Trẻ nổi mẩn đỏ sau ăn: dấu hiệu dị ứng thức ăn hay do côn trùng?

Trẻ nổi mẩn đỏ có phải dị ứng?

Con tôi 14 tháng tuổi, nổi mẩn đỏ, ngứa sau ăn khoảng một tiếng. Đây là dấu hiệu dị ứng thức ăn hay do tiếp xúc côn trùng ? (Hằng, TP HCM)

Trả lời:

Mùa mưa cũng là thời điểm nhiều loại côn trùng phát triển mạnh. Trẻ nhỏ thường xuyên vui chơi, bò trườn hoặc tiếp xúc với môi trường xung quanh nên có thể tiếp xúc với côn trùng, sâu bọ gây kích ứng da, thường gọi là "sâu búng". Tuy nhiên, tổn thương do tiếp xúc côn trùng thường chỉ khu trú tại vùng da tiếp xúc với nốt sẩn đỏ, ngứa và trẻ vẫn tỉnh táo, ăn uống và sinh hoạt bình thường.

Ngược lại, nếu ban đỏ hoặc mề đay lan nhanh ra nhiều vùng trên cơ thể, xuất hiện sau khi ăn một loại thực phẩm mới, sưng nề mặt, môi, mí mắt, nôn ói, tiêu chảy, khò khè, thở mạnh, khó thở, lừ đừ..., đây là những dấu hiệu cảnh báo phản ứng dị ứng.

Dị ứng ở trẻ em được chia làm nhiều loại dựa vào tác nhân như dị ứng thức ăn, liên quan đến thời tiết và môi trường, dị ứng da, mỹ phẩm, thuốc... Trong đó, dị ứng thức ăn thường gặp nhất, xảy ra khi hệ miễn dịch phản ứng bất thường với một thành phần trong món ăn. Các loại thực phẩm thường liên quan đến dị ứng ở trẻ gồm sữa, trứng, đậu phộng, các loại hạt, đậu nành, lúa mì, cá và hải sản. Phản ứng dị ứng ở trẻ nhỏ có thể diễn tiến nhanh, gây phù mạch, đặc biệt là sưng môi, lưỡi hoặc vùng họng, cản trở đường thở, tụt huyết áp, sốc phản vệ... nếu không được xử trí kịp thời.

Với trường hợp trẻ nổi mẩn sau ăn, đặc biệt khi ban lan nhanh và kèm theo các triệu chứng toàn thân như bạn mô tả, nhiều khả năng là phản ứng dị ứng cấp tính (thường gặp là dị ứng thức ăn) chứ không phải do tiếp xúc côn trùng. Bạn cần đưa trẻ đi khám để bác sĩ đánh giá nguyên nhân, mức độ phản ứng, từ đó xử trí đúng cách.

Triệu chứng "thở mạnh" ở trẻ là dấu hiệu cảnh báo đường hô hấp đang bắt đầu bị ảnh hưởng do co thắt phế quản hoặc phù nề niêm mạc. Phản ứng dị ứng ở trẻ nhỏ có thể diễn tiến nhanh thành sưng môi, lưỡi, họng gây tắc nghẽn đường thở, tụt huyết áp, sốc phản vệ nguy hiểm đến tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Trong lúc đưa trẻ đi khám, bố mẹ nên quan sát và ghi lại đầy đủ thông tin về các triệu chứng, loại thức ăn, đồ dùng trẻ tiếp xúc trước đó nhằm cung cấp cho bác sĩ, hỗ trợ quá trình chẩn đoán. Phụ huynh không tự ý cho trẻ sử dụng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ và không cho trẻ ăn lại các thực phẩm đang nghi ngờ gây dị ứng.

Trẻ nghi ngờ dị ứng sẽ được khám toàn diện và thực hiện các xét nghiệm tìm dị nguyên chuyên sâu. Sau khi ổn định, bác sĩ tư vấn chế độ dinh dưỡng thay thế an toàn và hướng dẫn phụ huynh dự phòng dị ứng cho trẻ.

ThS.BS.CKI Vương Ngọc Thiên Thanh

Khoa Nhi

Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM