Rośnie w siłę i rzuca wyzwanie Meloni. Kim jest Roberto Vannacci?
Roberto Vannacci na włoskiej scenie politycznej funkcjonuje od niespełna dwóch lat, a już stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych przedstawicieli na prawicy - głównie dzięki swoim poglądom dotyczącym wojny w Ukrainie, imigracji i kwestii społecznych.
Według najnowszych sondaży poparcie dla jego ugrupowania sięga 7,9 proc i daje mu drugie miejsce po prawej stronie tuż za partią Bracia Włosi Giorgii Meloni.
Liczę na efekt kuli śnieżnej. Nie spodziewałem się, że wzrost będzie aż tak gwałtowny - powiedział Vannacci dziennikarzom.
Były generał i attaché wojskowy w Moskwie
57-letni Roberto Vannacci jest byłym generałem włoskich sił specjalnych. Służył m.in. w Iraku i Afganistanie oraz w Afryce. W latach 2021–2022 był attaché wojskowym Włoch w Moskwie. Według Johna Formana, byłego attaché wojskowego Wielkiej Brytanii w Rosji, który poznał Vannacciego podczas jego służby w Moskwie, włoski oficer otwarcie podziwiał niektóre aspekty rosyjskiego państwa.
Vannacciemu podobała się m.in. idea „silnej ręki” i porządku, pochwalał fakt, że w rosyjskiej stolicy jego dzieci mogą bezpiecznie bawić się na placu zabaw, tak jak kiedyś we Włoszech. Vannacci nie wierzył również, że Putin zaatakuje Ukrainę.
Jeszcze pod koniec 2021 roku, gdy Rosja koncentrowała wojska w pobliżu ukraińskiej granicy, miał przekonywać, że do inwazji nie dojdzie. Według Formana robił to nawet w rozmowach z ambasadorem Włoch w Moskwie.
Nie miał wiarygodnych źródeł informacji i cierpiał na arogancję, nadmierną pewność siebie oraz łatwowierność – ocenił Forman.
Około trzech tygodni przed rozpoczęciem pełnoskalowej rosyjskiej inwazji Vannacci miał powiedzieć Formanowi podczas spotkania w moskiewskiej włoskiej restauracji, że Rosja nie zaatakuje Ukrainy.
Jego ocena była całkowicie błędna. Wpłynęła na to sympatia do Rosji i tamtejszego reżimu, brak szerszego rozumienia kontekstu historycznego, a być może także zbyt wysokie mniemanie o sobie i własne ego - powiedział były brytyjski attaché.
Wydalony z Rosji po inwazji
Po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku Vannacci znalazł się wśród 24 włoskich dyplomatów wydalonych z Rosji w maju tego samego roku. Była to odpowiedź Moskwy na wcześniejsze wydalenie rosyjskich dyplomatów przez Włochy. Moskiewskie doświadczenia stały się później jednym z elementów jego politycznego wizerunku.
Podczas pandemii Covid-19, po 15 miesiącach spędzonych w Rosji, Vannacci samodzielnie wydał książkę „Il Mondo al Contrario” („Świat na głowie”), która szybko stała się bestsellerem i wywołała debatę na temat jego poglądów społecznych oraz politycznych, a także stosunku do Rosji. Stracił dowództwo w armii i został zawieszony w obowiązkach przed przejściem na emeryturę.
„Nigdy nie zajmowałem stanowiska prorosyjskiego”
Dziś to właśnie polityka wobec Ukrainy jest jednym z najważniejszych elementów jego programu. Vannacci opowiada się za zakończeniem włoskiego wsparcia dla Kijowa, zniesieniem sankcji wobec Rosji. Krytykuje również dostawy broni dla Ukrainy, przekonując, że uderzają one w interesy europejskich państw.
Finansujemy Ukrainę, dajemy jej broń, drony, które bombardują rosyjskie rafinerie. W ten sposób uruchamiamy błędne koło, które obraca się przeciwko nam, wpływając na ceny energii. Jak pies, który gryzie własny ogon - ocenił.
Polityk stanowczo zaprzecza jednak, jakoby był prorosyjski. Nigdy nie zajmowałem stanowiska prorosyjskiego. Chodzi mi tylko o dobro Europy, bo w tej sytuacji to Europa i Włochy tracą.
