ABD, İranlı havayollarına ikincil yaptırımlar uygulayarak dolar sisteminden çıkarma riski oluşturuyor
Quick Look
- ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İranlı havayollarına yakıt, iniş ve yer hizmeti sağlayan ya da bilet satan yabancı şirketlerin ABD dolar sistemine erişimini kaybetme riskiyle karşılaşacağını açıkladı.
- OFAC, 8 Eylül'de 27 İran havayolu şirketini yaptırım listesine aldı ve Mahan Air, Türkiye ve Umman seferlerini durdurarak hava trafiğini kesildi.
- Jet yakıt fiyatları ise küresel ortalama olarak haftalık %7,4 artış göstererek varil başına 194,90 dolara çıktı.
AI-generated summary
Why It Matters
ABD, İran'ın sivil havacılık altyapısının silah ve personel taşınması için kullanıldığını iddía ediyor ve bu yüzden havayollarına yaptırım uyguluyor. Daha önce Mahan Air 2011'den bu yana ABD yaptırımları altında kalıyordu.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, 23 Eylül (bugün) itibariyle İranlı havayollarına yakıt, iniş ve yer hizmeti sağlayan ya da bilet satan yabancı şirketlerin ABD dolar sistemine erişimlerini kaybetme riskiyle karşılaşacağını açıkladı. Bessent, ikincil yaptırımlar yoluyla İranlı havayollarının küresel ölçekte faaliyet gösteremez hale geleceğini söyledi.
Hamlenin altyapısı 8 Eylül’de atıldı. ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı OFAC, İran havacılık sektörüne yönelik yaptırım paketinde ülkede faaliyet gösteren 27 havayolunu yaptırım listesine aldı. Mahan Air ise 2011’den bu yana ABD yaptırımları altında. Washington, İran’ın sivil havacılık altyapısının silah ve personel taşınması ile yaptırımları aşmak amacıyla kullanıldığını ileri sürüyor. New York Times’ın haberine göre yaptırımların ardından İran’ın önde gelen taşıyıcılarından Mahan Air, önce Umman, ardından Türkiye seferlerini durdurma kararı aldı. Şirket, Türkiye uçuşlarını 21 Eylül’den itibaren askıya alacağını İranlı seyahat acentelerine bildirdi.
İran Sivil Havacılık Kurumu Sözcüsü Mecid İhvan da Tahran-Bağdat ve Tahran-Maskat uçuşlarının dün gece itibariyle iptal edildiğini bildirdi.
Jet yakıtında alarm...
İran savaşı ve Orta Doğu’daki arz kesintileri, küresel havacılığın yakıt maliyetini yeniden uçuşa geçirdi. IATA’ya göre jet yakıtının küresel ortalama fiyatı geçen hafta yüzde 7.4 artarak varil başına 194.90 dolara çıktı. Sıkışma özellikle Avrupa’da belirgin durumda. Energy Aspects tahminine göre Avrupa’nın dördüncü çeyrekte jet yakıtı açığı günlük 510 bin varile ulaşabilir.
What to Watch
AI outlook — possibilities, not facts
ABD, ikincil yaptırımlar kapsamında daha fazla uluslararası şirket üzerinde cezai uygulama yapabilir
Likely · Within weeks
Jet yakıt fiyatlarının kısa vadede yüksek seviyede kalması bekleniyor
Likely · Within weeks
Open Questions
- Yabancı şirketler ABD dolar sisteminden tamamen mı çıkartılacak, yoksa kısıtlamalar mı getirilecek?
- İranlı havayollarının alternatif rotalar ve hizmet sağlayıcıları nedir?
- Jet yakıt fiyat artışının hava bilet fiyatlarına ne kadar etkisi olacak?
