TP HCMÔng Sỹ, 66 tuổi, tổn thương thận cấp gây suy thận giai đoạn cuối, sau 7 tuần lọc máu đã hồi phục dần nên không phải chạy thận cả đời.
Ông Sỹ đến Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7 trong tình trạng suy đa cơ quan, thiếu máu, phù toàn thân, tràn dịch màng phổi và màng tim. Kết quả siêu âm cho thấy cấu trúc tủy - vỏ thận kém, độ lọc cầu thận (eGFR) còn 8,8 mL/phút/1,73m² (bình thường trên 90 mL/phút/1,73m²), tương đương suy thận giai đoạn cuối. Ông phải lọc máu cấp cứu để kiểm soát tình trạng ứ dịch và duy trì sự sống.
BS.CKI Đỗ Thị Hằng, Trưởng đơn vị Nội thận - Lọc máu, cho biết ông Sỹ mắc bệnh thận mạn, sau đợt sốt xuất huyết bị tổn thương thận cấp nặng khiến chức năng thận suy giảm đột ngột. Êkíp xây dựng phác đồ điều trị vừa kiểm soát tình trạng quá tải dịch, rối loạn điện giải, vừa tìm cách bảo tồn tối đa phần chức năng thận còn lại cho người bệnh.
Tuy nhiên, sau nhiều lần lọc máu, chức năng thận chưa có dấu hiệu phục hồi rõ rệt. Bác sĩ quyết định phẫu thuật tạo cầu nối động - tĩnh mạch (AVF) ở cánh tay, chuẩn bị đường vào mạch máu ổn định cho trường hợp ông phải lọc máu suốt đời.
Ông Sỹ bắt đầu chạy thận 3 buổi mỗi tuần, trong đó hai buổi lọc máu chu kỳ (HD) và 2 buổi lọc máu siêu lọc bù dịch trực tuyến (HDF Online). Phương pháp này giúp tăng hiệu quả loại bỏ các độc chất có phân tử trung bình và các chất trung gian gây viêm - những yếu tố góp phần thúc đẩy tổn thương thận trong đợt cấp.
Những ngày nằm viện, ông bắt đầu viết nhật ký, ghi lại từng buổi làm quen với máy lọc máu, tâm trạng của gia đình khi biết ông có thể phải chạy thận suốt đời.
Trong khi đó, các bác sĩ kiên trì theo dõi khả năng hồi phục tự nhiên của thận. Tín hiệu tích cực xuất hiện khi xét nghiệm trước một buổi lọc máu HDF Online cho thấy độ lọc cầu thận (eGFR) của ông tăng lên 22 mL/phút/1,73m², tức chức năng thận bắt đầu cải thiện. Bác sĩ quyết định tạm ngưng lọc máu, tiếp tục điều trị nội khoa và theo dõi sát để đánh giá khả năng phục hồi của thận, song vẫn chuẩn bị phương án lọc máu trở lại nếu chức năng thận suy giảm.
Ông Sỹ được theo dõi sát từng chỉ số chức năng thận, đồng thời kiểm soát bệnh nền, dinh dưỡng, dịch và điện giải. Sau gần 7 tuần điều trị, eGFR tiếp tục tăng và duy trì ở mức 35-39 mL/phút/1,73m², tương ứng bệnh thận mạn giai đoạn 3b. Tình trạng thiếu máu, tổn thương cầu thận và thể trạng cũng cải thiện rõ rệt.
Bác sĩ báo tin vui ông Sỹ không cần phụ thuộc vào máy lọc máu và chuyển sang điều trị nội khoa, ông vừa bất ngờ vừa xúc động. Hiện ông chỉ cần tái khám định kỳ và điều trị nội khoa mỗi tháng. Cuốn nhật ký của ông về hành trình chạy thận khép lại sớm hơn dự định, song vẫn được ông cất giữ cẩn thận và mang theo mỗi lần tái khám.
Theo bác sĩ Hằng, không phải trường hợp nào lọc máu cũng phải lọc máu suốt đời. Điều quan trọng là xác định đúng nguyên nhân, đánh giá khả năng hồi phục và điều trị kịp thời. Tuy nhiên, cơ hội phục hồi phụ thuộc rất lớn vào việc phát hiện và kiểm soát bệnh từ sớm.
Bộ Y tế ước tính hơn 10 triệu người Việt trưởng thành mắc bệnh thận mạn. Khoảng 46.000 người bệnh cần lọc máu nhưng toàn hệ thống chỉ có khoảng 7.000 máy lọc. Tỷ lệ tử vong sau 5 năm ở nhóm bệnh nhân chạy thận lên tới khoảng 50%.
Bệnh thận mạn thường tiến triển âm thầm, nhiều người chỉ phát hiện khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể. Bác sĩ Hằng khuyến cáo người bệnh thận mạn tái khám định kỳ, tuân thủ điều trị và kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, không tự ý sử dụng thuốc giảm đau, thuốc nam hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể gây thêm tổn thương thận.
Khi có dấu hiệu như phù, tiểu ít, mệt mỏi kéo dài, khó thở hoặc tăng cân nhanh do ứ dịch, người bệnh cần đi khám để được đánh giá chức năng thận và điều trị kịp thời.
