından ve 2021 Nobel Barış Ödülü sahibi Dmitri Muratov, yaşanan süreci sert sözlerle eleştirdi.

Muratov, "Cinayet işlemenin farklı yolları vardır. Onlar bizi boğmayı seçtiler" dedi.

Rus makamlarının gazeteyi aşamalı olarak çalışamaz hale getirdiğini savunan Muratov, şu ifadeleri kullandı:

"Önce internet sitelerimizi engellediler ve basılı gazetemizi yasakladılar. Ardından medya lisansımızı iptal ettiler. Birer birer 'yabancı ajan' ilan edildik, gazetecilerimiz saldırıya uğradı. Şimdi ise para kazanmamıza izin verilmiyor. Bankalar okurlarımızın bağışlarını kabul etmiyor. Ülkemizde siyasi baskılar yaşanıyor ve bunlar artık bize de ulaştı."

İfade özgürlüğünü koruma çabaları nedeniyle 2021 yılında Nobel Barış Ödülü'ne layık görülen Muratov, 2023 yılında Rus makamları tarafından "yabancı ajan" ilan edilmişti.

Rusya'da söz konusu statü, hükümeti eleştiren gazetecilere, sivil toplum kuruluşlarına ve muhalif isimlere yönelik uygulamaları nedeniyle uzun süredir tartışma konusu oluyor.

ÖLDÜRÜLEN GAZETECİNİN ODASI DA BOŞALTILDI

Novaya Gazeta, yıllar boyunca yolsuzluk, insan hakları ihlalleri ve kamu görevlilerinin yetkilerini kötüye kullanmasına ilişkin haberleriyle tanındı.

Gazete, bugüne kadar altı çalışanının mesleki ve toplumsal sorumluluklarını yerine getirirken öldürüldüğünü belirtiyor.

Bu isimler arasında, Çeçenistan savaşları ve Rus güvenlik güçlerinin uygulamalarına ilişkin haberleriyle tanınan gazeteci Anna Politkovskaya da bulunuyor.

Politkovskaya, Ekim 2006'da Moskova'da yaşadığı apartmanın merdivenlerinde silahlı saldırıyla öldürülmüştü.

Cinayetin ardından gazetecinin çalışma odası ve kişisel eşyaları korunarak anısına bir müzeye dönüştürülmüştü.

Ancak tahliye kararıyla birlikte odadaki eşyaların büyük bölümü kaldırıldı. BBC'nin aktardığına göre odada yalnızca çalışma masası ve üzerinde bulunan Politkovskaya'nın portresi kaldı.

GAZETEDEN RUS MAKAMLARINA SUÇLAMA

Novaya Gazeta, kapanma kararını duyurduğu açıklamada Rus yönetimine ağır eleştiriler yöneltti.

Gazetenin internet sitesinde yayımlanan açıklama, "Bizi öldürdüler. Gazete artık yok. Rus makamları ve Rus istihbarat servisleri gazeteyi çalışmalarını durdurmaya zorladı" sözleriyle başladı.

Yaşananların koordineli bir müdahalenin sonucu olduğunu savunan gazete yönetimi, Rusya'daki devlet kurumlarını baskı uygulamakla suçladı.

Açıklamada, "Ülkede insan hakları ve özgürlükler ortadan kaldırıldı. Bunları savunmak suçla eşdeğer hale getirildi. Hukukla birlikte mahkemeler de yok edildi. Kişisel görüş sahibi olmak artık vatana ihanet sayılıyor" ifadelerine yer verildi.

Rusya'nın Şubat 2022'de Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı askeri saldırı başlatmasının ardından ülkedeki bağımsız medya kuruluşları üzerindeki baskılar yoğunlaştı.

Kremlin'in "özel askeri operasyon" olarak adlandırdığı savaşın başlamasından kısa süre sonra kabul edilen yasalar, savaşa ve hükümetin politikalarına yönelik eleştirilerin cezalandırılmasının önünü açtı.

Bu süreçte çok sayıda bağımsız medya kuruluşu faaliyetlerini durdurmak veya çalışmalarını ülke dışına taşımak zorunda kaldı.

Novaya Gazeta da artan kısıtlamalara rağmen yayıncılık faaliyetlerini daha sınırlı biçimde sürdürmeye çalıştı. Gazetenin sadık okurları, internet sitesine getirilen erişim engellerini sanal özel ağlar (VPN) aracılığıyla aşarak haberlere ulaşmayı sürdürdü.

Ancak lisansın iptali ve ekonomik kaynakların kesilmesi, gazetenin faaliyetlerini sürdürebilmesini giderek zorlaştırdı.

GAZETEYE POLİS BASKINI, GAZETECİLERE SORUŞTURMA

Novaya Gazeta üzerindeki baskılar yalnızca yayın yasakları ve ekonomik kısıtlamalarla sınırlı kalmadı.

Bu yılın başlarında gazetenin merkezinde polis tarafından arama yapıldı. Deneyimli araştırmacı gazeteci Oleg Roldugin, "bilgisayar ortamındaki bilgilere hukuka aykırı erişim" suçlamasıyla gözaltına alındı ve hakkında dava açıldı.

Soruşturma kapsamında gazetenin mevcut genel yayın yönetmeni Sergey Sokolov da polis tarafından ifadeye çağrıldı. Sokolov'un evinde de arama yapıldı.

Gazete yönetimi, söz konusu işlemleri bağımsız gazeteciliğe yönelik baskıların bir parçası olarak değerlendiriyor.

Novaya Gazeta'nın kapanmasıyla ilgili BBC'ye konuşan Dmitri Muratov, Rusya'da yaşanan gelişmelerin yalnızca basın özgürlüğünü değil, temel hak ve özgürlükleri de tehdit ettiğini söyledi.

Muratov, "Korkunç bir felaketin ortasındayız. Dünyadaki farklı diktatörlükler kaos istiyor. Ülkelerini ve halklarını yönetmek, kişisel iktidarlarını güçlendirmek için kaosu kullanıyorlar" dedi.

Gelecekte ne olacağını bilmediğini belirten Muratov, buna rağmen gazetecilik ilkelerinden vazgeçmeyeceklerini vurguladı.

Muratov, "Bundan sonra ne olacağını bilmiyorum. Bildiğim tek şey, değerlerimize bağlı kalmak için elimizden gelen her şeyi yapacağımız. Yaşam hakkı temel bir insan hakkıdır. İnsan hakları, devletlerin haklarından üstündür" ifadelerini kullandı.