Nhạc kịch 'Tuổi thơ dữ dội' tái hiện ký ức thiếu niên trinh sát

Cậu bé Mừng trở thành đội viên trinh sát khi đang đi tìm lá tầm gửi để chữa hen suyễn cho mẹ, trong vở ''Tuổi thơ dữ dội''.

Từ trang văn của Phùng Quán, câu chuyện về các thiếu niên trinh sát trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp được tái hiện trên sân khấu nhạc kịch. Tác phẩm có hai suất diễn đầu tiên vào ngày 23 và 29/8, dịp kỷ niệm 81 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh, thu hút đông khán giả, trong đó nhiều bạn trẻ đến xem.

Vở do Nghệ sĩ Ưu tú Lê Ánh Tuyết dàn dựng từ kịch bản chuyển thể của Bùi Hồng Quế, lựa chọn lát cắt từ các nhân vật như Mừng, Quỳnh Sơn Ca, Tư Dát. Tác phẩm tập trung vào Mừng (Nam Anh) - cậu bé sống cùng mẹ bị hen suyễn nặng. Cậu tham gia vào Đội thiếu niên trinh sát của trung đoàn Trần Cao Vân vì biết trong sân huấn luyện có lá tầm gửi, mong muốn chữa bệnh cho mẹ. Từ một người không hiểu rõ hai chữ ''trinh sát'', cậu dần hòa nhập, thậm chí lập công khi trở thành một ''bản đồ sống'', dẫn đường cho các chiến sĩ đi đánh địch.

Mừng phát hiện Kim Điệu (Quang Thiện) lén lấy bản đồ của chỉ huy để chỉ điểm cho giặc nhưng cuối cùng bị hắn khai oan, khiến đồng đội nghi ngờ cậu là Việt gian. Nghe tin, mẹ cậu suy sụp, bệnh tình trở nặng. Mẹ qua đời, Mừng vẫn chưa giải được oan khuất. Cậu được minh oan cũng là lúc hy sinh.

Bên cạnh câu chuyện của Mừng, tác phẩm tôn vinh phẩm chất của các thiếu niên trinh sát trong Vệ Quốc đoàn. Đó là Tư Dát (Quốc Chí) mạnh mẽ, chân thành, Quỳnh Sơn Ca (Tôn Sơn) cổ vũ tinh thần đồng đội, lan tỏa niềm tin chiến thắng bằng âm nhạc, Vịnh Sưa (Minh Anh), Lượm (Phương Xù) có sự gan dạ của tuổi trẻ.

Tác phẩm không thuần túy kể lại quá khứ mà đan xen lời dẫn của những em nhỏ ở hiện tại. Họ được đặt trong tình huống tìm hiểu về lịch sử để dàn dựng một vở nhạc kịch, từ đó hiểu hơn về sự hy sinh của thế hệ trước, có trách nhiệm học tập để đóng góp cho đất nước.

Theo đạo diễn Ánh Tuyết, Tuổi thơ dữ dội là một tiểu thuyết đồ sộ, mỗi chương là một nhân vật khác nhau. Tuy nhiên trong số đó, chị chọn kể về Mừng, từ đó xây dựng một đường dây câu chuyện nhiều cảm xúc. Nghệ sĩ không xây dựng bối cảnh chính tại Huế như trong tác phẩm gốc mà lồng ghép câu hò Huế, xuất hiện ở phân đoạn Mừng nhớ mẹ.

Chọn dàn diễn viên trẻ, thậm chí có người mới tốt nghiệp là thách thức lớn của êkíp. Trước buổi tập, đạo diễn Ánh Tuyết thường ''truyền lửa'' cho diễn viên, chia sẻ những trải nghiệm của bản thân ở môi trường quân đội, tình cảm, sự biết ơn của chị đối với thế hệ cha ông.

