Nhiều người vẫn lầm tưởng ngủ ngáy là biểu hiện của một giấc ngủ sâu và ngon giấc, song đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
Dân gian ta vốn có câu tục ngữ: "Ăn cơm với cáy thì ngáy o o, ăn cơm với thịt bò thì lo ngay ngáy". Theo ThS.BS Phạm Ánh Ngân, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3, câu nói này phản ánh một lối sống giản dị, vô lo và sự bình yên trong tâm hồn. Qua đó, nó cũng cho thấy quan niệm truyền thống thường đánh giá tiếng ngáy đồng nghĩa với việc một người đang có giấc ngủ sâu và ngon.
Tuy nhiên, việc ngủ ngáy diễn ra thường xuyên đôi khi lại là "hồi chuông" cảnh báo một số bất thường về sức khỏe mà chúng ta không nên chủ quan.
Vì sao chúng ta phát ra tiếng ngáy?
Ngáy thực chất là âm thanh khàn hoặc rè phát ra khi không khí đi qua các mô mềm ở cổ họng. Khi chúng ta ngủ thiếp đi và chuyển dần từ giấc ngủ nông sang giấc ngủ sâu, các cơ ở vòm miệng (vòm họng mềm), lưỡi và cổ họng sẽ bắt đầu thư giãn.
Lúc này, các mô trong cổ họng có thể thư giãn đến mức chúng làm chặn một phần đường thở và xảy ra hiện tượng rung lên. Đường thở càng bị thu hẹp, luồng không khí đi qua sẽ càng mạnh. Điều này làm tăng sự rung động của mô, khiến cho tiếng ngáy phát ra ngày càng to hơn.
Những ai có nguy cơ cao bị ngáy ngủ?
Theo các nghiên cứu y khoa, có nhiều yếu tố nguy cơ phối hợp góp phần gây ra chứng ngáy ngủ, bao gồm:
Giới tính: Nam giới có tỷ lệ ngáy hoặc mắc chứng ngưng thở khi ngủ cao hơn so với nữ giới.
Thừa cân, béo phì: Những người thừa cân có nhiều khả năng bị ngáy hoặc ngưng thở khi ngủ do cấu trúc đường thở dễ bị tắc nghẽn.
Cấu trúc đường thở hẹp: Một số cá nhân bẩm sinh có vòm miệng mềm dài, hoặc có amidan, VA lớn làm hẹp đường thở và dẫn đến ngáy.
Sử dụng rượu bia: Chất cồn làm giãn cơ họng, từ đó làm tăng trực tiếp nguy cơ ngáy ngủ.
Các vấn đề về mũi: Những người có khiếm khuyết cấu trúc đường thở như vẹo vách ngăn mũi, hoặc bị nghẹt mũi mãn tính sẽ có nguy cơ ngáy ngủ cao hơn.
Yếu tố di truyền: Tiền sử gia đình có người ngáy ngủ hoặc mắc chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn đường thở là một yếu tố nguy cơ tiềm ẩn.
Mối liên hệ nguy hiểm giữa tiếng ngáy và bệnh tim mạch
Theo Phân loại Rối loạn Giấc ngủ Quốc tế, ấn bản thứ 3 (ICSD-3), ngáy được xếp vào nhóm Rối loạn hô hấp khi ngủ do tắc nghẽn (SRBD). Trong số các tiêu chí để đánh giá hội chứng ngưng thở khi ngủ (OSA), ngáy chính là triệu chứng lâm sàng đầu tiên có thể ghi nhận được.
Nhiều công trình nghiên cứu đã chỉ ra tầm quan trọng của hội chứng OSA như một yếu tố độc lập và có khả năng điều chỉnh, góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh động mạch vành. Các nghiên cứu dịch tễ học và phân tích tổng hợp chứng minh rõ ràng rằng: OSA có liên quan mật thiết đến tỷ lệ mắc nhồi máu cơ tim cao hơn, làm tăng tốc độ xơ vữa động mạch và tăng tỷ lệ tử vong trong dài hạn.
Tình trạng thiếu oxy gián đoạn và giấc ngủ bị đứt quãng liên tục sẽ kích hoạt hoạt động quá mức của hệ thần kinh giao cảm. Quá trình này gây ra stress oxy hóa, rối loạn chức năng nội mô, viêm toàn thân và các thay đổi tiền huyết khối. Đây đều là những yếu tố cốt lõi thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch và làm mất tính ổn định của mảng xơ vữa động mạch vành.
Về mặt lâm sàng, hội chứng ngưng thở khi ngủ (OSA) không chỉ làm tăng nguy cơ phát triển bệnh động mạch vành, mà còn gây ảnh hưởng xấu đến tiên lượng của bệnh nhân sau hội chứng mạch vành cấp tính cũng như các thủ thuật tái tạo mạch máu.
Khi nào cần đi khám?
Ngủ ngáy không đơn thuần là một thói quen vô hại. Nếu bạn thường xuyên ngủ ngáy, đi kèm với các biểu hiện như:
Cơ thể mệt mỏi sau khi thức dậy vào buổi sáng.
Thường xuyên buồn ngủ vào ban ngày, khó tập trung vào công việc.
Đang có các bệnh lý nền sẵn như tăng huyết áp, bệnh tim mạch.
Lúc này, tiếng ngáy có thể là dấu hiệu gợi ý đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn. Người bệnh cần được đưa đến các cơ sở y tế để thăm khám sớm và có hướng điều chỉnh, điều trị kịp thời.
