Thẩm phán liên bang chặn sắc lệnh Trump hạn chế quyền công dân theo nơi sinh

Thẩm phán liên bang chặn chính quyền Mỹ thực thi sắc lệnh hạn chế số người được hưởng quyền công dân theo nơi sinh mà ông Trump ký tháng trước.

Thẩm phán liên bang Deborah Boardman ở Maryland ngày 2/9 ban hành lệnh cấm tạm thời, ngăn chính quyền Tổng thống Donald Trump thực thi sắc lệnh mà ông ký đầu tháng 8. Theo sắc lệnh này, Mỹ sẽ từ chối cấp quốc tịch cho trẻ em sinh trên lãnh thổ nếu cha mẹ là người nước ngoài và bị nghi thực hiện "giao dịch thương mại" để có quyền công dân hoặc trong diện "kẻ thù từ nước ngoài".

Bà Boardman cho rằng sắc lệnh của ông Trump đã đi ngược phán quyết của Tòa án Tối cao hồi tháng 6, trong đó bác bỏ những điều khoản then chốt của một sắc lệnh có phạm vi rộng hơn được Tổng thống Mỹ ký ngay trong ngày đầu nhiệm kỳ.

"Tòa án Tối cao đã lên tiếng", bà viết, nhấn mạnh phán quyết của Tòa án Tối cao "là luật của đất nước" và "Tổng thống phải tuân thủ".

Sắc lệnh ông Trump ban hành hồi đầu nhiệm kỳ quy định chính quyền liên bang sẽ không cấp hộ chiếu, giấy chứng nhận quốc tịch hoặc giấy tờ khác cho trẻ em có mẹ đang ở Mỹ bất hợp pháp hoặc tạm thời, và có cha không phải là công dân Mỹ hoặc thường trú nhân.

Các tòa án cấp dưới đã chặn động thái này, cho rằng gần như mọi người sinh ra trên lãnh thổ Mỹ đều là công dân Mỹ theo Tu chính án thứ 14. Tòa án Tối cao sau đó chặn sắc lệnh của Tổng thống Mỹ, giữ nguyên quy định gần như mọi người sinh ra trên lãnh thổ Mỹ đều có quyền mang quốc tịch Mỹ.

Các luật sư của Bộ Tư pháp Mỹ lập luận rằng sắc lệnh hồi tháng 8 chỉ nhằm xử lý những trường hợp ngoại lệ mà Tòa án Tối cao vẫn để ngỏ. Tuy nhiên, bà Boardman cho rằng chính quyền đang dựa trên "cách diễn giải sai lệch" về phán quyết của tòa.

Dù ngăn thực thi sắc lệnh mới của ông Trump, thẩm phán Boardman cho biết các cơ quan liên bang vẫn có thể ban hành hướng dẫn về cách triển khai quy định này. Reuters ngày 1/9 đưa tin Bộ Ngoại giao Mỹ đã soạn dự thảo hướng dẫn, theo đó cha mẹ khi làm hộ chiếu cho con sẽ phải cung cấp giấy tờ chứng minh quốc tịch hoặc tình trạng cư trú tại Mỹ của bản thân.

Nhà Trắng và Bộ Tư pháp Mỹ chưa bình luận về thông tin.

Tu chính án thứ 14 mà quốc hội Mỹ phê chuẩn năm 1868 nêu rõ "tất cả người sinh ra hoặc nhập tịch vào Mỹ, chịu sự quản lý của Mỹ, đều là công dân Mỹ và bang nơi họ cư trú". Chính sách này nhằm đảm bảo con cái của những nô lệ được đưa tới Mỹ trái ý muốn đều được công nhận là công dân Mỹ.

Quyền này được áp dụng cho mọi trẻ em sinh ra tại Mỹ kể từ đó, bất kể bố mẹ đứa trẻ là người nhập cư bất hợp pháp hay đến Mỹ bằng thị thực du lịch hoặc du học sinh. Quy định không áp dụng với những người không thuộc phạm vi tài phán của Mỹ, chẳng hạn con của các nhà ngoại giao nước ngoài.

Tuy nhiên, ông Trump và đồng minh nhiều năm qua luôn coi đây là "quy định lố bịch", thúc đẩy nhiều người đến Mỹ bất hợp pháp hoặc "du lịch sinh con". Họ nhấn mạnh quyền này đang bị lạm dụng và cần siết chặt các điều kiện trở thành công dân Mỹ.