TEKNOFEST Havacılık, Uzay ve Teknoloji Festivali kapsamında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı yürütücülüğünde bu yıl 3'üncüsü düzenlenen Nükleer Enerji Teknolojileri Tasarım Yarışması'nın final etkinliği, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumunun (TENMAK) İstanbul Küçükçekmece'deki yerleşkesinde gerçekleştirildi.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, etkinlikte Nükleer Enerji Teknolojileri Tasarım Yarışması'nın en ileri kategorisi olan "Detay Tasarım"da finale kalan 4 takımın sunum özetlerini dinledi, genç mühendislere tasarımlarına ilişkin sorular sordu.
Türkiye'nin nükleer yarımadası olarak tanımladığı Çekmece yerleşkesinde önemli bir aşamanın kaydedildiğini belirten Bayraktar, "Buranın adı konmuş bir şekilde imar süreçlerini tamamladık. Daha da önemlisi, TR-2 Araştırma Reaktörümüz yeniden lisanslandı, çok uzun bir aradan sonra. Çok kısa bir zaman içinde burada artık yeniden nükleer araştırmalar, malzeme testleri yapılacak. Teorik çalıştığımız şeylerin neticelerini laboratuvarda, araştırma tesislerinde görme şansımız olacak." diye konuştu.
Nükleer Enerji Teknolojileri Tasarım Yarışması'nın büyümeye devam ettiğini anlatan Bayraktar, "Geçen sene 2 ülkeden 87 takım varmış. Bu sene 9 ülke, 192 takım var. TEKNOFEST ailesi büyüdüğü gibi nükleer tarafı da büyüyor." dedi.
Bayraktar, Suudi Arabistan'ın Cidde kentinde düzenlenen Uluslararası Nükleer Bilim Olimpiyatı'nda Türkiye'nin bir altın ve üç bronz madalya kazandığını da anımsattı.
TENMAK'ın lisans öğrencilerine yönelik burs desteğinin yanı sıra programa kabul edilen bursiyerlere mentör desteğinin de sağlanacağını aktaran Bayraktar, "Bizim tabii ki birçok kaynağa ihtiyacımız var ama en önemli kaynağımız insan kaynağımız. Dolayısıyla onların iyi yetişmesi için de elimizden gelen çabayı göstereceğiz." ifadelerini kullandı.
Bakan Bayraktar, daha önce Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından açıklanan teşvik programının da Türkiye'nin küçük modüler reaktörlerini yerli ve milli imkanlarla geliştirmesi açısından önemine dikkati çekti.
Dünyadaki gelişmelerin, Türkiye'nin daha fazla yerlileşme, milli imkanları kullanma ve kendi kabiliyetlerini geliştirme ihtiyacını ortaya koyduğunu aktaran Bayraktar, "Zaman daralmaya başladı. Onun için daha hızlı çalışmamız lazım." dedi.
Bayraktar, bu farkındalığın oluşturulmasında TEKNOFEST'in önemli bir rolü olduğunu, organizasyonun Türkiye'nin artık en önemli uluslararası markalarından biri haline geldiğini vurguladı.
Yapay zeka ve veri merkezleri elektrik talebini artırıyor
Bakan Bayraktar, Türkiye'nin elektrik talebinin arttığını belirterek, "Dünyada da böyle, Türkiye'de de böyle. Talep artıyor. Bizimde bir kızılelmamız var. Kızılelmamız, enerjide Türkiye'yi bağımsız kılmak. Türkiye bugün kullandığı enerjinin üç biriminin ikisini ithal ediyor. Enerjide kendi kendine yeten bir ülke olmamız lazım." şeklinde konuştu.
Nükleer enerji olmadan iklim değişikliği hedefleri ve karbonsuzlaşmanın mümkün olmadığına işaret eden Bayraktar, nükleer enerjinin enerjide dışa bağımlılığı azaltmada önemli bir çözüm olacağını ifade etti.
Bayraktar, elektrik talebinde nüfusun, ekonominin ve sanayinin büyük etkisi olduğunu ancak yapay zeka ve veri merkezleri gibi teknolojilerin de bu talebi artırdığını anlattı.
