Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, İstanbul Kongre Merkezi'nde düzenlenen TRT World Forum 2026 etkinliğinde, küresel siyasette yaşanan gelişmeleri, uluslararası sistemin karşı karşıya olduğu sorunları ve Türkiye'nin yeni dünya düzenine ilişkin yaklaşımını değerlendirdi. Uluslararası sistemin derin bir eksen kayması ve yapısal kriz yaşadığını ifade eden Duran, güç merkezlerinin çoğaldığını ancak ortak kuralların aşındığını, küresel rekabetin sertleştiğini ve ortak sorumluluk anlayışının zayıfladığını belirtti.
"TEHDİTLER KÜRESELLEŞİRKEN ÇÖZÜMLER MİLLİLEŞMEKTEDİR"
Güç merkezlerinin çoğaldığını, ortak kuralların aşındığını, küresel rekabetin sertleşirken ortak sorumluluk algısının da zayıfladığını belirten Duran, "Merkezsizleşen dünyada, insanlığın kaderini etkileyen kararların sayısı artarken, bu kararların hesabını verecek siyasi irade giderek zayıflamaktadır. Barışın alanı daralırken, konvansiyonel savaş riskleri ve vekalet çatışmaları artmaktadır. Yapay zeka ve dijital teknolojiler üzerindeki hakimiyet yarışı milis güç ilişkileri doğururken, tekno faşizm teknolojinin bir tahakküm aracına dönüşmesi riski büyümektedir. Bütün bu tehditler karşısında uluslararası kurumlar giderek işlevini kaybetmektedir. Üstelik bu durum iklim krizinden göçe, salgınlardan gıda güvenliğine kadar küresel dayanışma gerektiren sorunların arttığı bir dönemde yaşamaktayız. Tehditler küreselleşirken çözümler millileşmektedir. Bu yapısal krizin en çarpıcı örneğini kuşkusuz Gazze'de görmekteyiz. Dünyanın gözü önünde yaşanan soykırım, uluslararası sistemin yalnızca krizleri önlemekte değil, varlık sebebi olan barışı, adaleti ve insan onurunu korumakta da yetersiz kaldığını ortaya koymaktadır. İşte uluslararası düzenin en büyük paradoksu da burada yatmaktadır. Bir yanda mevcut düzeni aşındıran yıkıcı bir merkezsizleşme yaşanırken, diğer yanda daha adil bir uluslararası düzenin inşasına imkan tanıyabilecek kurucu bir boşluk ortaya çıkmaktadır" dedi.
"DÜNYANIN İHTİYACI YENİ BİR SAVAŞIN GALİPLERİ DEĞİL, YENİ BİR BARIŞIN KURUCULARIDIR"
Bugünkü uluslararası manzaranın iki dünya savaşı arasındaki yılları hatırlattığını belirten Burhanettin Duran, "Bu dönemde de büyük güç rekabeti tırmanıyor, ekonomik korumacılık yayılıyor, uluslararası kurumlar etkisizleşiyor. İnsanlık yeni bir uluslararası mimariyi ancak milyonlarca insanın hayatına mal olan bir yıkımdan sonra kurabilmiştir. Bugün ne yazık ki 3. Dünya Savaşı ihtimalinin tartışıldığı bir dönemdeyiz. Peki, aynı tarihsel döngüyü yaşamak zorunda mıyız? 1945'in kurucu iradesine 1939'un felaketini yaşamadan ulaşamaz mıyız? İşte bu konuda cevap arayacağımız esas soru budur. Bizim Cumhurbaşkanımızın liderliğinde bu soruya verdiğimiz cevap açıktır. Tarih tekerrür etmek zorunda değildir. Büyük bir yıkımın ardından masaya oturma mecburiyeti olabilir. Ama asıl olan yıkımdan önce yeni bir mutabakatı kurmak, bunun siyasi iradesini göstermektir. Dünyanın ihtiyacı yeni bir savaşın galipleri değil, yeni bir barışın kurucularıdır. Geçmişte bir büyük savaştan sonra yapılan kurumsal yenilenmeyi bugün barış içinde gerçekleştirmek çağımızın en önemli siyasi imtihanıdır" diye konuştu.
"BUGÜN DÜNYANIN FARKLI AKTÖRLERİ REFORM İHTİYACININ ARTIK ERTELENEMEYECEĞİNİ GÖRÜYORLAR"
Daha dengeli bir güç dağılımı, daha kapsayıcı bir temsili, ortak sorumluluğu ve buna dayanan yeni bir uluslararası düzenin inşasını esas aldıklarını ve bunun kurucu bir çoğunlukla yapılması gerektiğini söyleyen Duran, "Bugün dünyanın farklı aktörleri bir zamanlar ertelenen reform ihtiyacının artık ertelenemeyeceğini görüyorlar. Cumhurbaşkanımız ise 'biz demiştik' demek yerine aynı çağrıyı sabırla yineliyor: "Gelin bu dünyayı birlikte kuralım." Elbette bu sorumluluğun birçok boyutu var ama bir boyutu da diplomasinin fikri ve kurumsal zeminini güçlendirmektir. Zatı devletlerinin yürüttüğü zirve diplomasisine yine sizin vizyonunuz doğrultusunda Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı olarak geliştirdiğimiz forum diplomasisi ile katkı sunmaya çalışıyoruz. İstanbul zirveleriyle her sene uluslararası iletişim ve güvenlik gündemine yön veren tartışmaları İstanbul'da buluşturuyoruz. NATO zirvesi kapsamında Münih Güvenlik Konferansı ve SETA Vakfı işbirliğiyle düzenlediğimiz "Müttefikler Ankara'da" programında küresel güvenliğin geleceğini, Türk Devleti Teşkilatı zirvesi kapsamında gerçekleştirdiğimiz Türk Dünyası Diyalog Formu'nda ise Türk dünyasının ortak geleceğini ele alıyoruz. Gelecek ay benzer bir forumu Afrika Türkiye zirvesi sırasında hayata geçireceğiz" ifadelerini kullandı.
