Doğu Anadolu’da bulunan ve 3 bin 713 kilometrekarelik yüzölçümüyle Türkiye’nin en büyük gölü olan Van Gölü, şimdi kayıp şehir iddiasıyla dünya gündeminde. Van Gölü’ne dalış yapan ABD’li araştırmacı Matthew LaCroix, suyun 9 metre altındaki dairesel yapı ile 23 metre altında birbirine geçen taş bloklardan oluşan 2,4 metre yüksekliğindeki duvarın en az 11 bin 700 yaşında olduğunu ve bunların kayıp bir şehrin parçaları olabileceğini açıkladı. LaCroix, yukarıdan bakıldığında kusursuz bir daire olarak görünen 9 metre derinlikteki anıtsal yapının etrafında basamaklar bulunduğunu belirtti.
Karanlığa uzanıyor
Açıklamaya göre, dairesel yapıya doğru yükselen 3 basamak ile 7 sıra taş örgüden oluşan düz duvarın suda 45 metreden fazla karanlığa doğru uzandığı ise çekilen videoda fark edildi. LaCroix’e göre, söz konusu yapıların tarihi 40 bin yıla kadar uzanabilir. Çünkü bilim insanları, Van Gölü’nün geçmişte batıya doğru bir çıkışının bulunduğunu, ancak Pleistosen döneminde Nemrut Dağı’ndaki volkanik faaliyetlerin bölgenin jeolojisini ve gölün drenaj sistemini değiştirdiğini biliyor. LaCroix da yapıların bu volkanik faaliyetlerden önce inşa edilmiş olması gerektiğini savunuyor. Volkanik patlamaların gölün eski çıkışını tıkayarak yapıları sular altında bıraktığına dair jeolojik tahminlere dayanan araştırmacı, tarihlendirmenin 40 bin yıl öncesine kadar uzanabileceğine inanıyor.
‘Yaşam Çiçeği’ motifli taş
Van Gölü’ndeki yapıların keşfinin geçmişi 2017’ye uzanıyor. Türk su altı görüntü yönetmeni Tahsin Ceylan, göldeki mikrobiyolit oluşumları ve inci kefallerini araştırdığı sırada taş yapılara rastlamıştı. Bölgede taş bir yapı ile dairesel oluşumlar görüntülenmiş, ayrıca üzerinde altı kollu “Yaşam Çiçeği” motifini anımsatan bir sembol bulunan tepe taşı tespit edilmişti. Ceylan daha sonra su altı araştırmacısı Cumhur Şalın ve LaCroix ile birlikte 2025’te bölgede yeniden dalış yaptı. Ancak araştırmacılara göre uzun taş duvarın önemi dalış sırasında fark edilmemişti; LaCroix, çekilen videoları ilerleyen süreçte detaylıca inceleyerek kayıp şehir iddiasını dünya gündemine taşıdı.
Orta Çağ yapısı mı?
Van Gölü çevresinin binlerce yıllık zengin bir yerleşim geçmişine sahip olması nedeniyle bazı araştırmacılar, gölün altındaki duvar ve yapıların 3 bin yıl önce bölgede hüküm süren Urartu Krallığı’na ait olabileceğini öne sürüyor. Bir başka ihtimal ise bazı yapıların Orta Çağ’da inşa edilmiş olması. Uzmanlar, Orta Çağ yapılarında daha eski Urartu taşlarının yeniden kullanılmış olabileceğini de değerlendiriyor. Bu nedenle yapıların farklı dönemlere ait malzemeleri bir arada barındırması muhtemel.
Görüş mesafesi çok sınırlı
Kalıntıların incelenmesindeki en büyük sorun, Van Gölü’ndeki sınırlı görüş mesafesi. Gölün dışarıya akan doğal bir çıkışı bulunmaması nedeniyle sudaki tortu görüşü ciddi şekilde kısıtlıyor. LaCroix’ya göre, dalgıçların net görüş elde edebildiği süre sabah 05.00 ile 11.00 arasındaki birkaç saatle sınırlı. LaCroix kendisinin de 9 metre derinlikteki dairesel yapıda sadece 8 dakika kalabildiğini söyledi. Araştırmacılar, göldeki durgun suyun yapıları koruduğunu düşünüyor.
Nuh’un Gemisi’yle bağlantısı var mı?
Doğu Anadolu’da bulunan ve 5 bin 137 metre yüksekliğiyle Türkiye’nin en yüksek dağı olan Ağrı Dağı’nın yakınındaki Durupınar oluşumunda, Nuh’un Gemisi olabileceği iddiasıyla uluslararası araştırmalar yürütülüyor. Van Gölü de silüeti gemiye benzeyen bu oluşumun güneybatısında yer alıyor. Nemrut Yanardağı’nın patlaması sonucu önünün kapanmasıyla oluşan volkanik bir set gölü olan Van Gölü, Ağrı Dağı’na kuş uçuşu yaklaşık 145 kilometre mesafede bulunuyor.
