Việc nhìn riêng vào con số cholesterol trong tôm để kết luận ăn tôm tăng mỡ máu là chưa đầy đủ, quan trọng là kiểm soát khẩu phần, cách chế biến và tổng lượng chất béo bão hòa trong chế độ ăn.
Bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy, cựu bác sĩ trưởng của Đội tuyển Quốc gia và U23 Việt Nam, cho biết tôm là thực phẩm giàu protein, ít chất béo và cung cấp nhiều dưỡng chất như vitamin B12, selen, omega-3 và astaxanthin. Tuy nhiên, nhiều người vẫn hạn chế tôm vì lo ngại hàm lượng cholesterol trong loại hải sản này có thể làm tăng mỡ máu và gây hại cho tim. Thực tế, thực phẩm nhiều cholesterol không đồng nghĩa làm tăng mỡ máu.
Theo dữ liệu dinh dưỡng của Bộ Nông nghiệp Mỹ, khoảng 85 g tôm có thể chứa hơn 150 mg cholesterol. Khi lượng cholesterol từ thức ăn thay đổi, cơ thể có cơ chế điều chỉnh để duy trì cân bằng. Việc nhìn riêng vào con số cholesterol trong tôm để kết luận rằng ăn tôm sẽ làm tăng mỡ máu là chưa đầy đủ.
Ngược lại, tôm cung cấp protein chất lượng cao nhưng tương đối ít chất béo. Một số loại tôm còn cung cấp các axit béo omega-3, selen và astaxanthin. Omega-3 đóng vai trò quan trọng đối với nhiều chức năng của cơ thể, trong khi selen tham gia vào hoạt động của hệ thống chống oxy hóa. Astaxanthin là một nhóm sắc tố hữu cơ tự nhiên tạo nên màu đỏ cam đặc trưng của tôm khi được nấu chín, có đặc tính chống oxy hóa và đang được nghiên cứu về nhiều tác động sinh học.
Thay vì quá lo lắng về cholesterol trong tôm, nên tập trung vào chất lượng tổng thể của chế độ ăn, lượng chất béo bão hòa, chất xơ, cân nặng và mức độ vận động. Nên ưu tiên tôm luộc, hấp hoặc nấu canh, ăn cùng nhiều rau củ và thực phẩm giàu chất xơ, hạn chế tôm chiên, tôm tẩm bột hoặc chế biến cùng nhiều bơ, mỡ. Hạn chế các loại nước chấm hoặc sốt chứa nhiều đường, chất béo và muối. Ăn đa dạng các nguồn protein thay vì chỉ tập trung vào một loại thực phẩm.
Không có một lượng tôm cố định phù hợp với tất cả mọi người. Nhu cầu phụ thuộc vào tổng khẩu phần, tuổi, tình trạng sức khỏe và mục tiêu dinh dưỡng. Với người khỏe mạnh, tôm hoàn toàn có thể xuất hiện trong chế độ ăn cân bằng. Người có cholesterol cao thường không cần loại bỏ hoàn toàn tôm khỏi thực đơn. Nếu đang điều trị rối loạn mỡ máu, người bệnh nên tuân thủ chế độ ăn và thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ. Nhìn chung, ăn với khẩu phần phù hợp, ưu tiên cách chế biến ít dầu mỡ và kết hợp với rau củ sẽ giúp tận dụng giá trị dinh dưỡng của tôm mà vẫn phù hợp với chế độ ăn tốt cho sức khỏe tim mạch.
Tôm được chiên với nhiều dầu, bơ hoặc kết hợp với các loại sốt nhiều chất béo, tổng lượng năng lượng và chất béo của món ăn tăng đáng kể. Do đó, nếu đang quan tâm đến cholesterol hoặc sức khỏe tim mạch, thay vì loại bỏ hoàn toàn tôm, nên chú ý đến cách chế biến và những thực phẩm ăn kèm.
Tôm là một trong những thực phẩm có thể gây dị ứng. Phản ứng có thể biểu hiện bằng ngứa, nổi mề đay, phát ban, nôn ói hoặc đau bụng. Trong trường hợp nghiêm trọng, người bệnh có thể bị phản vệ với các dấu hiệu như sưng môi, lưỡi hoặc họng, khó thở, chóng mặt, tụt huyết áp. Nếu xuất hiện những dấu hiệu nghiêm trọng sau khi ăn tôm, cần đến cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu ngay. Với trẻ lần đầu ăn tôm hoặc thực phẩm có nguy cơ gây dị ứng, cha mẹ nên cho trẻ thử một lượng nhỏ và theo dõi phản ứng. Nếu trẻ xuất hiện dấu hiệu bất thường sau khi ăn, cần ngừng thực phẩm nghi ngờ và đưa trẻ đi khám khi cần thiết.
Khi mua tôm, nên chọn những con còn tươi, thân chắc, vỏ sáng và không có mùi bất thường. Không nên sử dụng tôm có mùi hôi hoặc mùi khai giống amoniac, thân mềm nhũn, đổi màu bất thường hoặc có dấu hiệu phân hủy. Tôm sau khi mua cũng cần được bảo quản lạnh phù hợp và nấu chín trước khi ăn để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn.
