Dự thảo Chiến lược chuyển đổi AI quốc gia đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ có 10.000 nhân lực AI chuyên sâu và tối thiểu 10 triệu người được trang bị kỹ năng AI cơ bản.
Đây là các nội dung của dự thảo Chiến lược chuyển đổi AI quốc gia - xác định mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn 2045, được TS Trần Anh Tú, Phó cục trưởng Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ, chia sẻ tại Hội thảo khoa học quốc gia Trí tuệ nhân tạo cho Mật mã và An toàn thông tin (AI4CRIS 2026) ngày 14/8.
Theo ông Tú, quan điểm chủ đạo đầu tiên của Chiến lược mà Việt Nam đang xây dựng là "chuyển đổi toàn diện bằng AI". Thay vì đưa AI vào từng sản phẩm, dịch vụ hoặc quy trình riêng lẻ, công nghệ này được định hướng trở thành năng lực cốt lõi từ khâu xác định bài toán, thiết kế hệ thống đến vận hành.
Trong khu vực công, dự thảo đặt mục tiêu đến năm 2030, toàn bộ dịch vụ công trực tuyến và hồ sơ thủ tục hành chính được AI hỗ trợ. Tất cả bộ, ngành, địa phương ban hành kế hoạch chuyển đổi AI. 60% quyết định chỉ đạo, điều hành của cơ quan nhà nước có sự hỗ trợ của dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.
Ở khu vực tư, công nghệ AI sẽ hỗ trợ tối thiểu 500.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh, hợp tác xã. Việt Nam có ít nhất 100 startup AI trên 10 triệu USD.
Dự thảo đề xuất xây dựng một nền tảng điều phối năng lực tính toán quốc gia, một nền tảng đánh giá mô hình tiếng Việt, ít nhất 5 nền tảng AI dùng chung và 8 mô hình tiếng Việt.
Theo TS Tú, Chiến lược đặt mục tiêu chung, trí tuệ nhân tạo sẽ đóng góp khoảng 6% GDP và Việt Nam nằm trong top 3 Đông Nam Á về nghiên cứu và phát triển AI. Tầm nhìn đến 2045 Việt Nam thuộc nhóm 10 quốc gia dẫn đầu châu Á về năng lực AI, trí tuệ nhân tạo trở thành nền tảng vận hành chủ đạo của Nhà nước, nền kinh tế và xã hội.
Bài toán dữ liệu
Theo Trung tá Đào Đình Nam, Phó trưởng phòng Tham mưu tổng hợp, đại diện Trung tâm dữ liệu quốc gia, Chiến lược AI phải gắn với dữ liệu nội địa.
"AI chỉ tạo ra giá trị bền vững được phát triển trên nền tảng dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung, có thể truy xuất nguồn gốc", ông Nam nói, thêm rằng, một mô hình AI có thể có năng lực xử lý tốt, nhưng kết quả thiếu chính xác hoặc không hiệu quả nếu dữ liệu huấn luyện thiếu đại diện hoặc không được cập nhật.
Trung tá Nam cho rằng, rủi ro lớn hơn, đầu ra sai có thể được trình bày theo cách hợp lý, khiến người dùng tin tưởng và sử dụng làm căn cứ ra quyết định. Vì vậy, chất lượng AI phụ thuộc vào cả chuỗi quản trị dữ liệu, từ thu thập, chuẩn hóa, gắn nhãn, chia sẻ đến huấn luyện, kiểm thử và giám sát khi vận hành.
Trung tâm xác định các nhóm dữ liệu cần ưu tiên cho phát triển AI bao gồm: phục vụ mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt; thị giác máy tính; kiểm thử và đánh giá; các lĩnh vực thiết yếu và dữ liệu phục vụ đánh giá mức độ an toàn và tin cậy. Nhóm cuối bao gồm dữ liệu nhận diện tin giả, thông tin sai lệch, phát hiện sản phẩm đa phương tiện do AI tạo, kịch bản tấn công và kiểm thử AI, cũng như dữ liệu về mã độc và các mối đe dọa an ninh mạng.
Theo chuyên gia, dữ liệu phục vụ AI không chỉ để "dạy" mô hình, mà còn phải đủ để kiểm tra, tấn công thử và đánh giá mức độ an toàn trước khi đưa hệ thống vào sử dụng.
Một yêu cầu khác là chuyển từ đầu tư năng lực tính toán riêng lẻ sang hạ tầng HPC và AI dùng chung, có cơ chế điều phối. Trung tâm Dữ liệu Quốc gia cho rằng, nếu các bộ, ngành và địa phương đầu tư riêng, nguồn lực có thể phân tán và khó tạo đủ năng lực cho những bài toán ở quy mô quốc gia. Hạ tầng tính toán dùng chung có thể phục vụ xử lý dữ liệu lớn, huấn luyện mô hình AI, mô phỏng, dự báo và đánh giá an toàn hệ thống.
Việc dùng chung cũng giúp thống nhất kiến trúc, tiêu chuẩn kỹ thuật và cách kiểm soát dữ liệu đầu vào. Đây là hướng tương đồng với mục tiêu trong dự thảo Chiến lược Chuyển đổi AI quốc gia về hình thành nền tảng điều phối năng lực tính toán AI quốc gia.
Từ các yêu cầu trên, Trung tâm Dữ liệu Quốc gia khuyến nghị 4 chuyển đổi: từ dữ liệu phân tán sang hệ sinh thái dữ liệu quốc gia có kết nối; từ đầu tư hạ tầng tính toán riêng lẻ sang năng lực HPC và AI dùng chung; từ bảo vệ bị động sang quản trị rủi ro và đưa an ninh dữ liệu vào ngay từ khâu thiết kế; từ phụ thuộc công nghệ sang từng bước làm chủ dữ liệu, mô hình AI, hạ tầng tính toán và công nghệ mật mã.
Phát biểu tại sự kiện, Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm, Trưởng Ban Cơ yếu Chính phủ, đánh giá trí tuệ nhân tạo đang trở thành công nghệ nền tảng của kỷ nguyên số, đặt ra yêu cầu phải kiến tạo một chiến lược phát triển công nghệ, hoàn thiện thể chế và bồi dưỡng nhân tài.
AI4CRIS là hội thảo khoa học quốc gia do Học viện Kỹ thuật mật mã thuộc Ban Cơ yếu Chính phủ tổ chức. Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm cho biết, trước tốc độ phát triển của trí tuệ nhân tạo, không một cơ quan, tổ chức hay doanh nghiệp nào có thể tự mình giải quyết đầy đủ những yêu cầu mới đặt ra. Do đó, AI4CRIS hướng đến trở thành diễn đàn thường niên, thúc đẩy hợp tác, chia sẻ tri thức và hình thành hệ sinh thái nghiên cứu, đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực AI, mật mã và an toàn thông tin.
