Bộ trưởng Quốc phòng Estonia Hanno Pevkur từ chức sau thông tin chi 81,1 triệu USD cho công ty chưa từng bán đạn pháo

Bộ trưởng Pevkur từ chức sau thông tin Estonia chi 81,1 triệu USD cho công ty chưa từng bán đạn pháo để mua vật tư viện trợ cho Ukraine.

"Lãnh đạo phải có đủ bản lĩnh và can đảm để chịu trách nhiệm, dù Bộ trưởng không trực tiếp đếm từng đôi tất hay viên đạn, cũng không tham gia đàm phán hợp đồng. Những đánh giá của Cơ quan Kiểm toán Quốc gia đặt dấu hỏi về trách nhiệm chính trị. Vì vậy, tôi phải chịu trách nhiệm chính trị về toàn bộ lĩnh vực quốc phòng và chuyển giao trách nhiệm từ cương vị này cho Thủ tướng", Bộ trưởng Quốc phòng Estonia Hanno Pevkur cho biết hôm 2/9.

Pevkur cho biết ông rời chức vụ với "niềm tin vững chắc rằng chúng ta đã đưa ra những quyết định đúng đắn để củng cố quốc phòng".

"Estonia hiện được bảo vệ tốt hơn bao giờ hết. Tôi chúc ngành quốc phòng mạnh mẽ và thành công, bởi người dân Estonia cần được bảo đảm rằng Lực lượng Phòng vệ có đủ khí tài và nguồn lực, đồng thời tiếp tục kiên định ủng hộ Ukraine bởi sự hỗ trợ đó cũng góp phần bảo đảm an ninh của chúng ta", ông cho hay.

Động thái diễn ra vài ngày sau khi Cơ quan Kiểm toán Quốc gia Estonia công bố báo cáo về chi tiêu quốc phòng, chỉ trích hoạt động mua sắm trang thiết bị quân sự của Bộ Quốc phòng những năm gần đây. Báo cáo dẫn đến những lời kêu gọi ông Pevkur từ chức, trong bối cảnh vụ sai phạm trị giá 70 triệu euro (khoảng 81,1 triệu USD) bị phanh phui.

Hồi năm 2024, Estonia ký thỏa thuận mua đạn pháo từ Datasel S.R.L., doanh nghiệp đăng ký tại Italy và thuộc sở hữu của công ty Ấn Độ Neco Defense Munitions. Thỏa thuận nhằm cung cấp đạn dược cho Ukraine, sử dụng nguồn tiền từ Cơ chế Hòa bình châu Âu của Liên minh châu Âu (EU).

Thỏa thuận được ký giữa lúc binh sĩ Ukraine đối mặt tình trạng thiếu đạn pháo nghiêm trọng do các gói viện trợ của Mỹ bị trì hoãn và EU không đạt mục tiêu cung cấp một triệu quả đạn pháo vào tháng 3/2024.

Trung tâm Đầu tư Quốc phòng Estonia (RKIK) đã chuyển trước hàng triệu euro cho Datasel để mua đạn. Tuy nhiên, công ty liên tục thông báo chậm trễ và các lô hàng không được giao suốt nhiều tháng. Khi lô hàng cuối cùng được chuyển đến vào năm 2025, báo Eesti Ekspress đưa tin số đạn đã "bị lỗi và vô dụng".

Tổng giám đốc RKIK Elmar Vaher, người không phụ trách hợp đồng ban đầu, nói rằng giới chức Estonia đáng lẽ không được ký thỏa thuận này. "Nếu tôi xây nhà nhưng thuê công ty chưa từng đảm đương công việc như vậy, rõ ràng có lý do để nghi ngờ ngôi nhà sẽ không được hoàn thành", ông nói.

Chi tiêu quốc phòng của Estonia đã tăng mạnh kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho biết ngân sách quân sự của quốc gia vùng Baltic đã tăng từ 2% GDP năm 2022 lên 3,4% năm 2025.

Năm 2026, Estonia thông báo nâng chi tiêu quốc phòng lên 5,4% GDP, đồng thời tăng ngân sách quân sự thêm 42%. Tallinn cũng cam kết dành hơn 117 triệu USD viện trợ quân sự cho Kiev trong năm 2026.

Trong thời gian này, Cơ quan Kiểm toán Quốc gia Estonia đã nhiều lần cảnh báo về nguy cơ sử dụng sai mục đích các khoản ngân sách nhà nước. Báo cáo tháng trước là tài liệu mới nhất trong loạt cuộc kiểm toán liên quan đến hoạt động chi tiêu của Bộ Quốc phòng Estonia.

"Có nguy cơ khoảng 70 triệu euro sẽ phải lấy từ ngân sách nhà nước, làm giảm nguồn lực dành cho các khoản chi đã được lên kế hoạch khác", cơ quan này cho hay.

Thủ tướng Estonia Kristen Michal đã triệu tập cuộc họp nội các trong ngày 3/9 để thảo luận về quyết định từ chức của ông Pevkur cũng như các phát hiện trong báo cáo kiểm toán. Văn phòng Công tố Estonia cũng mở cuộc điều tra hình sự về những vấn đề được đề cập trong các báo cáo năm 2025 và 2026.