Yunanistan ve Güney Kıbrıs, Türkiye’nin olası tepkileri nedeniyle Great Sea Interconnector projesinin rotasını değiştirmeyi değerlendiriyor

Atina ve Paris’in, Türkiye’den gelebilecek olası tepkiler nedeniyle, Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasında kurulması planlanan “Great Sea Interconnector” (GSI) elektrik kablo hattının rotasını değiştirmeyi değerlendirdiği belirtiliyor.

“Kathimerini” gazetesi, iki ülkenin, Türkiye’nin itirazları ve Doğu Akdeniz’de yapılması planlanan yeni deniz tabanı araştırmaları öncesinde GSI güzergâhında “sınırlı bir yeniden tasarım” yapılması konusunda görüş birliğine vardığını vurgularken, Atina’nın, ayrıca Girit’in güneyi ve batısında karasularını 12 deniz miline çıkarma seçeneğini de gündeminde tuttuğunu, zamanlaması konusunda değerlendirmeler yaptığını yazdı.

Fransız altyapı yatırım şirketi Meridiam, Ağustos ayında projenin yüzde 66 hissesini satın almış, Fransız kablo üreticisi Nexans ise kablo döşeme işlemini gerçekleştirmek üzere seçilmişti.

Kaçış yolu

İki ülkenin de, uluslararası hukuk ve Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin sunduğu seçenekleri değerlendirdiği, gelişmelerin, daha geniş bölgesel ve uluslararası koşullara bağlı olarak yılsonundan önce ortaya çıkabileceği ifade ediliyor.

Habere göre, üzerinde çalışılan yeni güzergâhın, Ankara’nın 15 Ağustos’ta Meis’in güneyinde ilan ettiği “Fethiye-Kaş Deniz Parkı” kapsamındaki bölgelerden kaçınacak şekilde planlanması öngörülüyor. İki ülke de böylelikle, Türkiye’nin bölgede yetki iddiasında bulunarak faaliyetlerin durdurulmasını talep etmesi ihtimalini azaltmak ve elektrik bağlantısı projesinin önüne yeni engeller çıkmasını önlemek istediği öne sürülüyor. Haberde, Yunan tarafının söz konusu değişikliği herhangi bir Türk yetki alanının tanınması şeklinde değerlendirmediği, kararın projeye ilişkin jeopolitik ve operasyonel risklerin azaltılmasına yönelik olduğu vurgulandı.

Yine 12 mil hevesleri

Atina’nın gündemindeki bir diğer başlığın ise, Yunanistan’ın karasularının genişletilmesi olduğu bildirildi. Kathimerini gazetesinin haberine göre Yunanistan, Kaşot ve Karpaz’ın doğusunda yeni deniz tabanı araştırmaları başlamadan önce Girit’in güneyi ve batısındaki karasularını 12 deniz miline çıkarabilir. Böyle bir adımın, Türkiye’nin Ege dışındaki bir bölgede vereceği tepkinin görülmesini sağlayabileceği değerlendirmesi yapılıyor.

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 1995 tarihli kararı, Yunanistan’ın Ege’de karasularını 12 deniz miline çıkarması halinde hükümete askerî tedbirler dahil gerekli görülecek önlemleri alma yetkisi veriyor. Yunanistan’da bu karar yaygın olarak “casus belli” olarak nitelendiriliyor.

Ankara’nın itirazı

Kathimerini’nin aktardığına göre Ankara, çalışmalar konusunda Türkiye’ye yalnızca bildirimde bulunulmasının yeterli olmadığını, kendi yetki alanında olduğunu değerlendirdiği bölgelerde yapılacak faaliyetler için Ankara’dan izin alınması gerektiğini savunuyor. Bu da, GSI kapsamında gerçekleştirilmesi gereken deniz tabanı araştırmalarının yeniden başlaması öncesinde önem taşıyor. Projenin bir sonraki kritik aşamasının, Kaşot ve Karpaz’ın doğusundaki bölgelerde yapılacak çalışmalar olduğu belirtiliyor. Araştırmaların bir Fransız gemisi tarafından gerçekleştirilmesi bekleniyor. Yunanistan ile Fransa’nın, bölgede yeni bir gerilim yaşanmadan projenin sonraki aşamalarının nasıl ilerletilebileceği konusunda temaslarını sürdürdüğü, Paris’in çeşitli öneriler sunduğu, önerilerin ortak noktasının, çalışmaların sorunsuz yapılabilmesi için en azından Türkiye’nin fiilî toleransının gerektiği değerlendirmesinin yer aldığı aktarıldı.

Son dönemde Ege’de veri kabloları için araştırma yapan gemilere yönelik Türk müdahalelerinin kaydedildiği öne sürülürken, bu gelişmelerin, GSI kapsamındaki yeni çalışmalar konusundaki endişeleri artırdığı belirtildi.

Güney Kıbrıs projeden emin değil

Gazetenin haberinde, gelişmeler Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’ni de doğrudan ilgilendirdiği, GSI’ın kritik bölümünün, Kıbrıs’ı Yunanistan üzerinden Avrupa elektrik sistemine bağlaması planlanan hattan oluştuğu hatırlatılırken, jeopolitik riskleri bulunan projenin getirisinin “sınırlı” olduğu konusunda şüphelere dikkat çekildi. Haberde, Kıbrıs tarafında projenin ekonomik getirileri ile taşıdığı jeopolitik riskler arasındaki denge konusunda soru işaretleri bulunduğu belirtildi.