Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) yoksulluk nafakasına ilişkin kritik iptal kararının gerekçesi Resmî Gazete’de yayımlandı. Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin başvurusu üzerine konuyu görüşen Yüksek Mahkeme, Türk Medeni Kanunu’nun 175’inci maddesinde yer alan ve boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek tarafın diğer taraftan mali gücü oranında “süresiz olarak” nafaka isteyebilmesine imkân tanıyan ibareyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.
AYM, iptal hükmünün Resmî Gazete’de yayımlanmasından 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi. Kararın 30 Eylül 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla 9 aylık süre de başladı. İptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek. Ancak bu sürede mevcut nafaka sisteminin nasıl işleyeceği, devam eden davaların ve geçmişte bağlanan nafakaların ne olacağı da gündemde. Avukat Süreyya Kardelen Yarli ile Avukat Şükran Eroğlu nafaka ile ilgili merak edilen soruları Milliyet için yanıtladı.
‘Mevcut sistem sürecek’
■ Dokuz aylık sürede ne olacak?
Avukat Süreyya Kardelen Yarli: İptal hükmünün yürürlüğe gireceği 30 Haziran 2027’ye kadar mevcut nafaka hükümleri uygulanmaya devam edecek. Bu süreçte devam eden davalar askıya alınmayacak, mevcut düzenleme üzerinden ilerleyecek ve kararlar verilecek. Dokuz aylık süre, yeni bir yasal düzenleme yapılabilmesi ve bu süreçte hukuki boşluk oluşmaması açısından önem taşıyor.
■ Yeni dava açılabilecek mi?
Davalar açılmaya ve görülmeye devam edecek. Mahkemeler mevcut mevzuata göre karar verecek. Şu anda nafakanın hangi sürelerle sınırlandırılacağını belirleyen yeni bir kanun yürürlükte değil. Kamuoyuna yansıyan birtakım formüller var ancak bunların hiçbiri bugün için kesinleşmiş bir yasal düzenleme değil.
■ Süresiz nafaka sona eriyor mu?
Hayır. Yıllar önce boşanmış ve uzun süredir nafaka alan bir kişinin nafakasının bu karar nedeniyle kendiliğinden sona ereceğini bugün için söyleyemeyiz. Yeni düzenlemeyle netleşecek.
‘Mağduriyet yaşanabilir’
■ Geçmişte bağlanan nafakaları kapsayabilir mi?
Hukuken yeni düzenlemenin geriye dönük uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca değerlendirilmesi gereken bir konu. Kural olarak düzenlemenin yürürlüğe girdikten sonraki süreç açısından sonuç doğurması beklenir. Kanun koyucu geçmişte verilmiş nafaka kararlarını da kapsayan özel bir geçiş hükmü getirir mi, bunu bugün bilmiyoruz.
■ Geçmiş nafakalar kapsama alınırsa nasıl bir tablo ortaya çıkabilir?
Geriye dönük olursa çok büyük mağduriyet yaşanabilir. Bir anda insanlar nafakanın kaldırılması talebiyle mahkemelere başvurabilir. Nafakayla hayatını sürdüren bir kadın, aniden kesilmesi halinde nasıl yeni bir düzen kuracak? Ciddi bir mağduriyetin yanı sıra hukuki bir karmaşa da yaratabilir.
■ Kısa süreli evlilikler ne olacak?
Bir evliliğin kısa sürmüş olması, boşanmanın ekonomik sonuçlarının da kısa sürede ortadan kalkacağı anlamına gelmez. Örneğin evlilik 1 yıl sürmüş olabilir ancak kadın bu evlilik nedeniyle çalışma hayatından uzaklaşmış ya da ekonomik olarak ciddi bir kayba uğramış olabilir.
■ Hakimin takdir yetkisi önemli mi?
Hakime takdir yetkisi verilirse kişinin mevcut ekonomik ve sosyal koşulları değerlendirilerek nafakanın devam edip etmeyeceğine somut olaya göre karar verilebilir.
‘Her kadının ekonomik koşulu aynı değil’
■ Süresiz nafakanın kaldırılması kadınları nasıl etkileyebilir?
Avukat Şükran Eroğlu: Kadınların mağduriyeti söz konusu olabilir. Uzun süreli evliliklerde kadının yeniden iş bulamaması halinde farklı düzenlemeler yapılacağı yönünde birtakım söylemler var. Ancak engelli bir kadın olabilir, eğitim imkânlarına erişememiş ve bu nedenle iş bulamayan bir kadın olabilir. Her kadının koşulu aynı değil.
■ Kişi ekonomik durumunu göstererek nafakanın devamını isteyebilir mi?
Bunun cevabı tamamen yeni kanunun nasıl düzenleneceğine bağlı. Kişi maddi koşullarını ortaya koyarak nafakanın devamını isteyebilir ancak bunun mümkün olup olmayacağını yeni kanunun hükümleri belirler. Eğer kanun açık biçimde “süresiz nafakaya hükmedilemez” der ve nafakanın yalnızca belirli süreyle veya toplu olarak ödenebileceğini düzenlerse mahkemelerin süresiz nafaka kararı verme imkânı da ortadan kalkabilir.
■ Nafaka alanlara “Şu tarihte sona erecek” denilebilir mi?
Hayır. Geçmişte verilen kararların etkilenip etkilenmeyeceği, devam eden nafakaların durumu ve mahkemelerin bundan sonra hangi koşullarda nafakaya hükmedebileceği, yeni düzenlemenin yanı sıra iptal hükmünün yürürlüğe girmesiyle netleşecek.
■ Yeni düzenlemede nafaka süresi evlilik süresine göre mi belirlenecek?
