Khoảng cách an toàn trên cao tốc: Từ kinh nghiệm cá nhân đến đề nghị tăng cường xử phạt

Có những xe chạy cao tốc 100 km/h nhưng chỉ cách xe phía trước vài chục mét. Thế nhưng người trong xe vẫn nghĩ mọi thứ hoàn toàn bình thường.

Thông tin lực lượng chức năng bắt đầu xử phạt lỗi không giữ khoảng cách an toàn trên một số tuyến cao tốc trọng điểm, cộng đồng tài xế chia thành hai luồng ý kiến khá rõ rệt. Một bên ủng hộ, một bên lo lắng. Người ủng hộ cho rằng đã đến lúc phải siết chặt vì tình trạng xe chạy bám đuôi trên cao tốc diễn ra quá phổ biến. Người lo lắng lại đặt câu hỏi: làm sao biết mình đang cách xe phía trước 55 m hay 100 m để tránh bị xử phạt?

Là người có giấy phép lái xe B2 từ năm 2010, đã trải qua hàng chục nghìn km trên quốc lộ, cao tốc, tôi hiểu cả hai tâm trạng đó. Nhưng điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất không phải là mức phạt, mà là tại sao đến tận bây giờ chúng ta mới thực sự quan tâm đến khoảng cách an toàn? Trong khi đáng lẽ đó phải là điều đầu tiên mỗi người nghĩ tới khi cầm vô lăng.

Tôi từng có thời gian dài nghĩ rằng mình lái xe khá tốt: đi nhiều, lái nhiều, xử lý nhiều tình huống, kinh nghiệm ngày càng dày. Giống như rất nhiều tài xế khác, tôi từng tin rằng chỉ cần tập trung là có thể phản ứng kịp trước mọi tình huống. Cho đến một lần tôi chứng kiến một vụ va chạm liên hoàn trên cao tốc. Khoảng cách giữa các xe khi đó nhìn bằng mắt thường có vẻ hoàn toàn bình thường. Không ai nghĩ sẽ xảy ra tai nạn. Thế nhưng, chỉ một chiếc xe phía trước giảm tốc đột ngột, cả đoàn xe phía sau lập tức rơi vào tình trạng hỗn loạn. Tiếng phanh rít, va đập, tiếng còi liên tục... mọi thứ diễn ra chỉ trong vài giây.

>> Nguyên tắc 4 giây giúp tôi tránh dính lỗi khoảng cách an toàn trên cao tốc

Hôm đó, tôi mới hiểu một điều rất đơn giản: kinh nghiệm của người lái không thể chiến thắng các quy luật vật lý. Ở tốc độ 100 km/h, mỗi giây chiếc xe đã đi được gần 28 m. Chỉ riêng thời gian nhận biết nguy hiểm và đưa chân từ chân ga sang chân phanh cũng đủ để xe lao đi thêm hàng chục mét. Con người thường đánh giá quá cao khả năng phản ứng của bản thân. Nhưng tai nạn giao thông lại không cho phép chúng ta sai dù chỉ một lần.

Theo kinh nghiệm cá nhân của tôi, điều nguy hiểm nhất trên cao tốc là cảm giác chủ quan. Đường rộng, mặt đường đẹp, làn xe rõ ràng, không có xe máy, không có giao cắt, tất cả khiến não bộ vô thức cảm thấy an toàn hơn thực tế. Khi đó, người lái bắt đầu giảm cảnh giác. Khoảng cách giữa các xe ngày càng ngắn lại. Có những xe chạy 100 km/h nhưng chỉ cách xe phía trước vài chục mét. Thế nhưng người trong xe vẫn nghĩ mọi thứ hoàn toàn bình thường.

Một trong những lý do khiến nhiều tài xế không duy trì khoảng cách đúng quy định là tâm lý "sợ bị chen vào". Đây là hiện tượng rất phổ biến. Bạn giữ khoảng cách 70 m, nhưng một chiếc xe từ làn bên trái bất ngờ chuyển vào. Khoảng cách lập tức giảm xuống một nửa. Bạn giảm tốc để tạo khoảng trống mới nhưng một chiếc xe khác tiếp tục chen vào. Cứ như vậy lặp đi lặp lại, cuối bạn cứ tụt dần lại phía sau.

Sau hơn 15 năm cầm lái, tôi rút ra một kết luận: người lái xe giỏi không phải người xử lý tình huống xuất sắc nhất, mà là người ít phải xử lý tình huống nhất. Người lái xe giỏi luôn tạo cho mình khoảng đệm an toàn. Họ không chạy sát đuôi xe khác. Không cố bám theo để nhanh hơn vài giây. Không đánh cược với rủi ro. Khoảng cách an toàn thực chất là một khoản đầu tư. Bạn bỏ ra vài giây, đổi lại là cơ hội tránh được một tai nạn. Bạn chấp nhận chậm hơn một chút. Đổi lại là khả năng đưa gia đình về nhà bình an. Nếu tính toán theo kiểu kinh tế, đó là khoản đầu tư có lợi nhất mà một tài xế có thể thực hiện.

Những ngày qua, nhiều diễn đàn ôtô xuất hiện câu hỏi: "Làm sao để không bị phạt vi phạm khoảng cách?". Theo quy định hiện hành, hành vi không giữ khoảng cách an toàn trên cao tốc có thể bị phạt từ 4 đến 6 triệu đồng và bị trừ điểm giấy phép lái xe; nếu gây tai nạn, mức xử phạt còn cao hơn nhiều. Tuy nhiên, dù mức phạt là 4 triệu hay 40 triệu đồng thì cũng không thể so sánh với giá trị của một mạng người.

Việt Nam đang bước vào thời kỳ phát triển mạnh hệ thống cao tốc. Những cung đường hiện đại ngày càng nhiều. Thời gian di chuyển giữa các địa phương ngày càng rút ngắn. Nhưng hạ tầng chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại nằm ở ý thức của người tham gia giao thông. Một quốc gia văn minh được đo bằng cách con người ứng xử trên những tuyến cao tốc đó. Giữ khoảng cách không làm chúng ta nghèo đi, không làm hành trình dài thêm bao nhiêu, không làm công việc chậm lại đáng kể. Nhưng nó có thể giúp tránh một vụ tai nạn, cứu một gia đình khỏi bi kịch.

Bởi vậy, tôi ủng hộ việc tăng cường xử lý lỗi không giữ khoảng cách trên cao tốc. Không phải vì muốn có thêm những biên bản xử phạt. Mà vì tôi mong sẽ có ít hơn những cuộc điện thoại báo tin dữ từ bệnh viện, ít hơn những ca cấp cứu trong đêm, ít hơn những gia đình phải gánh chịu mất mát, và nhiều hơn những chuyến xe bình an trên những tuyến đường đang ngày một hiện đại của đất nước.

Vũ Thị Minh Huyền