Türkiye ile ABD arasında uzun süredir devam eden F-16 tedarik ve modernizasyon görüşmelerinde yeni bir temas süreci başladı. Al-Monitor’a konuşan ve müzakereler hakkında bilgi sahibi bir kaynağa göre, iki ülke arasındaki görüşmeler yeniden başlatılırken temasların Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasında New York’ta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında gerçekleşmesi beklenen görüşme öncesinde hız kazandığı belirtildi.
Görüşmelerin yeniden başladığı bilgisi henüz Türkiye Milli Savunma Bakanlığı veya ABD Savunma Bakanlığı tarafından resmî olarak açıklanmış değil. Bu nedenle mevcut gelişme, iki ülke arasında teknik düzeyde yeniden hareketlenen müzakere süreci olarak değerlendiriliyor.
Türkiye’nin mevcut F-16 dosyasındaki temel başlıklardan biri, 40 adet yeni F-16 Block 70 savaş uçağının tedariki.
Ankara’nın ilk talebi yeni uçakların yanı sıra mevcut F-16 filosunun modernizasyonunu da kapsayan daha geniş bir paketti. Ancak süreç içerisinde paketin kapsamı değişti ve Türkiye’nin 79 adet modernizasyon kiti tedarikinden vazgeçtiği, yeni uçak alımının ise devam ettiği bildirildi.
Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler’in daha önce yaptığı açıklamalara göre Türkiye, 40 yeni F-16 için yaklaşık 1,4 milyar dolarlık ön ödeme gerçekleştirdi. Güncel paketin toplam maliyetinin ise uçaklar ve ilgili mühimmat/ekipman kalemleriyle birlikte yaklaşık 6,5-7 milyar dolar seviyesinde olduğu ifade edildi.
ABD’den alınması planlanan modernizasyon kitlerinin kapsamının değişmesiyle birlikte Türk Hava Kuvvetlerindeki mevcut F-16’ların modernizasyonunda millî çözümlerin ağırlığı arttı.
TUSAŞ tarafından yürütülen yapısal çalışmalar kapsamında uçakların gövde ömrünün artırılması hedeflenirken, ASELSAN ve diğer Türk savunma sanayii şirketlerinin geliştirdiği sistemler de modernizasyon sürecine dahil ediliyor.
Özellikle ÖZGÜR projesi, F-16 filosunun millî aviyonik sistemlerle modernizasyonundaki ana programlardan biri konumunda.
Program kapsamında ASELSAN tarafından geliştirilen MURAD AESA radarı, millî görev bilgisayarı, millî IFF ve çok fonksiyonlu renkli göstergeler gibi sistemlerin kullanılması planlanıyor. TUSAŞ’ın yapısal iyileştirme çalışmalarında ise uçak başına çok sayıda yapısal parçanın yenilenmesiyle hizmet ömrünün artırılması hedefleniyor.
Türkiye’nin sipariş ettiği yeni F-16’ların teslimat takvimine ilişkin ayrıntılar ise henüz netleşmiş değil.
Lockheed Martin, Eylül ayında Türkiye için üretilecek F-16 Block 70 uçaklarının üretim slotu ve ilk teslimat tarihi konusunda kesin bir takvim paylaşmadı. Şirket, F-16 Block 70’in Türkiye için uygun işletme ve yaşam döngüsü maliyetleri ile gelişmiş hava muharebe kabiliyetlerini bir arada sunduğunu belirtti.
Dolayısıyla yeniden başlayan görüşmelerin önemli başlıklarından birinin yalnızca fiyat değil, teslimat takvimi ve teknik kapsam olması bekleniyor.
F-16 görüşmelerindeki yeni hareketlilik, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında New York’ta gerçekleştirdiği temaslar sırasında gündeme geldi.
Al-Monitor’un aktardığı bilgilere göre iki ülke arasındaki teknik temaslar, Erdoğan ile Trump arasında gerçekleşmesi beklenen görüşme öncesinde yeniden başladı. İki liderin görüşmesinin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine ilişkin süreçte farklı açıklamalar bulunurken, Türk ve ABD’li yetkililerin çeşitli temaslar yürütmesi bekleniyordu.
Bu nedenle F-16 dosyası, iki ülke arasındaki savunma ilişkilerinin yeniden ele alındığı daha geniş diplomatik temasların bir parçası olarak öne çıkıyor.
F-16 görüşmelerinin yeniden başlaması, Türkiye’nin ABD ile savunma ilişkilerindeki diğer başlıkların da yeniden gündeme geldiği bir döneme denk geliyor.
Türkiye’nin F-35 programına dönüşü ve CAATSA yaptırımları konusunda da ABD tarafında farklı açıklamalar yapılmaya devam ediyor. ABD Temsilciler Meclisi üyesi Darrell Issa, Eylül ayında yaptığı açıklamada Türkiye’nin F-16 filosunun modernizasyonunun önceliklendirilmesi gerektiğini belirtirken, S-400 kaynaklı yaptırım meselesinin çözümüne ilişkin temaslardan da söz etti.
Bununla birlikte bu açıklamalar, Türkiye’nin F-35 programına yeniden dahil olduğu veya CAATSA yaptırımlarının kaldırıldığı anlamına gelmiyor. Bu başlıklarda henüz kamuoyuna açıklanmış kesin bir anlaşma bulunmuyor.
F-16 Block 70 tedariki, Türkiye’nin savaş uçağı filosunda önümüzdeki yıllardaki geçiş döneminin önemli unsurlarından biri olacak.
Yeni F-16’ların mevcut filonun belirli bölümünü desteklemesi planlanırken, Türkiye aynı dönemde KAAN’ın geliştirme ve seri üretim sürecini de sürdürüyor. Böylece Türk Hava Kuvvetlerinin mevcut F-16 filosunun modernizasyonu, yeni F-16 Block 70 tedariki ve uzun vadede KAAN’ın hizmete girmesi birbirini takip eden farklı aşamalar oluşturuyor.
Bu süreçte F-16’ların millî sistemlerle modernize edilmesi de önem taşıyor. Özellikle ÖZGÜR kapsamında geliştirilen aviyonik ve görev sistemlerinin mevcut uçaklara entegre edilmesi, Türkiye’nin filosundaki uçakların kullanım ömrünü ve kabiliyetlerini geliştirmeye yönelik çalışmaların devam ettiğini gösteriyor.
Türkiye ile ABD arasında F-16 görüşmelerinin yeniden başlaması, yaklaşık 40 yeni F-16 Block 70 uçağının tedarik sürecinde yeni bir müzakere dönemine işaret ediyor.
Ancak şu aşamada yeni bir anlaşma imzalandığı, fiyat konusunda mutabakata varıldığı veya teslimat takviminin kesinleştirildiği yönünde resmî bir açıklama bulunmuyor.
Önümüzdeki dönemde görüşmelerin özellikle yeni F-16’ların üretim ve teslimat takvimi, teknik konfigürasyon, mevcut uçakların modernizasyonu ve Türkiye-ABD savunma ilişkilerindeki diğer başlıklarla nasıl şekilleneceği takip edilecek.
