Thức khuya, thiếu ngủ, uống nhiều rượu bia, ít vận động, ăn uống không kiểm soát là những thói quen có thể ảnh hưởng đến hormone nam giới như testosterone.
Bác sĩ Nguyễn Công Minh, Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết testosterone có xu hướng giảm dần theo tuổi, nhưng không phải nam giới lớn tuổi nào cũng bị thiếu hoặc cần điều trị. Bên cạnh yếu tố tuổi tác, quá trình sản xuất và hoạt động của testosterone có thể bị suy giảm nếu thường xuyên duy trì những thói quen dưới đây.
Thường xuyên thiếu ngủ
Testosterone được sản xuất chủ yếu tại tinh hoàn và quá trình tiết hormone chịu ảnh hưởng của nhịp sinh học, trong đó giấc ngủ đóng vai trò quan trọng. Nồng độ testosterone thường tăng trong khi ngủ và đạt mức cao hơn vào buổi sáng.
Theo bác sĩ Minh, thiếu ngủ, ngủ không đủ hoặc rối loạn giấc ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng đến nồng độ testosterone. Thay vì thường xuyên thức khuya rồi ngủ bù vào ngày nghỉ, nam giới nên duy trì thời gian ngủ ổn định khoảng 7-9 giờ mỗi đêm. Người thường xuyên ngáy to, ngưng thở khi ngủ, ngủ đủ nhưng vẫn mệt mỏi ban ngày cũng nên được đánh giá nguy cơ rối loạn giấc ngủ, vì một số bệnh lý như ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn có liên quan đến suy giảm testosterone.
Uống nhiều rượu bia
Uống nhiều rượu có thể tác động đến chức năng của tinh hoàn, gan và hệ thống hormone kiểm soát quá trình sản xuất testosterone. Sau một cuộc nhậu, nam giới có thể tạm thời gặp tình trạng giảm ham muốn hoặc khó duy trì cương.
Trong các kỳ nghỉ hoặc dịp tụ tập, nam giới nên hạn chế lượng bia rượu và tránh uống liên tục nhiều ngày. Bác sĩ Minh khuyên người đang có triệu chứng giảm ham muốn, rối loạn cương hoặc mệt mỏi kéo dài không nên chỉ cho rằng do "yếu sinh lý" mà nên đi khám để tìm nguyên nhân.
Ăn uống không kiểm soát
Ăn uống thiếu khoa học có thể gây tích tụ mỡ thừa, đặc biệt mỡ vùng bụng. Mô mỡ có thể tham gia chuyển đổi testosterone thành estrogen, đồng thời béo phì có thể ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thống hormone điều khiển chức năng sinh dục.
Nam giới tăng cân trong thời gian dài có thể đối mặt với nguy cơ suy giảm hormone cùng các vấn đề chuyển hóa như đường huyết cao, rối loạn mỡ máu và tăng huyết áp.
Ít vận động
Lối sống ít vận động thường đi cùng tăng cân, giảm khối lượng cơ và sức khỏe chuyển hóa kém - những yếu tố có thể liên quan đến testosterone thấp.
Tập luyện thể chất đều đặn, đặc biệt các bài tập sức mạnh kết hợp vận động tim mạch, có lợi cho sức khỏe tổng thể và chức năng chuyển hóa. Tuy nhiên, tập luyện quá mức trong khi cơ thể không được cung cấp đủ năng lượng hoặc nghỉ ngơi không đầy đủ cũng có thể ảnh hưởng bất lợi đến hệ thống hormone. Vì vậy, thay vì tập càng nhiều càng tốt, nam giới nên duy trì mức vận động phù hợp, đều đặn và có thời gian phục hồi.
Căng thẳng kéo dài
Stress kéo dài có thể ảnh hưởng đến nhiều hormone trong cơ thể, trong đó có testosterone. Khi căng thẳng, cơ thể tăng tiết cortisol và thay đổi hoạt động của hệ thống điều hòa hormone sinh dục. Nếu tình trạng này kéo dài, nam giới có thể giảm ham muốn, khó ngủ, mệt mỏi và ảnh hưởng chức năng tình dục. Tuy nhiên, các triệu chứng này không đồng nghĩa chắc chắn với thiếu testosterone. Stress, thiếu ngủ, trầm cảm, một số loại thuốc và nhiều bệnh lý khác cũng có thể gây biểu hiện tương tự.
Bác sĩ Minh khuyến cáo nam giới nên tranh thủ kỳ nghỉ lễ để xây dựng những thói quen tốt, duy trì giấc ngủ đầy đủ, hạn chế rượu bia, kiểm soát cân nặng, tập luyện hợp lý, quản lý căng thẳng để cải thiện hormone và sức khỏe sinh sản.
Khi có các biểu hiện giảm ham muốn, rối loạn cương, giảm khối lượng cơ, tăng mỡ cơ thể, giảm năng lượng, thay đổi tâm trạng hoặc giảm mật độ xương..., nam giới nên đi khám nam khoa, tránh tự ý bổ sung testosterone ngoại sinh không rõ nguồn gốc có thể làm gián đoạn quá trình sản xuất tinh trùng tự nhiên, ảnh hưởng khả năng sinh sản.
Tùy vào nguyên nhân gây suy giảm hormone hay bất thường về tinh dịch đồ, các bác sĩ xây dựng phác đồ cá thể hóa, từ điều chỉnh nội tiết, tối ưu hóa chất lượng tinh trùng đến ứng dụng các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản hiện đại.
