Faiz oranları ve krediye erişimdeki kısıtlamalar, vatandaşların konut sahibi olmak için alternatif finansman modellerine yönelmesine neden oldu. Halk arasında "Evim sistemi" olarak bilinen tasarruf finansman modeli de bu süreçte hızla büyüyen sektörlerden biri haline geldi. Faizsiz finansman imkânı ve farklı ödeme seçenekleri sunması nedeniyle ilgi gören sektörde, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (BDDK) lisansına sahip 9 şirket faaliyet gösteriyor. Sektörün yasal zemine kavuşması ve devlet tarafından denetlenmesi de vatandaşların ilgisini artırıyor. Sektördeki müşteri sayısı 1,3 milyonu aştı.
VATANDAŞI NE BEKLİYOR?
Sektördeki hızlı büyüme, bir yandan alternatif finansmana erişimi artırırken diğer yandan sistemde oluşabilecek risklerin kontrol altına alınmasını gündeme getirdi. Bu kapsamda BDDK, son dönemde tasarruf finansman şirketlerine yönelik bir dizi yeni düzenlemeyi hayata geçirdi. Yeni kurallar peşinat, teslim süresi, taksit yapısı, sözleşme sayısı, sözleşme tutarları ve fonların değerlendirilmesi gibi birçok alanı kapsıyor. Peki yeni dönemde vatandaşları neler bekliyor? İşte tasarruf finansman sistemindeki tüm değişiklikler ve sisteme gireceklerin dikkat etmesi gerekenler...
1- PEŞİNAT ORANI YÜZDE 45'E ÇIKTI
Tasarruf finansman sisteminde çekilişli ve erken teslim olmak üzere farklı yöntemler uygulanıyor. Erken teslim modelini tercih eden müşterilerin belirli oranda peşinat yatırması gerekiyor. Daha önce finansman tutarının yüzde 40'ı olarak uygulanan peşinat oranı, temmuz başında yüzde 45'e yükseltildi.
Örneğin 2 milyon liralık konut finansmanı kullanmak isteyen bir vatandaş, erken teslim modelini seçtiğinde finansman tutarının yüzde 45'i olan 900 bin lirayı peşinat olarak yatırmak zorunda olacak.
2- ERKEN TESLİMDE BEKLEME SÜRESİ 6 AY OLDU
Yeni düzenlemeyle erken teslim modelinde de süre değişti. Daha önce peşinat ve taksit ödemelerini yapan müşteriler 5 ay, yani 150 gün bekledikten sonra sözleşmede belirlenen finansman tutarına ulaşabiliyordu. Yeni dönemde bu süre 6 aya, yani 180 güne çıkarıldı.
3- TAKSİTLERE 3'TE 1 SINIRI
Sistemin dikkat çeken değişikliklerinden biri de taksitlerde yapıldı. Daha önce müşterinin talebine göre başlangıç taksitleri oldukça düşük tutulabiliyor, ilerleyen dönemlerde ise yüksek taksitler uygulanabiliyordu. Yeni düzenlemeyle en düşük taksit, en yüksek taksidin üçte birinden daha düşük olamayacak. Örneğin sözleşmedeki en yüksek taksit 600 bin lira ise en düşük taksit 200 bin liranın altında belirlenemeyecek.
4- BİR KİŞİ EN FAZLA İKİ SÖZLEŞME YAPABİLECEK
Yeni dönemde aynı tasarruf finansman şirketiyle yapılabilecek sözleşme sayısına da sınır getirildi.
Bir kişi aynı şirketten en fazla bir taşıt ve bir konut finansmanı olmak üzere toplam iki sözleşme imzalayabilecek.
Uygulama 1 Ekim'de başlayacak.
5- SÖZLEŞMELERE MİLYONLUK LİMİT
Tasarruf finansmanında sözleşme tutarlarına da üst sınır getirildi. Buna göre taşıt finansmanında azami sözleşme tutarı 6 milyon 250 bin lira, konut veya çatılı işyeri finansmanında ise 62 milyon 500 bin lira olarak belirlendi. Ayrıca bir kişiye ait tüm sözleşmelerin toplam tutarı da 62 milyon 500 bin lirayı aşamayacak.
6- YÜKSEK TUTARLI İŞLEMLERE YÜZDE 5 SINIRI
Yüksek tutarlı sözleşmeler de ayrıca ele alındı. Taşıtta 5 milyon lira, konut ve işyerinde ise 12,5 milyon lira üzerindeki işlemler yüksek tutarlı kabul edilecek. Bu sözleşmelerin şirketin toplam tasarruf fon havuzundaki payı yüzde 5'i geçemeyecek. Böylece şirketlerin portföyünde çok yüksek tutarlı sözleşmelerin ağırlığının sınırlandırılması hedefleniyor.
7- FON HAVUZUNDA NAKİT TUTMA SINIRI
Tasarruf finansman şirketleri, fon havuzundaki paraları yüksek miktarlarda getirisi olmayan nakit hesaplarda bekletemeyecek.
Tasarruf fon havuzunun yalnızca binde 2'si nakit olarak tutulabilecek. Geri kalan tutarın ise belirlenen finansal araçlarda değerlendirilmesi öngörülüyor.
8- PARA DÜŞÜK RİSKLİ ARAÇLARLA DEĞERLENECEK
Şirketlerin topladığı tasarrufların hangi araçlarda değerlendirilebileceği de sınırlandırıldı.
Buna göre fonlar katılım bankalarında açılacak Türk lirası cinsi hesaplarda, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilen ve altına dayalı olmayan TL cinsi yurtiçi kira sertifikalarında (sukuk) veya risk değeri 1 ya da 2 olan TL katılım fonlarında değerlendirilebilecek.
Böylece sistemde biriken fonların hisse senedi gibi daha yüksek risk içeren varlıklarda değerlendirilmesinin önüne geçilmesi ve tasarrufların daha düşük riskli alanlarda tutulması amaçlanıyor.
