Khoảng 40% bệnh nhân đột quỵ tại Việt Nam đến viện sau 24 giờ, nhưng với các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh mới, một số người vẫn có cơ hội tái thông mạch máu dù đã qua 'giờ vàng'.
Chỉ 12% bệnh nhân đột quỵ tại các trung tâm lớn ở Việt Nam đến viện trong 3 giờ đầu, thấp hơn nhiều so với khoảng 70% tại các nước phát triển như Mỹ, theo PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, Phó chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, Trưởng Khoa Bệnh lý Mạch máu não, Bệnh viện Nhân dân 115, tại hội thảo luận, tại hội thảo Tiếp cận toàn diện về đột quỵ do Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn tổ chức chiều 29/8.
Theo PGS Thắng, khoảng 40% bệnh nhân đột quỵ đến viện trong khoảng 6-24 giờ và một tỷ lệ tương tự nhập viện sau 24 giờ. Sự chậm trễ này thường do chủ quan hoặc thiếu nhận biết về các dấu hiệu cảnh báo, khiến người bệnh đối mặt với nguy cơ tử vong hoặc tàn phế vĩnh viễn.
"Việc y học thế giới mở rộng cửa sổ điều trị đột quỵ mang ý nghĩa sống còn và mang lại lợi ích rất lớn cho bệnh nhân Việt Nam", ông nói.
Trước đây, bệnh nhân đến muộn thường không còn chỉ định lấy huyết khối. Hiện nay, CT hoặc MRI tưới máu giúp xác định phần não đã tổn thương và vùng còn khả năng cứu. Nếu vùng não này đủ lớn, người bệnh có thể được cân nhắc can thiệp dù đã quá 24 giờ.
PGS Thắng dẫn chứng một nam bệnh nhân 27 tuổi từng điều trị tại Bệnh viện Nhân dân 115. Ban đầu, người bệnh nói khó, yếu nhẹ nửa người, MRI cho thấy vùng nhồi máu nhỏ nhưng có bất thường ở động mạch não giữa. Đến ngày thứ ba, khoảng 60 giờ sau khởi phát, bệnh nhân đột ngột liệt nửa người. Hình ảnh tưới máu cho thấy vùng não tổn thương chưa lớn, trong khi phần não còn khả năng cứu được vẫn đáng kể.
"Đây là trường hợp đã vượt cửa sổ 24 giờ nhưng nếu không can thiệp, một thanh niên 27 tuổi gần như không còn cơ hội trở lại cuộc sống bình thường", PGS Thắng nói. Sau lấy huyết khối, bệnh nhân hồi phục nhanh, khoảng 10 ngày sau có thể tự đi lại gần như bình thường.
Một nghiên cứu do nhóm bác sĩ Việt Nam thực hiện trên bệnh nhân đến viện sau 24 giờ ghi nhận khoảng 50% có thể đi lại gần như độc lập sau ba tháng. Nghiên cứu LATE-MT công bố tại Hội nghị Đột quỵ châu Âu năm nay cũng cho thấy lấy huyết khối có thể mang lại lợi ích cho một số bệnh nhân trong 24-72 giờ nếu hình ảnh cho thấy còn vùng não có khả năng hồi phục.
Không chỉ người đến viện muộn, bệnh nhân có vùng não tổn thương lớn cũng thêm cơ hội điều trị. Trước đây, nhóm này thường bị từ chối lấy huyết khối vì lo ngại biến chứng. Các nghiên cứu gần đây cho thấy can thiệp vẫn có thể giúp nhiều người phục hồi. Nghiên cứu trên hơn 400 bệnh nhân Việt Nam ghi nhận khoảng một nửa có thể đi lại với sự hỗ trợ, gần 1/3 trở lại cuộc sống gần như bình thường.
"Trước đây chúng ta có thể đã bỏ qua một nhóm bệnh nhân có khả năng hưởng lợi. Nếu gia đình hiểu và chấp nhận nguy cơ, hãy cho bệnh nhân thêm một cơ hội", PGS Thắng nói.
Với người đột quỵ nhẹ nhưng tắc mạch lớn, bác sĩ vẫn thận trọng vì chưa đủ bằng chứng để can thiệp cho tất cả. Khoảng 30% có thể diễn tiến nặng trong tuần đầu, do đó cần theo dõi và đánh giá từng trường hợp.
ThS.BS.CK1 Phạm Định Chương, Trưởng Bộ phận Can thiệp Mạch máu Não, Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn, cho biết phối hợp nhanh giữa cấp cứu, chẩn đoán hình ảnh và can thiệp giúp rút ngắn thời gian điều trị. Với quy trình Code Stroke, thời gian từ nhập viện đến dùng thuốc tiêu sợi huyết trung bình khoảng 46 phút, đến can thiệp khoảng 125 phút. Bệnh viện vừa được Hội Đột quỵ Thế giới công nhận chứng nhận Bạch kim trong quý 2 năm nay, sau ba quý đạt chứng nhận Vàng.
PGS Thắng nhấn mạnh mở rộng cửa sổ điều trị không đồng nghĩa người dân có thể chờ đợi. Khi xuất hiện các dấu hiệu đột ngột như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, mất thăng bằng, cần đưa người bệnh đến cơ sở có khả năng điều trị đột quỵ càng sớm càng tốt.
"Đột quỵ là bệnh có thể điều trị được. Vấn đề là làm sao đưa người bệnh đến đúng nơi, đúng thời điểm để họ được hưởng lợi từ những phương pháp điều trị mới nhất", ông nói.
