Wojskowe świadczenia rzeczowe: Czy armia może zarekwirować prywatny samochód?

Kwestie potencjalnego zarekwirowania auta przez mundurowych w obliczu konfliktu zbrojnego tłumaczy rzecznik Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji, kpt. Michał Gełej. Podkreśla, że „takie sytuacje mogą dotyczyć systemowego gromadzenia zasobów informacyjnych, planowanych manewrów, a także zwalczania klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków”.

„Armia szuka pojazdów o konkretnej specyfikacji”

Kluczowym terminem jest tutaj ewidencja przedmiotów świadczeń rzeczowych, która służy wojsku do zachowania rozeznania w zasobach dostępnych na wypadek realnego konfliktu lub kryzysu - stwierdził, dodając, że „wbrew powszechnym obawom, nie mamy tutaj do czynienia z konfiskatą, czyli trwałym odebraniem mienia bez odszkodowania”.

Jest to raczej forma przymusowego najmu, realizowana w sytuacjach szczególnych. Armia najczęściej szuka pojazdów o konkretnej specyfikacji, które mogą wesprzeć logistykę lub transport w trudnym terenie - stwierdził rzecznik Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji.

Portal biznesinfo.pl, który opisuje sprawę, zwraca uwagę na to, że rejestracja auta w wojskowej bazie nie oznacza, że następnego dnia przed domem pojawi się oficer z kluczykami w dłoni. Powoduje natomiast, że na właściciela nałożone są konkretne obowiązki informacyjne. To m.in. konieczność powiadomienia organów o sprzedaży pojazdu, jak również jego trwałym uszkodzeniu.

Oznacza to, że cywilna mobilność staje się w momentach krytycznych „integralną częścią systemu obrony państwa”.

Rozporządzenie MON

Portal powołując się treść rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej wskazuje na istotną zmianę, jaka została wprowadzona w tym roku. Zarekwirowane może być 192 samochodów, 26 naczep oraz 15 maszyn. Warto zwrócić uwagę na to, że cztery razy więcej niż w poprzednim roku. Nie ma tu jednak mowy o tendencji wzrostowej, charakterystycznej dla symetrycznej reakcji na wzrost zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa.

Biznesinfo.pl przypomina bowiem, że jeszcze w 2024 roku limit wynosił aż 570 pojazdów. Co więcej, decyzja o udostępnieniu pojazdów armii nie odbywa się na zasadzie: wojsko wydaje rozkaz, obywatel musi go wykonać. „Decyzja o przeznaczeniu samochodu na cele obronne wydawana jest przez organ administracji samorządowej – wójta, burmistrza lub prezydenta miasta” - pisze portal. Ale i wtedy posiadaczowi auta wytypowanego do zarekwirowania przysługuje odwołanie, na które ma 14 dni.

Choć w obliczu eskalacji konfliktu na Wschodzie może się wydawać, że perspektywa przekazania pojazdu na użytek armii zyskuje w skali prawdopodobieństwa, to należy pamiętać, że tego typu sytuację są rzadkością.