Xe chen vào khoảng trống an toàn: Cách xử lý khi khoảng cách bị thu hẹp trên cao tốc

Giữ khoảng cách 70 m ở tốc độ 100 km/h, nhưng có xe chuyển vào khoảng trống khiến khoảng cách bị thu hẹp xuống 30-40 m, tôi làm thế nào?

Là người thường xuyên lái xe trên cao tốc, tôi hoàn toàn đồng tình với việc phải giữ khoảng cách an toàn và xử lý nghiêm những trường hợp cố tình bám sát xe phía trước.

Ở tốc độ 80, 100 hay 120 km/h, chỉ một vài giây mất tập trung hoặc một cú phanh bất ngờ của xe phía trước cũng có thể dẫn đến tai nạn nghiêm trọng, thậm chí tai nạn liên hoàn.

Vì vậy, khoảng cách giữa hai xe không đơn thuần là vài chục mét mặt đường. Đó chính là không gian và thời gian dành cho người lái nhận biết nguy hiểm, phản ứng và xử lý tình huống.

Theo quy định hiện hành được công bố, trong điều kiện mặt đường khô ráo, đường thẳng, bằng phẳng, tầm nhìn bảo đảm, khoảng cách an toàn tối thiểu tương ứng là: xe chạy 60 km/h phải giữ 35 m; trên 60 đến 80 km/h là 55 m; trên 80 đến 100 km/h là 70 m; trên 100 đến 120 km/h là 100 m. Khi trời mưa, có sương mù, đường trơn trượt, quanh co, đèo dốc hoặc tầm nhìn hạn chế, người lái còn phải chủ động tăng khoảng cách.

Tuy nhiên, giao thông trên cao tốc là một quá trình động, trong khi khoảng cách 35 m, 55 m, 70 m hay 100 m lại là những trị số cụ thể. Tôi có thể đang chạy 100 km/h và chủ động giữ đúng 70 m với xe phía trước. Nhưng một phương tiện ở làn bên cạnh vượt lên rồi chuyển vào chính khoảng trống ấy.

Chỉ trong vài giây, khoảng cách từ xe tôi đến xe mới phía trước có thể giảm xuống còn 30-40 m. Tôi không chủ động bám đuôi, nhưng tại thời điểm đó, nếu chỉ nhìn vào tốc độ và khoảng cách, xe tôi có thể đang ở dưới ngưỡng quy định.

Tương tự, khoảng cách có thể bị thu hẹp khi xe phía trước đột ngột giảm tốc, dòng phương tiện dồn lại, xe khác nhập làn hoặc trong quá trình người lái chuyển làn để vượt một phương tiện chạy chậm hơn.

Trong thực tế, người lái cũng có thể có xu hướng thu hẹp khoảng cách khi chuẩn bị vượt. Điều đó không có nghĩa "bám xe để vượt" là lý do hợp pháp để không giữ khoảng cách an toàn. Nhưng nó cho thấy cần phân biệt rõ một khoảng cách bị thu hẹp tức thời trong diễn biến giao thông với hành vi cố tình bám đuôi nguy hiểm trong một khoảng thời gian đủ dài.

Một câu hỏi khác rất thực tế là: Người lái xác định 55 m, 70 m hay 100 m bằng cách nào? Tốc độ có thể nhìn trực tiếp trên đồng hồ xe. Nhưng phần lớn ôtô không cung cấp cho người lái một con số chính xác cho biết xe phía trước đang cách 63 m hay 72 m.

Ở tốc độ 100 km/h, phương tiện di chuyển gần 28 m mỗi giây. Khoảng cách có thể thay đổi rất nhanh trong khi người lái còn phải quan sát xe phía trước, gương chiếu hậu, phương tiện hai bên, biển báo và điều kiện mặt đường.

Nếu cơ quan chức năng sử dụng camera và công nghệ để đo khoảng cách đủ chính xác làm căn cứ xử phạt, thì việc tổ chức giao thông cũng cần tạo điều kiện để người lái có thể nhận biết và chủ động tuân thủ khoảng cách: hệ thống biển báo, vạch xác định khoảng cách và các dấu hiệu hỗ trợ phải rõ ràng, dễ nhận biết.

Tôi cho rằng việc xem xét toàn bộ tình huống là cần thiết. Nếu xe đang giữ 70 m nhưng bị một xe khác chen vào phía trước, cần xem người lái sau đó có chủ động giảm tốc để tái lập khoảng cách hay tiếp tục bám sát. Nếu khoảng cách chỉ bị thu hẹp trong vài giây do tình huống khách quan thì bản chất khác với việc một xe duy trì khoảng cách nguy hiểm trong thời gian dài.

Chẳng hạn, nếu xe khác đột ngột chuyển vào khoảng trống an toàn phía trước, người lái phía sau có bao nhiêu thời gian hoặc quãng đường hợp lý để tái lập khoảng cách? Chứng cứ xử phạt sẽ là một hình ảnh tại một thời điểm hay một đoạn video thể hiện cả quá trình? Camera có ghi nhận được việc xe phía trước vừa chuyển làn hay không? Khi xe nhập làn, dòng phương tiện dồn lại hoặc người lái đang thực hiện thao tác chuyển làn, tiêu chí đánh giá sẽ như thế nào?

Nếu những tình huống này xảy ra thường xuyên trong thực tế, không nên để chúng mãi được giải quyết bằng sự linh hoạt của người thực thi trong từng vụ việc. Chúng cần được tổng kết, nghiên cứu và nếu cần thiết thì cụ thể hóa thành hướng dẫn, tiêu chí kỹ thuật hoặc điều chỉnh quy định để bảo đảm cách hiểu và áp dụng thống nhất.

Với quy định khoảng cách an toàn trên cao tốc, do đó, vấn đề không nên bị đơn giản hóa thành câu hỏi "có nên phạt hay not?". Hành vi cố tình bám đuôi ở tốc độ cao rõ ràng nguy hiểm và cần xử lý nghiêm.

Điều cần tiếp tục hoàn thiện là phạt ai, dựa trên dữ liệu nào, đo khoảng cách như thế nào, trong khoảng thời gian bao lâu và xử lý ra sao đối với những trường hợp khoảng cách bị thu hẹp do diễn biến khách quan của dòng giao thông.