Elon Musk tranh luận với Chess về khả năng AI giải hoàn toàn cờ vua

Tỷ phú Elon Musk cho rằng cờ vua rồi sẽ được trí tuệ nhân tạo (AI) giải hoàn toàn, nhưng vấp phải phản bác về độ phức tạp của trò chơi.

Cuộc tranh luận bắt đầu hôm 3/9, khi Musk viết trên X rằng số nước đi trong cờ vua không "hoàn toàn ngớ ngẩn" là rất ít, và trò chơi này sẽ được giải hoàn toàn vào một ngày nào đó.

Quan điểm của Musk nhanh chóng thu hút Chess, nền tảng cờ vua trực tuyến lớn nhất thế giới. Nền tảng đáp lại ngắn gọn: "Do kỹ năng thôi". Cụm từ này thường được dùng trong trò chơi điện tử để châm chọc một người chơi thua vì kỹ năng hạn chế.

Tỷ phú Musk không bỏ qua. Ông cho rằng cờ vua khó đối với con người nhưng không khó với máy tính.

"Cờ vua khó với con người, nhưng không khó với máy tính. Một ngày nào đó, nó sẽ được giải hoàn toàn như cờ đam", Musk viết. "Trong thời gian chờ đợi, hoặc thậm chí sau khi cờ vua được giải, mọi người vẫn có thể thưởng thức trò chơi. Con người vốn yêu thích nhiều môn thể thao và trò chơi dù máy móc đã vượt xa con người về khả năng".

Chess tiếp tục phản bác bằng một lập luận về quy mô. Nền tảng này cho rằng số ván cờ có thể diễn ra lớn hơn khoảng 40 bậc độ lớn (10^40 lần) so với số nguyên tử trong vũ trụ quan sát được. Muốn "giải" cờ vua theo cách lập bản đồ tất cả các khả năng, máy tính sẽ phải xử lý toàn bộ không gian đó.

Musk cho rằng Chess đã nhầm. Ông phân biệt giữa số ván cờ có thể diễn ra và số thế cờ hợp lệ. Theo Musk, toàn bộ các thế cờ hợp lệ chỉ vào khoảng một phần rất nhỏ, thấp hơn khoảng 40 bậc độ lớn so với ước tính số nguyên tử trong vũ trụ.

Tỷ phú 55 tuổi tin rằng siêu trí tuệ nhân tạo (ASI) trong tương lai sẽ tìm ra những phương pháp giải và nén thông tin vượt xa khả năng tưởng tượng của con người. Vì vậy, quy mô khổng lồ của cờ vua hiện nay không phải rào cản không thể vượt qua.

Theo Business Insider, về mặt con số, cả Musk và Chess đều có cơ sở. Điểm khác biệt nằm ở khái niệm mà hai bên sử dụng. Chess nói về số ván cờ có thể xảy ra, còn Musk nói về số thế cờ hợp lệ.

Cuộc tranh luận sau đó chuyển thành màn đấu khẩu trên X. Có lúc Musk gọi người điều hành tài khoản Chess là "thực tập sinh". Tài khoản này đáp rằng họ là nhân viên chính thức. Musk sau đó đáp lại bằng biểu tượng ho.

Chess tiếp tục châm chọc tốc độ phản hồi của Musk, nói rằng ngay cả bạn bè của họ cũng không nhắn lại nhanh như vậy. Một phát ngôn viên Chess sau đó tuyên bố: "Chúng tôi hiểu thua một ván cờ có thể gây khó chịu, nhưng thua một cuộc đấu khẩu trên X trước một người được gọi là thực tập sinh còn khó chịu hơn".

Đây không phải lần đầu Musk và Chess đối đầu. Năm 2022, khi còn sử dụng Twitter (tên cũ của X), Musk từng nhận xét cờ vua quá đơn giản, không hữu ích trong đời thực. Ông viện dẫn bàn cờ chỉ có 8x8 ô, không có "sương mù chiến tranh", cây công nghệ, bản đồ hay vị trí xuất phát ngẫu nhiên, đồng thời hai bên có cùng loại quân.

Chess khi đó đăng một bài viết với tiêu đề chế giễu khả năng chơi cờ của Musk. Nền tảng này nhắc đến những luật và nước đi đặc biệt như nhập thành, bắt tốt qua đường, phong cấp tốt và cách mã di chuyển. Nền tảng cũng từng phản hồi trực tiếp bài đăng của Musk, nhưng khi đó ông không đáp lại.

Dự đoán của Musk chạm vào một vấn đề thực sự quan trọng của cờ vua và AI. Máy tính từ lâu đã vượt xa con người trong khả năng tính toán và đánh giá thế cờ. Tuy nhiên, "giải hoàn toàn" một trò chơi không đơn giản chỉ là tạo ra một chương trình chơi cờ mạnh hơn con người.

Một trò chơi được giải hoàn toàn khi có thể xác định kết quả tối ưu từ mọi vị trí hợp lệ, với giả định cả hai bên đều chơi tối ưu. Cờ đam đã đạt tới trạng thái này sau một công trình tính toán kéo dài nhiều năm, trong đó máy tính phải phân tích một không gian khả năng khổng lồ nhưng vẫn nhỏ hơn rất nhiều so với cờ vua.

Cờ vua phức tạp hơn đáng kể. Số khả năng phát sinh từ một ván đấu là cực lớn, trong khi số thế cờ hợp lệ cũng tạo ra một không gian tính toán khổng lồ. Vì thế, dù các kỳ thủ hàng đầu hiện nay phải nhờ đến những công cụ mạnh nhất để phân tích, điều đó chưa đồng nghĩa cờ vua đã được giải.

Cờ vua hiện mới được giải hoàn toàn khi chỉ còn 7 quân cờ trở xuống. Vì thế, quá trình giải hoàn toàn 32 quân sẽ khó hoàn tất trong thời gian ngắn.

Musk cũng từng có mối liên hệ khác với cờ vua. Năm 2025, Grok 4, mô hình AI của xAI, vào chung kết một cuộc thi cờ giữa các mô hình AI nhưng thua o3 của OpenAI.

Tỷ phú Mỹ từng tỏ ra không quá coi trọng cờ vua. Năm 2012, khi Tesla tổ chức một giải cờ giữa nhân viên, Musk đã cho dừng sự kiện, nói rằng công ty "không có thời gian cho cờ vua".

Nhưng 14 năm sau, chính Musk lại dành thời gian tranh luận với Chess về tương lai của trò chơi.