Vannacci przyznaje jednocześnie, że utrzymuje kontakty z osobami mieszkającymi w Rosji: Mam jeszcze kilku przyjaciół, którzy mieszkają w Moskwie, rozmawiamy od czasu do czasu.
Rozłam z Salvinim i „koń trojański Rosji”
W 2024 roku Vannacci zdobył mandat do Parlamentu Europejskiego jako niezależny kandydat startujący z listy Ligi Matteo Salviniego. W lutym tego roku rozstał się jednak z ugrupowaniem i założył własną partię - National Future. Nowe ugrupowanie nie zawsze popiera działania rządu Meloni. Salvini, który wcześniej „otworzył Vannacciemu drogę do wielkiej polityki”, odebrał jego odejście jako zdradę.
Rosnące poparcie dla Vannacciego może mieć z kolei znaczenie dla Giorgii Meloni. Jej obóz polityczny w ostatnich latach umocnił się na włoskiej prawicy, m.in. dzięki mobilizacji wyborców wokół kwestii imigracji, polityki społecznej i wartości konserwatywnych. Vannacci próbuje przejąć część tego elektoratu. Jednocześnie jego stanowisko w sprawie Ukrainy wyraźnie różni się od polityki rządu Meloni, który opowiada się za dalszym wsparciem Kijowa.
Europejska Rada Stosunków Międzynarodowych określiła Vannacciego mianem „konia trojańskiego Rosji we Włoszech”. John Forman przestrzega, że ewentualne osłabienie włoskiego poparcia dla Ukrainy mogłoby mieć znaczenie nie tylko dla polityki wewnętrznej Włoch.
Jeśli Włochy zaczną wahać się w kwestii wsparcia dla Ukrainy, „ucieszy to Moskwę”, która dąży do podważenia jedności Europy – powiedział były brytyjski attaché.
Vannacci odrzuca zarzuty o działanie na rzecz Rosji. Jest również świadomy teorii spiskowych dotyczących źródeł swojego politycznego sukcesu. Jak sam mówi, pojawiają się opinie, że jest projektem ruchu MAGA Donalda Trumpa albo rosyjskich służb. Za najbardziej absurdalną uważa jednak teorię, według której jest „produktem francuskich służb specjalnych”.
Polityk przekonuje, że jego działalność finansowana jest przede wszystkim przez własnych zwolenników. Wskazuje na około 400 tys. euro wpłat partyjnych, pochodzących głównie ze składek członkowskich.
Vannacci gotowy na sojusz z Meloni?
Włoskie wybory parlamentarne w 2027 roku mogą zmusić prawicę do poszukiwania nowych porozumień. Vannacci deklaruje, że byłby otwarty na współpracę z Giorgią Meloni, ale stawia warunek: polityka musi być prawicowa.
Meloni wykluczyła na razie przedwyborczy sojusz z Vannaccim, jednak jego poparcie może okazać się istotne, jeśli po wyborach do utworzenia większości potrzebne będą głosy jego ugrupowania.
Nie tylko Ukraina. Radykalne poglądy społeczne
Poglądy Vannacciego wykraczają daleko poza politykę zagraniczną. Polityk prezentuje konserwatywne stanowisko również w kwestiach społecznych. W odniesieniu do związków osób tej samej płci deklaruje, że nie zlikwidowałby obowiązujących we Włoszech regulacji, ale chciałby je zmienić.
Rozszerzyłbym je także na relacje oparte na uczuciu i przyjaźni, które nie mają charakteru homoseksualnego ani nie wiążą się ze wspólnym pożyciem - stwierdził.
Jednocześnie zdecydowanie opowiada się za tradycyjnym modelem rodziny.
Uważamy, że jedyną formą rodziny jest ta, która powstaje w wyniku małżeństwa kobiety i mężczyzny i która umożliwia prokreację. Nie ma czegoś takiego jak prawo do posiadania dzieci – nie przysługuje ono nawet parom heteroseksualnym. Przeciwnie, z natury jest to przywilej.
Vannacci nie ukrywa, że jego ambicje polityczne są duże. Jego wynik w sondażach sprawia, że nie jest już wyłącznie politycznym eksperymentem włoskiej prawicy, a stał się graczem, którego Giorgia Meloni i Matteo Salvini muszą brać pod uwagę.
