KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, New York’ta Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres ile yaptığı görüşmenin ardından BRT’ye açıklamalarda bulundu. Görüşmede ağırlıklı olarak Güven Yaratıcı Önlemler’in (GYÖ) ele alındığını belirten Erhürman, Kıbrıs Rum tarafının tutumuna ilişkin değerlendirmelerini de Guterres’e aktardığını kaydetti.
Guterres’in de güven yaratıcı önlemlere odaklandığını belirten Erhürman, söz konusu başlıkları şöyle sıraladı:
“Guterres adayı ziyaret ettiğinde kendisinin gündeme getirdiği 7 GYÖ vardı. Bunların arasında geçiş noktaları, mayınlardan arınma, afetlere müdahale için ortak mekanizma, düzensiz göçle ortak mücadele, sivil toplumla ilgili koordinasyon kurulu, bizim çok önemsediğimiz spor faaliyetleri ve karma evliliklerden doğan çocuklarının AB vatandaşlık hakları 7 GYÖ arasındaydı.”
Bu önlemlerden altısını Guterres’in Kıbrıs ziyareti sırasında kabul ettiklerini, üçlü görüşmede de bu tutumlarını yinelediklerini söyleyen Erhürman, geçiş noktalarına ilişkin önerileri ise üzerinde çalışılmaya değer bulduklarını aktardı.
Kıbrıs Rum tarafının geçiş noktaları dışındaki altı önlem konusunda bugüne kadar herhangi bir açıklama yapmadığını savunan Erhürman, son toplantıda 19 maddelik bir öneri sunulduğu iddiasına ilişkin şunları söyledi:
“Kıbrıs Rum tarafının getirdiği yeni birtakım öneriler vardı ama bizim pozisyonumuz Genel Sekreter'in adayı ziyaretinde ortaya koyduğu 7 tane güven yaratıcı önlem var. Bunların zaten altısı tarafımızdan kabul edildi. Genel Sekreter'in görev süresinin sona ermesine kısa bir süre kaldı. Süre kısıtlı. Konuyu daha da genişleterek odağı kaydırmanın ve çözüme ulaşma konusunda daha da zorlaştırmanın bir manası yok.”
Yedi maddeye odaklanılarak çözüm üretilmesi gerektiğini belirten Erhürman, “Açıkçası yeni öneriler getirmek bu noktadan sonra var olanları çözmeyi de zorlaştıran ve sonuç almayı daha da uzaklaştıran bir yaklaşım olarak tarafımızdan değerlendiriliyor. Bu görüşü bugünkü toplantıda Genel Sekreterle paylaştık” dedi.
“GÜVENİ DAHA FAZLA AŞINDIRAN BİRTAKIM YAKLAŞIMLARLA KARŞI KARŞIYA KALIYORUZ”
Güven yaratıcı önlemler üzerinde çalışılırken güveni zedeleyen uygulamalarla da karşılaştıklarını ifade eden Erhürman, bunları Guterres’e ilettiğini söyledi.
Erhürman; festivallerin ve Barcelona kulübünün etkinliğinin iptalini, mülkiyet konusunda yakalama uygulamalarını, Taşınmaz Mal Komisyonu'nun hukuki kabulünün engellenmesine yönelik girişimleri ve Kıbrıs Rum liderliğinin girişimleriyle Avrupa Parlamentosu'nda alınan kararları bu kapsamda sıraladı.
Kıbrıs Rum tarafının başta İsrail olmak üzere çeşitli ülkelerle imzaladığı anlaşmaları da gündeme getirdiğini belirten Erhürman, söz konusu girişimlerin Kıbrıslı Türkler açısından da risk doğurabileceğini ifade etti. Erhürman, bir yandan güven yaratıcı önlemleri hayata geçirmeye çalışılırken diğer yandan güveni aşındıran adımlar atılmasının çelişki yarattığını vurguladı.
“BASIN ÜZERİNDEN TARTIŞMAYI TERCİH ETMEDİK”
New York’ta üç gün boyunca basına sınırlı açıklama yaptıklarını belirten Erhürman, bunun nedenini şöyle anlattı:
“Göreve geldiğimizden beri basın üzerinden müzakere veya görüşme yürütüyormuşuz gibi bir yaklaşımı ciddiyetle bağdaşan, iyi niyetle bağdaşan bir yaklaşım olarak hiçbir zaman değerlendirmedik. Bu konuda çok sabırlı davrandık.”
Bu süreçte bir foruma Kıbrıslı Türklerin katılımıyla ilgili Lefkoşa Türk Belediyesi Başkanı Mehmet Harmancı’nın unvanı üzerinden tartışma yaşandığını hatırlatan Erhürman, “New York’tayız, belki bir sonuç ortaya çıkar, bu nedenle basın üzerinden tartışmayı tercih etmedik, açıklama yapmaktan kaçındık” dedi.
Kıbrıs Rum tarafının ise art arda açıklamalar yaptığını ve 2+1 toplantısını kendilerinin reddettiği yönünde algı oluşturduğunu savunan Erhürman, New York’taki temaslarının engellenmesi amacıyla BM nezdinde girişimlerde bulunulduğunu öne sürdü.
İslam İşbirliği Teşkilatı ve Türk Devletler Teşkilatı genel sekreterleriyle görüştüğünü, Cumhurbaşkanlığı Müsteşarı Mehmet Dânâ’nın da çeşitli temaslarda bulunduğunu belirten Erhürman, şöyle konuştu:
“Kıbrıs Rum tarafı Kıbrıs ile ilgili gelişmeleri ve yaşananları uluslararası topluma sadece kendileri anlatmayı tercih ediyor. Bizim anlatmamızın önüne engeller konsun diye ortaya yaklaşım koyuyor. Bunları da Sayın Genel Sekretere anlatma fırsatı buldum.”
2+1 TOPLANTISINI VETO ETTİĞİ İDDİASINA YANIT
Guterres’in daha önce, yapılacak çok iş bulunduğu için New York’ta böyle bir toplantının mümkün olmadığını söylediğini aktaran Erhürman, geçmişteki hataların tekrarlanmaması gerektiği görüşüne katıldıklarını belirtti.
Heyetler arasında Holguin’in de katıldığı uzun bir toplantı yapıldığını, güven yaratıcı önlemler konusunda uzlaşı sağlanıp sağlanamayacağının değerlendirildiğini kaydeden Erhürman, görüşmenin sonunda ortak bir noktaya ulaşılamaması nedeniyle 2+1 toplantısının gerçekleşmediğini söyledi.
Erhürman, toplantıyı veto ettiği yönündeki haberlere ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
“Kıbrıs Rum basınında 2+1 toplantısını veto ettiğim ile ilgili haberler çıktı, takdir edersiniz ki diplomasiyi bilenler bilir, Genel Sekreter 2+1 toplantı istese ve ben reddetsem, Genel Sekreter bugün benimle görüşmesini bir daha değerlendirirdi.”
Guterres’in Kıbrıs sorunuyla aynı istekle ilgilenmeyi sürdüreceğini belirten Erhürman, “Bu bizim için sevindiricidir. Genel Sekreterin çabalarına destek vermeye devam ediyoruz” dedi.
Erhürman, izlenecek sürece ilişkin de “Sekreterin çizdiği çerçevede sırasıyla GYÖ’ler, metodoloji ve öze ilişkin konular var. 7 GYÖ var ve 6 tanesini kabul ettik. Guterres GYÖ’lerde ilerlemeler bekliyor. Açık bir şekilde toplantının başında ortaya koydu” ifadelerini kullandı.