Yeni teknolojilerin yüksek enerji talebine yol açtığını dile getiren Bayraktar, şunları kaydetti:
"Bunu karşılamak için her yıl Japonya kadar kurulu güce sahip olunması gerekiyor. Elektrikli araçlar, soğutma amaçlı elektrik talepleri de bu zincire eklendi. Deniz suyunun arıtılıp kullanılma işi var. Bizim tahminimiz 2040 yeni enerji mimarisinde en az 3 ila 5 teravatsaatlik deniz suyunu arıtma ile ilgili elektriğe ihtiyacımız var. Şimdi bu ankonvansiyonel faktörleri işin içerisine koyduğunuzda ortada muazzam bir talep var. Bu yüzden kendi santralimizi üretmemiz çok büyük önem arz ediyor ve bu yeni enerji mimarisinde, tek kelimeyle bunu ifade etmek gerekirse elektrifikasyon diyorum."
Gençlerin Türkiye'nin enerji bağımsızlığına ulaşmada önemli katkı sağlayacağını ifade eden Bayraktar, "Petrol ve doğal gaz aramada gençlerin özgüvenini oluşturmayı, kafa yapısını değiştirmeyi kısmen başardığımızı hissediyorum. O yüzden bugün Türkiye kendi denizlerinde, Gabar'da petrol ve doğal gaz arıyor, üretiyor. Somali de bizim için çok önemli bir ülke. Sizlerden bugün aldığımız, özgüveniniz çok yerinde. En önemli şey bu, sonuna kadar mücadele etmek, asla bırakmamak, pes etmemek. Bu anlayışla ben her alanda hedeflerimizi tutturacağımıza yürekten inanıyorum." değerlendirmesinde bulundu.
"İTÜ'nün reaktörü de devreye girecek"
Bayraktar, etkinlikte bir öğrencinin Türkiye'de kurulması planlanan nükleer enerji araştırma merkezi ve ulusal staj programları hakkındaki sorusuna ilişkin, öğrencilerin TENMAK ve diğer ilgili kurumlarda staj ve burs imkanlarını anımsattı.
Nükleer enerji alanında yurt dışına gönderilen öğrenciler olduğunu, bunların bir kısmının eğitimlerini tamamlayarak döndüklerini ve şu anda Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nde çalıştıklarını belirten Bayraktar, şöyle devam etti:
"Çok önemli miktarda gencimizle direkt bağlantımız var. Onların hem eğitimlerine destek oluyoruz hem de eğitim sonrasında çalışma hayatında onlarla birlikte oluyoruz. Çünkü çok büyük bir insan kaynağına ihtiyacımız var. Sinop'ta kurmayı düşündüğümüz reaktörler, Trakya'daki reaktörler ve Küçük Modüler Reaktörlerle (SMR) birlikte Türkiye'nin nükleer alanı en hızlı büyüyecek, en büyük alanlardan bir tanesi olacak. Onun için bu alanda yetişmiş öğrencilere ihtiyacımız var."
Türkiye'deki araştırma reaktörlerine ilişkin çalışmalara da değinen Bayraktar, "Araştırma reaktörümüz yakın zamanda çalışmaya başlayacak. Lisanslama, her şey bitti, her şey hazır. İstanbul Teknik Üniversitesi'nin çalışması var bu konuda. Orada reaktör de devreye girecek." bilgisini verdi.
Bayraktar, ayrıca Türkiye'nin özellikle büyük ölçekli reaktörlere ilişkin yaptığı bütün uluslararası müzakerelerde masada olan iki konu olduğunu ifade ederek, şunları kaydetti:
"Her ülkeye, 'Bu işi yaparsan bize bir araştırma reaktörü de yapabilmeniz lazım.' diyoruz. Bunu Çin'le konuşurken söylüyoruz, diğerleriyle de söylüyoruz. İkinci konumuz da yakıtla alakalı, ne yapacağız, nasıl bir çözüm üreteceğiz? Yakıtı burada üretmeyi onlarla konuşuyoruz. Dolayısıyla bu konular bizim en önemli gündem maddelerimiz. Çünkü araştırma reaktörü olmadan bir nükleer sanayinin gelişmesinden söz etmek mümkün değil."
