ABD Donanması'ndan Yeni Fırkateyn Hamlesi: Türkiye'nin İstanbul Sınıfı Değerlendiriliyor

ABD Deniz Kuvvetleri'nin, mevcut savaş gemisi filosundaki yetenek açığını kapatmak üzere yeni bir fırkateyn sınıfı için uluslararası tasarımları değerlendirdiği kaydedildi. İddiaya göre Beyaz Saray ve Pentagon, Türkiye, Japonya, Güney Kore'den fırkateyn tekliflerini inceliyor. Satış gerçekleşirse ABD'nin yüzyılı aşkın süredir devam eden yerli deniz kuvvetleri inşa geleneğinde önemli bir sapma gerçekleşecek.

Değerlendirilen uluslararası tasarımlar arasında Mitsubishi Heavy Industries'in Mogami sınıfı fırkateyni, Güney Kore'nin Chungnam sınıfı gemileri ve Türkiye'nin İstanbul sınıfı güdümlü füze fırkateyninin olduğu belirtildi.

ABD merkezli USNI News'e konuşan iki kaynak, temmuz ayındaki NATO Zirvesi sırasında Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Başkan Trump arasında yapılan görüşmenin ardından Türk teklifinin değerlendirmeye alındığını doğruladı.

Ağustos ayında yayımlanan Beyaz Saray memorandumu, Pentagon'un yabancı tasarımları değerlendirmesine olanak tanıdı. Düzenleme, ABD yasasının yabancı yapımı savaş gemilerinin donanma hizmetine girmesini yasaklayan hükmünü "ulusal güvenlik çıkarı" muafiyetiyle aşmayı hedefliyor.

Fırkateyn anlaşmasının "Finlandiya modeli" olarak adlandırılan yaklaşımı desteklemesi bekleniyor. Bu konseptte, ilk iki gövdenin yabancı bir tersanede inşa edilmesinin ardından üretimin ABD tesislerine kaydırılması öngörülüyor. ABD Yönetim ve Bütçe Ofisi Direktörü Russ Vought, kamuoyuna yaptığı açıklamalarda bu modeli överek, ABD tersanelerinin uluslararası rakipleriyle daha fazla rekabete girmesi çağrısında bulundu.

ABD Deniz Kuvvetleri Bakan Vekili Hung Cao, bu kapsamda Deniz Kuvvetleri Araştırma, Geliştirme ve Tedarikten Sorumlu Bakan Yardımcısı William Mahan'ın ofisine uluslararası muharebe gemileri üzerine bir çalışma yürütme talimatı verdi. Değerlendirmenin 12 Kasım 2026'da tamamlanması planlanıyor.

Kaptan Ron Flanders, "Trump, müttefiklerimizin kanıtlanmış gemi inşa becerilerinden ve endüstriyel uzmanlığından yararlanmak da dahil olmak üzere, yerli gemi inşa kapasitesini agresif bir şekilde artırması için Donanma'ya talimat verdi" açıklamasını yaptı.

ABD Donanması'nın mevcut yetenek açığını kapatmayı hedefleyen fırkateyn programı, üst düzey deniz savaşları için tasarlanan Arleigh Burke sınıfı muhriplerin daha basit görevler için kullanılmasını engellemeyi amaçlıyor. Muharebe Gemileri Programı Satın Alma Başkan Yardımcısı Tuğamiral Brian Metcalf, fırkateynlerin daha az tartışmalı sularda ve yüksek değerli refakat gemisi olarak kullanılabileceğini belirtti.

Geçen yılın sonlarında dönemin Deniz Kuvvetleri Bakanı John Phelan, Constellation sınıfı fırkateyn programını iptal ederek FFX programını öne sürmüştü. HII'nin Ingalls Shipbuilding şirketi ilk FFX fırkateyni için ön üretim çalışmalarına başladı ancak henüz bir sözleşme imzalamadı.

Türkiye'nin deniz platformu ihracatındaki ana referans markası haline gelen MİLGEM tasarım ailesi, Türk askeri denizcilik sektörünün sistematik dönüşümünün merkezinde yer alıyor. Uzmanlara göre 2018'de Pakistan ile imzalanan dört gemilik Babur sınıfı korvet sözleşmesi, Türkiye'nin yalnızca savaş gemisi satmadığını, aynı zamanda teknoloji transferi ve endüstriyel kapasite paylaşımı modeli sunduğunu gösteriyor.

Ukrayna ile 2020'de iki Ada sınıfı korvet için imzalanan anlaşma, MİLGEM'i Karadeniz güvenlik mimarisinin doğrudan parçası haline getirdi. 2024'te Malezya'ya üç adet LMS Batch-2 korvet satışı ve 2025'te Romanya'ya Hisar sınıfı açık deniz karakol gemisi ihracatı, tasarım ailesinin farklı coğrafyalardaki başarısını ortaya koydu.

Türkiye, Pakistan'dan Ukrayna'ya, Malezya'dan Romanya'ya uzanan geniş bir coğrafyada, deniz platformu ihracatındaki çeşitliliğini ve kapasitesini artırma stratejisi izliyor. MİLGEM'in en gözde tasarımlarından olan İstanbul sınıfı fırkateynler, henüz inşa aşamasındayken ABD basınında geniş yankı uyandırmıştı.

Beyaz Saray'ın geçtiğimiz ay yayımladığı genelge, yurt dışında gemi inşa etme faaliyetine ulusal güvenlik gerekçesiyle izin verilmesini öngörüyor. Ancak Kongre bu istisnayı kullanma yetkisini sınırlamaya çalışıyor. Senato Silahlı Kuvvetler Komitesi, 2027 Mali Yılı savunma politikası tasarısının taslak metninde Beyaz Saray'ın yabancı savaş gemisi inşa etme çabalarını sınırlamak amacıyla bu izni kaldırdı.