Norwegia bada wrakiem U-864 z rtęcią na dnie Morza Północnego

Na głębokości około 150 metrów, tuż przy norweskiej wyspie Fedje, od ponad 80 lat spoczywa wrak niemieckiego okrętu podwodnego U-864. Zatonął on podczas II wojny światowej, roztrzaskany na dwie części po trafieniu torpedą przez brytyjski okręt HMS Venturer. Był to jedyny w historii przypadek, gdy zanurzony okręt podwodny zatopił inny zanurzony okręt. Wraz z U-864 na dno poszło 73 członków załogi oraz niezwykle niebezpieczny ładunek – setki pojemników z rtęcią.

Toksyczny ładunek

Według historycznych dokumentów, na pokładzie U-864 znajdowało się nawet 1 867 pojemników z rtęcią, przeznaczonych dla japońskiego przemysłu zbrojeniowego. Szacuje się, że mogło to być od 65 do 67 ton tej trującej substancji. Choć dokładna ilość nie jest znana, jedno nie ulega wątpliwości – znaczna część rtęci wciąż znajduje się we wraku.

Rtęć to pierwiastek, który nie ulega biodegradacji i może przetrwać w środowisku przez setki lat. Szczególnie niebezpieczna jest jej forma organiczna – metylortęć – która powstaje w wyniku działania mikroorganizmów i kumuluje się w łańcuchu pokarmowym, zwłaszcza u ryb. To właśnie ten aspekt budzi największy niepokój ekologów i mieszkańców regionu.

W maju 2025 roku norweska administracja wybrzeża przeprowadziła szczegółowe badania wraku przy użyciu zdalnie sterowanych pojazdów podwodnych, kamer 4K oraz zaawansowanych technik pomiarowych. Dzięki temu powstał trójwymiarowy model wraku i otaczającego go dna morskiego. Okazało się, że wiele pojemników z rtęcią zostało uszkodzonych już w momencie zatonięcia okrętu, a część substancji mogła przedostać się do osadów.

Dylemat norweskich władz

W 2026 roku norweskie służby podjęły próbę wydobycia części ładunku. Z wraku udało się wydobyć 22 pojemniki, z których 80 proc. było uszkodzonych i nieszczelnych. Na powierzchnię trafiło około pół tony rtęci, jednak podczas operacji część substancji przedostała się do wody.