Âm nhạc, thiết kế sân khấu, ánh sáng là điểm đặc sắc của vở diễn. Nghệ sĩ Ánh Tuyết cho biết các giai điệu như một dòng chảy xuyên suốt, đủ cung bậc buồn, vui, dữ dội, lãng mạn, nhằm đưa lịch sử đến gần hơn với khán giả. Tác phẩm gồm khoảng 10 ca khúc, do nhạc sĩ An Hiếu - Phó Giám đốc Dàn nhạc Giao hưởng Quân đội, trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội - thực hiện.

Theo nhạc sĩ, để âm nhạc giữ chân khán giả trong suốt gần hai giờ là một thử thách. Bên cạnh đó, các giai điệu vừa phải giữ được chất trẻ thơ, tinh thần chiến đấu, tình bạn, tình yêu gia đình, vừa tôn vinh sự hy sinh. Do được đọc tiểu thuyết từ nhỏ, kết hợp sự đồng điệu với nhà thơ, nhà biên kịch Phạm Vân Anh - người đảm nhận phần ca từ - giúp quá trình sáng tác nhạc của anh diễn ra nhanh chóng. Gần như mỗi ngày, anh có thể xong một ca khúc.

Trong số bài hát, nhạc sĩ ấn tượng Đường rừng nhớ mẹ - nhạc phẩm làm nổi bật thế giới nội tâm của Mừng. Giữa bom đạn, nhân vật vẫn có một khoảng lặng, hoài niệm ngày tháng quấn quýt bên mẹ, mong mỏi được trở về. Nhạc sĩ chọn màu sắc pop ballad cho trường đoạn, nhẹ nhàng, sâu lắng hơn sau các cảnh chiến đấu, khơi gợi cảm xúc của người xem.

Bước vào khán phòng Nhà hát Tuổi trẻ, khán giả như được hòa mình vào cuộc sống chiến đấu của những đội viên thiếu niên trinh sát. Sân khấu có những ngọn đồi, nhành cỏ lau, ánh sáng làm nổi bật đường rừng hiểm trở, phần nào khắc họa chiến tranh gian khổ, đồng thời tôn vinh lòng gan dạ, nhiệt huyết của các thiếu niên.

Hoàng Hà, 27 tuổi, Hà Nội háo hức khi được xem phiên bản nhạc kịch của Tuổi thơ dữ dội, ấn tượng bối cảnh, dàn diễn viên giàu năng lượng, âm nhạc phù hợp mạch cảm xúc, song kỳ vọng hơn vào kịch bản. Theo khán giả, tác phẩm vẫn thiếu cao trào, nhưng ghi nhận nỗ lực của êkíp khi chuyển thể tiểu thuyết. Vở còn được diễn vào các ngày 12, 20, 26/9.

Nhạc kịch Tuổi thơ dữ dội là sự hợp tác giữa Nhà hát Tuổi Trẻ Việt Nam và Nhà xuất bản Kim Đồng, thuộc đề án Sân khấu học đường. Qua đó, đơn vị mong muốn khơi dậy tình yêu nghệ thuật, phát triển tư duy sáng tạo, gửi gắm bài học về tình yêu thương, trách nhiệm với gia đình và cộng đồng. Nhà hát đã giới thiệu một số tác phẩm như Trại hoa vàng, Chú mèo dạy hải âu bay, Chú bé người gỗ Pinocchio, Quân khu Nam Đồng, Không gia đình.

Tuổi thơ dữ dội được nhà văn Phùng Quán khởi thảo năm 1968 và hoàn thành năm 1986. Năm 1990, tác phẩm được trao giải Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Sách được chuyển thể thành phim cùng tên do Hãng phim Giải Phóng sản xuất năm 1989, Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Vinh Sơn đạo diễn.

Năm 2012, tiểu thuyết đoạt giải Sách Hay. Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường từng nhận xét: "Có một viên ngọc quý thời gian dành riêng để ban tặng con người, đó là tuổi thơ. Viên ngọc màu nhiệm, trong sáng nhưng quá mong manh, không thể tìm thấy lần thứ hai trong đời. Và có một thế hệ người Việt chưa bao giờ được cầm viên ngọc trên tay, Tuổi thơ dữ dội của Phùng Quán được viết cho thế hệ đó".