ABD yönetimi ile UNHCR arasında üst düzey atama gerilimi

ABD yönetimi ile Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği arasında üst düzey bir atama nedeniyle gerilim yaşanıyor.

Bu ay UNHCR Başkan Yardımcılığı görevine başlayan ABD’li diplomat Tressa Rae Finerty’nin, eski ABD hükümet çalışanlarına uygulanan görev sonrası kısıtlamalar nedeniyle Washington’daki yetkililerle doğrudan temas kuramadığı belirtildi.

Diplomatik kaynaklara göre Finerty, görevlerinin bazı bölümlerini yerine getirebilmek için ABD hükümetinden muafiyet talep ederken izne ayrıldı.

Finerty’nin özellikle ABD Dışişleri Bakanlığı yetkililerinin katıldığı çok taraflı toplantılara katılabilmesi için kısmi muafiyet talep ettiği bildirildi.

UNHCR de Finerty’nin geçen ayın sonunda ABD yönetimine başvuruda bulunduğunu doğruladı.

Kurumdan yapılan açıklamada, sürecin hızlı ve olumlu biçimde sonuçlanmasının beklendiği belirtilirken, UNHCR’nin operasyonlarının ve reform çalışmalarının sürdüğü vurgulandı.

Diplomatik kaynaklardan bazıları, ABD yönetiminin Finerty’ye yönelik tutumunun UNHCR’nin Washington’ın tercih ettiği aday Simon Hankinson yerine başka bir ismi göreve getirmesine karşı bir tepki olabileceğini değerlendiriyor.

Ancak bu iddia ABD yönetimi tarafından doğrulanmış değil.

ABD Dışişleri Bakanlığı ise devam eden hukuki meseleler hakkında yorum yapamayacağını bildirdi.

Bakanlık sözcüsü, Washington’ın UNHCR ile yalnızca ABD dış politika çıkarlarıyla örtüşen alanlarda çalıştığını ifade etti.

Finerty, daha önce ABD’nin Cenevre’deki Birleşmiş Milletler Misyonu’nda maslahatgüzar olarak görev yaptı.

Eski ABD hükümet çalışanlarına uygulanan görev sonrası kısıtlamalar, çıkar çatışmalarını önlemek amacıyla belirli resmi temasları sınırlıyor.

Ancak diplomatlar ve BM çalışanları, benzer durumlarda muafiyetlerin çoğu zaman rutin biçimde verildiğini, Finerty’nin başvurusunun sonuçlanmamasının bu nedenle olağandışı görüldüğünü belirtiyor.

UNHCR Başkan Yardımcılığı, kurumun büyük bağışçı ülkelerle ilişkilerinde kritik görevlerden biri olarak kabul ediliyor.

Bu nedenle Finerty’nin ABD yetkilileriyle doğrudan temas kuramamasının, kurumun Washington’dan finansman sağlama çabalarını da zorlaştırabileceği değerlendiriliyor.

Gerilim, UNHCR’nin ciddi bir finansman kriziyle karşı karşıya olduğu dönemde yaşanıyor.

ABD, uzun yıllar kurumun en büyük bağışçılarından biri olmuştu. Washington’ın 2025’te UNHCR’ye sağladığı katkı 800 milyon doların üzerindeyken, bu yıl ABD kaynaklı finansmanın yaklaşık 110 milyon dolara gerilediği bildirildi.

Bu tutarın 89 milyon dolarlık bölümünün doğrudan ABD hükümetinden, geri kalanının ise şirketler ve bireysel bağışçılardan geldiği belirtildi.

UNHCR, 2026’da kullanabileceği toplam fonların 3 milyar doların biraz üzerinde kalabileceğini tahmin ediyor.

Bu tutarın geçen yıla göre yüzde 15, 2024’e göre ise yüzde 43 daha düşük olduğu belirtiliyor.

Küresel ölçekte yerinden edilen insanların sayısının rekor seviyelerde olduğu bir dönemde yaşanan finansman daralması, kurumun faaliyetlerini sürdürebilmesi açısından baskıyı artırıyor.