ABD, Danimarka ve Grönland Arasında Yeni Güvenlik Anlaşması İmzalandı

ABD, Danimarka ve Grönland, ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland üzerinde kontrol sağlama yönündeki açıklamalarının ardından aylarca süren gerilimi azaltmayı amaçlayan yeni bir güvenlik anlaşması imzaladı.

22 Eylül’de New York’taki Birleşmiş Milletler Genel Merkezi’nde imzalanan anlaşma, ABD ile Danimarka arasında Grönland’ın savunmasına ilişkin 1951 tarihli anlaşmayı genişletiyor. Yeni düzenlemeyle Arktik ve Kuzey Atlantik bölgesindeki askeri işbirliğinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Anlaşma kapsamında ABD’ye Grönland’da iki yeni askeri tesis kurma hakkı tanınıyor.

Bunlardan biri adanın güneyindeki Narsarsuaq’ta, diğeri ise doğu kıyısındaki Mestersvig’de kurulacak. ABD ayrıca Grönland’daki mevcut tek aktif Amerikan askeri tesisi olan Pituffik Uzay Üssü’nü genişletebilecek.

ABD’ye ait uçak ve gemiler de Grönland’ın tamamında, kara suları dahil olmak üzere, uçuş, iniş ve deniz altı faaliyetleri konusunda geniş erişim haklarına sahip olacak.

Anlaşmada Grönland’a konuşlandırılabilecek ABD askerlerinin sayısına ya da yeni üslerin ne zaman faaliyete geçeceğine ilişkin herhangi bir takvim yer almıyor.

NATO’NUN ARKTİK’TEKİ VARLIĞI ARTACAK

Anlaşma, NATO’nun Arktik bölgesindeki askeri varlığının güçlendirilmesini de destekliyor. Danimarka ise bölgedeki kendi savunma kapasitesini artırmayı taahhüt ediyor.

Grönland’ın gelecekte bağımsızlığını ilan etmesi halinde de NATO üyeliğinin sürdürülmesi öngörülüyor. Yeni devletin üyelik için yeniden başvurması gerekmesi durumunda Danimarka ve Grönland’ın bu süreci güvence altına alması bekleniyor.

NATO üyesi olmayan ülkelerin ise Grönland’da sürekli askeri varlık bulundurmasına izin verilmeyecek.

Anlaşmada Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkının korunduğu özellikle belirtiliyor.

ABD’nin Grönland’daki faaliyetlerini yürütürken yerel topluma ve Grönland halkının yaşam biçimine saygı göstermesi gerektiği ifade ediliyor.

Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen de anlaşmanın Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkını tanıdığını belirtirken, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen anlaşmanın Danimarka Krallığı’nın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterdiğini söyledi.

MADENLER VE DOĞAL KAYNAKLAR ANLAŞMANIN DIŞINDA

Anlaşmada ABD’nin Grönland’ın madenleri ve doğal kaynak sektöründeki olası yatırımlarına ilişkin özel bir düzenleme bulunmuyor.

Buna karşılık stratejik sektörlerde yapılacak yabancı yatırımlara sınırlama getiriliyor.

NATO üyesi ülkeler, NATO ortakları veya Avrupa Birliği dışındaki yatırımcıların Grönland’daki hassas sektörlerde kontrol ya da önemli nüfuz sahibi olmasına izin verilmeyecek.

Bu kuralların uygulanması için yabancı yatırımlar Grönland yönetimi tarafından denetlenecek.

ANLAŞMANIN SÜRESİ SINIRLANDIRILMADI

Anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için Danimarka ve Grönland’daki gerekli parlamento süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.

Anlaşmada herhangi bir sona erme tarihi bulunmuyor. Metinde değişiklik yapılabilmesi için ise tarafların karşılıklı mutabakat sağlaması gerekiyor.

Yeni düzenleme, ABD’nin Grönland’daki askeri varlığını genişletirken Arktik güvenliğinin daha güçlü biçimde NATO çerçevesine taşınması açısından da dikkati çekiyor.