Rusya’da Devlet Duması Seçimleri: Savaş Gölgesinde Oy Verme Süreci

Rusya’da seçmenler, 18-20 Eylül tarihlerinde parlamentonun alt kanadı Devlet Duması’nın 450 üyesini belirlemek için oy kullanacak.

Seçim, Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalini başlatmasından bu yana gerçekleştirilecek ilk parlamento seçimi olacak.

Devlet Başkanı Vladimir Putin’in desteklediği Birleşik Rusya Partisi’nin, sıkı biçimde kontrol edilen siyasi sistem içinde parlamentodaki üstünlüğünü koruması bekleniyor.

Devlet Duması üyeleri beş yıllığına seçiliyor.

450 sandalyenin yarısı ülke genelindeki parti listelerine verilen oylarla, diğer 225 sandalye ise tek üyeli seçim bölgelerinde yapılan oylamalarla belirlenecek.

Devlet araştırma şirketi VTsIOM’un ağustos sonunda yayımladığı ankette Birleşik Rusya yüzde 37 ile açık ara önde yer alırken, Komünist Parti yüzde 11,6 ile ikinci sırada yer aldı.

Birleşik Rusya’nın mevcut Duma’da 310 milletvekili bulunuyor. Parti, anayasa değişikliklerini diğer siyasi partilerin desteğine ihtiyaç duymadan geçirebilmesini sağlayan nitelikli çoğunluğu korumak için en az 300 sandalye kazanmak zorunda.

GERÇEK BİR MUHALEFET VAR MI?

Duma’ya yeniden girmesi beklenen diğer dört siyasi parti arasında Komünist Parti ile aşırı milliyetçi Rusya Liberal Demokrat Partisi de bulunuyor.

Ancak bu partilerin büyük bölümü Ukrayna savaşına destek veriyor ve kritik oylamalarda sıklıkla Birleşik Rusya ile aynı yönde hareket ediyor.

Rusya Yüksek Mahkemesi ise Ukrayna savaşına karşı çıkan ülkedeki tek kayıtlı siyasi parti olarak gösterilen liberal Yabloko’nun parti listesiyle seçime katılmasını engelledi.

Yabloko’nun bazı adayları tek üyeli seçim çevrelerinde yarışmayı sürdürüyor ancak bu adayların parlamentoya girebilme ihtimali düşük görülüyor.

“Yabancı ajan” olarak tanımlanan çok sayıda muhalif siyasetçinin de adaylığı engellendi.

Rusya genelinde faaliyet gösteren tek bağımsız seçim gözlem kuruluşu Golos, yıllarca süren resmi baskıların ardından 2025 yılında faaliyetlerine son verdi.

Moskova yönetimi ayrıca Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’nı (AGİT) seçimleri izlemek üzere ülkeye davet etmedi.

AGİT Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi, bu kararın Rusya’nın şeffaflık, demokratik hesap verebilirlik ve hukukun üstünlüğüne ilişkin uluslararası yükümlülüklerini yerine getirmeme eğiliminin devamı olduğunu bildirdi.

Kurum ayrıca 2021’deki son parlamento seçiminden bu yana siyasi katılım üzerindeki kısıtlamaların daha da artırıldığına dikkat çekti.

MOSKOVA ELEŞTİRİLERİ REDDEDİYOR

Rusya yönetimi ise seçim sistemine yönelik eleştirileri kabul etmiyor.

Yetkililer seçimlerin yasalara uygun biçimde gerçekleştirildiğini savunurken, Batılı ülkelerin Rusya’daki seçim sürecini itibarsızlaştırmaya ve oylamayı sekteye uğratmaya çalıştığını ileri sürüyor.

Seçimin en tartışmalı başlıklarından biri de oylamanın Ukrayna’nın Rusya kontrolündeki bölgelerinde yapılacak olması.

Rusya’nın 2014’te ilhak ettiği Kırım’ın yanı sıra Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson bölgelerinin Moskova’nın kontrolündeki kesimlerinde de oy kullanılacak.

Rus yetkililere göre güvenlik gerekçesiyle bazı bölgelerde oy verme işlemleri daha erken başladı.

Seçim, savaşın ekonomik ve güvenlik etkilerinin Rusya içinde giderek daha fazla hissedildiği bir dönemde gerçekleştiriliyor.

Son dönemde Rusya topraklarına yönelik Ukrayna İHA saldırılarının artması, akaryakıt altyapısında yaşanan hasar ve yeni seferberlik ihtimaline ilişkin endişeler toplumdaki savaş kaygısını yükseltti.

Reuters’ın aktardığı kamuoyu araştırmaları, savaşın gündelik yaşama etkilerinin seçmenler arasında giderek daha fazla hissedildiğini ve Kremlin’in seçime katılım oranını da kamuoyundaki savaş yorgunluğunun göstergelerinden biri olarak yakından izleyeceğini ortaya koyuyor.